Wat bedoelde u toen u een jaar geleden zei: ‘Veel geluk in het nieuwe jaar’? Zag u al aankomen dat ik overspannen zou worden? Moet ik gelukkig zijn met een jaar wat zo heel anders gelopen is dan ik gehoopt had? Wat bedoelde u met ‘Veel geluk’? Wist u misschien van de plannen van Lakerman? Dacht u aan de DSB? Een scheve schaatser, die uiteindelijk honderden werknemers en duizenden klanten mee trok het wak in? Moeten we daar gelukkig mee zijn? Wist u van de plannen van Karst T.? We hebben elkaar een jaar geleden veel geluk gewenst. En vanavond kijken we daar op terug. Wat is er van terecht gekomen? Je had het over veel geluk.  Wat is eigenlijk geluk?

Ik stel die vraag, ook omdat Jézus ons daarover aan het denken zet. Jezus, die we de afgelopen dagen nog als baby zagen. Hij is volwassen geworden. Staat te praten met een groepje volgelingen die hij uitgekozen heeft. Een grote groep belangstellenden luistert mee.  En dan zegt hij plompverloren: Gelukkig als je arm bent. Waarom begint hij over geluk? Het is het begin van een Jezus basislessen voor zijn leerlingen. Basislessen in het discipel zijn. Samen discipel zijn, Jezus zegt steeds ‘jullie’

 

We hebben het in de eerste maanden van dit jaar over verbondenheid, over gemeente-zijn gehad.  We hebben een aantal conclusies getrokken waarvan de eerste was: we moeten terug naar de basis. Daar helpt de Here Jezus ons bij in de lessen die hij zijn leerlingen leert in Lucas 6, in de bergrede.

 

Jezus zegt: ‘Gelukkig als je arm bent’. Is hij in de war? Bedoelt hij misschien…? Zegt hij per ongeluk iets doms? Nee, de mensen merken dat hij weet wat hij zegt (Matteüs 7:28-29). Dit is geen vergissing van Jezus, maar een uitspraak om eens even goed over na te denken. Gelukkig als je arm bent. Je denkt misschien dat je gelukkiger bent als je meer geld hebt. Het drama van Wognum kan een ramp voor jou zijn. Of het drama van jou ontslag of jouw financiële situatie. Maar Jezus zegt: gelukkig als je arm bent. Jezus, de man die weet wat armoede is. En tegelijk: de man die uit de hemel komt en die echt weet wat goed voor je is. Geld maakt dus echt niet gelukkig, en je baan en je spullen. Nee, je moet van hem aannemen dat je geluk daar echt niet in zit.

 

Ondertussen praat Jezus al verder. Hij heeft het over het koninkrijk van God, waar je wel gelukkig wordt. En hij gaat nog een stap verder: gelukkig als je honger hebt. Als je geen bezit, ja zelfs niet genoeg te eten hebt. Het is duidelijk: deze man vergist zich niet. Je merkt hij weet wat je zegt. Je zult er echt aan moeten geloven: al die mooie en lekkere dingen, alles waar je zo van geniet, je zou gelukkiger zijn als je er wat minder van had. Ik kan dat niet uitleggen, het klinkt in mijn oren net zo ongerijmd als in uw oren, maar ik weet, net als die mensen toen: als Jezus dat zo zeker zegt dan is het waar. En dan mag ik er op rekenen dat hij ook voor mij zal zorgen als er van alles wegvalt waar ik nu gelukkig mee ben.  Maar dat valt niet mee om dat te geloven.

 

Jezus gaat nog verder: Gelukkig als je huilt in deze wereld. Als je verdriet hebt om alle tegenslagen van het afgelopen jaar, bij jezelf, je gezondheid, je werk, of de tegenslagen die je bij anderen zag. Gelukkig als je huilt. Misschien moet ik ook denken aan wat ik in één van uw kerstkaarten las: ‘Mag God je zegenen met tranen,  te huilen voor hen die in oorlog leven

en die pijn verwerping en honger lijden, zodat je jouw hand uit mag strekken om hen te troosten en hun pijn in vreugde te veranderen.’ Zo kunnen tranen geluk en zegen brengen. Als je geen vrede hebt met zoveel ongeluk, maar huilt. En, voor zover je kunt die tranen met ontferming en daden verbindt. Gelukkig ben je als jouw moeiten en die van anderen je echt wat doen.

 

De Here Jezus wil je ideeën over geluk laten kantelen. Het zit niet in geld, spullen, genoeg te eten, en lachen[1]. En als hij onze gedachten wat losgeweekt heeft, dan komt hij op het punt waar het hem echt om te doen is. Gelukkig als de mensen jullie haten, buitensluiten, beschimpen en je naam door het slijk halen, om mij.

Jezus heeft gemerkt dat mensen hem niet moeten. Simeon had het er al over toen hij nog een baby was (Lucas 2:34-35). En hij merkte het zelf toen hij ging preken in de synagoge in Nazaret (4:14-30). De joodse leiders maakten zelfs plannen om hem uit de weg ruimen (6:1-11). Hij heeft zich nu teruggetrokken en twaalf mannen aangewezen om zijn eerste volgelingen te zijn, ook als hij later niet meer op aarde zal zijn.

Wat hij aan die twaalf en aan ons allemaal wil meegeven is: als je mij volgt dan zul je ook gehaat worden, buitengesloten, vernederd. Juist daarom moeten je ideeën over geluk eens even opgeschud worden. Wees blij als je hebt laten merken dat je bij mij hoort en ontdekt hebt dat het op weerstand stuitte. Wees blij als ze je wereldvreemd vinden. Want dit is helemaal niet zo’n mooie wereld om bij te horen. Wees blij als je jou als christen maar raar vinden. Wees liever een herkenbare christen dan een christen in camouflagekleuren.

 

Ik merk bij mezelf en bij andere christenen dat wij vaak goed zijn in het dragen van camouflagepakken. De mensen mogen wel weten dat je christen bent. Maar je hoort graag dat ze zeggen: ‘Jij, een christen, dat had ik nooit van jou gedacht’. Dat kan mooi zijn. Het kan zijn dat die ander een negatief beeld van christenen heeft, en dat jij dat kunt veranderen. Maar vaker denk ik dat er iets anders aan de hand is. Aan de ene kant wil je wel bij Jezus horen, maar aan de andere kant ben je een soort kameleon die precies de kleur krijgt van zijn omgeving. Je kijkt naar dezelfde smerigheid op je beeldscherm en doet mee aan dezelfde smerige spelletjes op het werk. Je doet je best niet om te laten zien dat je christen bent, maar juist om het te verstoppen. En er alleen die dingetjes van te laten zien waar je omgeving waardering voor heeft. Dat jij ook voor een goed klimaatakkoord bent en voor naastenliefde. Jezus weet hoe moeilijk zijn eerste volgelingen en ook wij het hier mee zullen krijgen. En daarom zet hij eerst onze ideeën over geluk op losse schroeven om ons daarna het echte geluk te laten zien. Echt geluk is datgene waarin jij anders bent dan heel veel mensen in deze stad. Echt geluk is datgene waarom ze jou achterlijk vinden. Echt geluk is een lichtpuntje zijn in deze donkere wereld, wat de mensen het liefst uit zouden willen doen. Dat heeft God de mooiste momenten gevonden in het afgelopen jaar. Geniet daar zelf ook van.

 

Natuurlijk zijn er in 2009 ook andere momenten van geluk geweest. Die wil ik u ook niet afpakken met deze preek. Maar ik wil voorkomen dat je die mooie momenten over het hoofd ziet waar de Here Jezus ook juist gelukkig mee was. Toen je het voor hem opnam. Toen me misschien wel met een mond vol tanden stond of een verachtende blik kreeg. Of nog erger. Maar het was voor hem.

 

Wat is daar zo mooi aan? Is het niet het mooiste om er helemaal bij te horen en alles te hebben wat het leven te bieden heeft? Nee, dat is het niet We hoorden Jezus over een komend koninkrijk. Jezus, die uit de hemel gekomen is, hij ziet veel scherper dan ik wat er mis is in deze wereld. Daarvoor is hij, God, mens geworden. God kwam in deze wereld die hongert en huilt. Hij ziet haarscherp dat het onze schuld is, al die ellende in de wereld. De zonde heeft veel kwaad gebracht en doet dat nog dagelijks. Wij mensen verdienen dat.

Verdienen dat God ons aan ons lot over laat. Als straf. Maar dat doet hij juist niet. Jezus wordt één van ons en draagt die straf samen met ons. Ja hij draagt het zwaarste, terwijl juist hij het niet verdient. Hij draagt het, niet alleen om solidair met ons te zijn, maar om een betere wereld te verdienen. Dat is het komende rijk waar hij het over heeft.

 

Als je bij hem hoort, dan mag je daar met hem in leven, als deze wereld voorbij is. Een wereld zonder armoede, zonder honger, zonder tranen en zonder haat. De genezingen van Jezus lieten er al iets van zien: een wereld waar alles goed is. Wat je hier tekort komt, denk aan je werk, je gezondheid, dat wordt daar goed gemaakt. Ook, ja juist ook, als je geloof je een verachtende blik oplevert, of als je christelijke principes geld kosten. Het wordt allemaal royaal goedgemaakt in het komende rijk. Én: op de momenten dat jij het voor Jezus opneemt tegen de stroom in, dan wordt er iets van dat komende rijk zichtbaar. Klein en kwetsbaar, maar toch. Op het moment dat jij niet mee wilt genieten van de onbarmhartigheid van onze harde wereld dan licht er iets op van Gods nieuwe wereld. Geniet van zulke momenten.

2009 was een jaar onderweg naar Gods komende rijk. Een jaar om veel dingen van het leven hier en nu te leren relativeren. Juist door de crisis. En omdat je mag weten dat alles wat je hier mist stevig gecompenseerd wordt. In mijn leven, ik heb het niet als een crisis ervaren, maar ik heb toch wel geleerd mijn eigen werk wat te relativeren. En dichter bij de Here te komen en de rust en de kracht die hij geeft.

Het leven kan je dichter bij de Here brengen. Maar zeker ook het sterven. Ik denk aan één van die slachtoffers bij de Naald van wie ik hoorde dat hij christen was. Voor hem was het uiteindelijk geen ramp. Met hem mogen wij op weg naar een feest wat veel groter wordt dan Apeldoorn en niet ’s middags stopt maar de eeuwige dag door gaat.

Op weg daar naar toe is er nog wel veel armoede, verdriet en haat. Maar de God die zo’n geweldige toekomst kan brengen, hij is machtig genoeg om je ook door de moeiten onderweg heen te helpen. Ook als het uitkomen voor je geloof en het anders zijn je in moeilijke situaties brengt.

 

Het is een ernstige belemmering voor het samen volgen van Jezus, voor het kerk zijn als je te veel vast zit aan het geluk dat je in deze wereld kunt beleven. Om kerk te zijn moeten we wereldvreemd zijn. Laat dat de eerste les voor onze gemeente zijn: wees wereldvreemd.

 

Geluk =

1.      Gods komende koninkrijk. 2009 heeft je een beetje geluk gebracht. Misschien zelfs veel. Maar het mooiste is dat het je dichter bij het oneindige geluk heeft gebracht.

2.      Alles wat je al zag van het komende rijk. Je belijdenisdag, je geloofsgroei, de momenten dat je uitkwam voor je geloof

3.      Staan voor je geloof in Jezus Christus. Laat niets je tegenhouden, God is machtiger.

Amen.

---