Wordt je door de doop van het ene op het andere moment een ander mens? De derde preek uit de serie over ‘geloven’ gaat daar op in. Geloven, wat helpt de doop er bij?

Bij de preek is een beamerpresentatie beschikbaar

1. Doopwater, geen magische vloeistof maar een beeld
Wij hebben in onze gemeente vijf gedoopte catechisanten die dit seizoen belijdenis van hun geloof willen afleggen. Zij krijgen belijdeniscatechisatie. Daarnaast heb ik ook nog een doopcatechisatiegroepje. Twee jongens, twintigers zijn het, willen komend voorjaar gedoopt worden en volgen samen met hun vriendinnen –die lid zijn van onze gemeente- doopcatechisatie.
In dit groepje kwam de vraag: ‘Als ik nou gedoopt wordt, verandert mijn leven dan ineens? Dat kan ik me niet zo goed voorstellen’. Ik ben heel blij dat we dit meemaken, twee volwassen dopelingen tegelijk. Iets bijzonders voor onze gemeente. En daarom wil ik deze vraag vanmiddag met u delen. Verandert de doop je leven ineens?
Ik kan het me dat ook niet zo goed voorstellen. Maar wat zegt de bijbel er over? Interessant is wat 1 Petrus 3 zegt, want 1 Petrus is vermoedelijk een soort preek nadat een aantal nieuwe gelovigen de doop gekregen heeft.
1 Petrus 3:21b
De doop wast niet het vuil van uw lichaam, het is een vraag aan God om een zuiver geweten. Hierom kunt u vragen dankzij de opstanding van Jezus Christus,
Petrus zegt: De doop wast niet het vuil van je lichaam (vers 21). Wat bedoelt hij daarmee? Als Petrus zegt: ‘De doop wat niet het vuil van je lichaam,’  wat zou je dan als vervolg verwachten? … Petrus vervolgt niet ‘maar van je geest’, maar hij zegt ‘het is een vraag aan God…’Het gaat hem hier niet om de tegenstelling lichaam – geest, maar om een andere tegenstelling: afwassing – vraag. De doop is geen afwassing, waardoor het vuil eens en voor altijd uit je leven weg is, maar het is een vraag aan God of hij je een goed geweten wil geven. Dat is en prikkelende uitspraak van Petrus, want op andere plaatsen in de bijbel wordt de doop juist wel de afwassing van de zonde genoemd. Maar Petrus wil duidelijk maken dat het vuil na je doop niet over is, maar dat de vraag zich juist opdringt of God je een zuiver geweten wil geven en wil helpen tegen de zonde te vechten. Dit is misschien wat ingewikkeld, maar heel duidelijk is dat de doop je leven niet in één keer van slecht naar goed verandert. De vraag blijft: Here geef mij een zuiver geweten. Vergeef mij en maak mij nieuw.

Datzelfde zagen we in Romeinen 6. Paulus heeft het over de symboliek van de doop.  Die staat voor een verandering in je leven: Je oude leven dood en een nieuw leven wat helemaal bij Jezus past. Maar dan zegt hij niet: zo is dat nu, maar: zo moet het nu zijn. Zo moeten jullie nu leven, nu je gedoopt bent. Geef niet toe aan zonde en onrecht. Gedoopte mensen zijn mensen waar dat nog steeds tegen gezegd moet worden. Mensen die moeten vechten tegen de verleiding om te liegen of naar een smerige film te kijken en die voor zulke verleidingen ook bezwijken.

Zoals je in de tijd voor je doop niet alleen maar slecht bent -je bent juist naar de doop toe aan het groeien- zo ben je na de doop niet alleen maar goed.
Dat de doop niet zelf de verandering in je leven is, staat ook in de catechismus in vraag en antwoord 72.
Zondag 27 v.a. 72
Is dat waterbad dan de afwassing van de zonden zelf? 
Nee, want alleen het bloed van Jezus Christus en de Heilige Geest reinigen ons van alle zonden.

Maar wat doet de doop dan wel in je leven? Petrus noemt de doop een beeld. In onze vertaling zie je dat niet helemaal goed, maar in oudere vertalingen staat: de doop is een tegen-beeld. Je had de zondvloed, als voorafbeelding en de doop is een beeld wat daar later tegenover komt. De doop, daar moet je naar kijken, je moet het ondergaan of zien bij anderen en er iets van leren. Zo spreekt Paulus er ook over in Romeinen 6, wat leert de doop je? De doop laat je iets zien en dat helpt je om te geloven. En daar gaat het om in deze leerdiensten over geloven. Hoe kom je er toe te geloven?  We hebben het al over Gods woord gehad. Dan nou de doop.
Ook de doop helpt je om te geloven. Niet door te bewijzen dat God bestaat, maar door er iets van te laten zien wie God is en wie hij voor jou wil zijn.

Het lijkt een beetje op het avondmaal. Toen Jezus het brood brak zei hij: doe dit tot mijn gedachtenis. Zo denk je aan mij, zo zie en ervaar je er iets van wie ik ben. En dat maakt je geloof sterker. Zo zit het ook met de doop.

2.1. Water als symbool van verandering (dodend, reinigend)
Wat laat de doop dan zien van God, wie hij voor je wil zijn en wat hij in je leven wil doen? Bij de doop ga je kopje onder. Verdrinken. Zoals de corrupte en losbandige mensen van voor de zondvloed kopje onder gingen. Zo wil God een einde maken aan jou oude leven. Aan het onrecht wat jij anderen aandoet. Aan de ruimte die jij jezelf gunt om niet met God rekening te houden. Dat moet weg, ook bij jou. Dat wil zeggen: jij zelf moet weg. Alleen door Gods genade is er redding mogelijk, zoals er bij de zondvloed een handje vol mensen gered werd, om met God een nieuw leven te beginnen van rechtvaardigheid, liefde, trouw en toewijding. Sterven zoals je nu leeft en in plaats daarvan een nieuw leven, dat betekent het beeld van het water. Heel eenvoudig. Zo helder als water.

Bij Paulus lazen we: sterven met Jezus en opstaan met Jezus in een nieuw leven. De bijbel gebruikt ook nog een ander beeld wat hiermee verwant is. De doop wordt de afwassing van de zonde genoemd (Handelingen 22:16) Je gaat vuil het water in en komt er schoon weer uit. Denk bij vuil maar aan je negatieve gedachten over andere mensen of aan de manier waarop je de kantjes er afloopt, thuis of op het werk. Smerig. Denk bij schoon maar de tijd die je voor God neemt en aan alles wat je voor andere mensen over hebt. Schitterend.

Die verandering gaat niet door een magische kracht in het doopwater van het een op het ander moment. Nee, de doop wil je laten zien dat God een God van verandering voor je is, van vergeving en vernieuwing. De doop laat je Jezus zien, die echt verdronk in de straf op jouw zonden, zodat jij niet hoeft te verdrinken, maar mag leven. De doop laat je God en Jezus zien om je te bewegen in hem te geloven. Te vertrouwen dat God je zonden wil vergeven en kracht wil geven om van al dat negatieve los te komen en je leven aan God te wijden, positief tegenover de mensen om je heen.

2.2. De doop als symbool van passiviteit
Er is nog iets wat je ziet als je naar de doop kijkt. Dopen, dat doe je niet zelf. Jezus zegt over het avondmaal: doe dit om aan mij te denken. Maar van de doop zegt hij tegen zijn leerlingen: doop de mensen. En zij zeggen: laat je dopen. Er is altijd iemand die namens God jou kopje onder duwt of water op je hoofd uitgiet.
De doop onderga je. En ook dat zegt iets over God. Hij is het die je leven nieuw maakt. Het gaat van hem uit. Dat zag je al bij Abraham. God gaf hem een nieuw leven, in verbondenheid met hem. Dat ging helemaal van God uit. Zo wat het in het oude verbond, in de tijd voor Jezus en zo is het in het nieuwe verbond, het verbond met God door het bloed van Jezus. Niemand kiest uit zichzelf voor God, God moet je naar zich toe trekken en je er toe bewegen om met hem te leven.

2.3. Wat laat het doopwater van God zien?
Het doopwater laat zien wie God voor je wil zijn:

• Het laat zijn rechtvaardigheid zien.
  Denk aan de zondvloed: God verdroeg niet dat de mensen elkaar onrecht en geweld aandeden en hem daarmee kwetsten.
  Dat wil hij ook in jouw leven en in het leven van iedere dopeling laten zien: ik verdraag niet wat jij de mensen om je heen aandoet en hoe je mij kwetst.
  Dat moet dood.
  Gods rechtvaardigheid.
• Het water laat ook Gods genade zien.
  Het water dat vuil afwast.
  Het is haast tegenstrijdig: ik verdraag het niet en toch wil ik het je vergeven en gun ik je plek in mijn hart.
  Helemaal schoongewassen.
  Neem dat van mij aan.
• En het water laat ook Gods macht zien.
  Zo krachtig als het water van de zee is, met zoveel kracht wil Hij je leven nieuw maken.

Die God, die rechtvaardig, genadig en krachtig is, kijk maar naar Jezus die nu op de troon zit, die wil jouw God zijn.
Naar hem toe is jouw doop een vraag om een zuiver geweten. Een vraag om vergeving: Here u verdraagt mijn zonde niet, het is dodelijk vuil in uw ogen. Maar wilt u het vergeven, wegwassen, laten verdrinken. En maakt u mij nieuw met uw onnoemelijk grote kracht. U bent immers nog sterker dan het water in de zee.

3. Baby’s dopen?
Met dat gebed mag je na je doop verder. Maar als je nou als baby al gedoopt bent? Ja, blijkt uit deze tekst niet dat de mensen die het dopen van baby’s verbieden gelijk hebben? Als de doop een vraag aan God is om een goed geweten… Baby’s kunnen toch nog niks vragen aan God? En Petrus heeft toch uit de mond van Jezus gehoord ‘Wie gelooft en gedoopt is zal worden gered’ (Marcus 16:16). Moet je dan niet wachten tot de kinderen zelf kunnen geloven en aan God om een goed geweten kunnen vragen?
 
Het is niet goed om het dopen van baby’s te verbieden. Juist omdat God in de doop laat zien dat hij het initiatief neemt. Anders dan bij het avondmaal. Het gaat van God uit. De doop is een teken niet van jouw verlangen om bij God te horen maar van Gods verlangen om jou bij zich te hebben. Terecht noemt de christelijke kerk de doop het teken van het verbond. Petrus zei op de Pinksterdag: laat je dopen, want voor u is de belofte. Bij dat verbond hoorden de kinderen al voordat ze konden kiezen. Het verbond ging van God uit, en pas later moest jij Gods verlangen naar jou beantwoorden. En zo is God nog steeds. Nog steeds horen de kinderen in zijn gezinnen bij zijn verbond. Hij verlangt naar je en laat dat merken. Het is daarom terecht dat ik als baby gedoopt ben en velen van u ook.

Jezus zei wel: wie gelooft en zich laat dopen zal worden gered. Maar bedenk dan dat hij dat zij in een gesprek over mensen die als volwassene een relatie met hem kregen. Jezus heeft het er dan niet over hoe het met de kinderen moet. Je overvraagt zijn woorden als je er een verbod op het dopen van baby’s uit haalt. En als Petrus dan zegt dat de doop een vraag aan God is om een zuiver geweten? Betekent dat dan niet dat je zelf om je doop moet vragen en zo je verlangen naar God tot uiting brengt? Nee. Petrus zegt niet dat jou vráág om de doop een vraag aan God om een zuiver geweten is. Maar de doop zelf, het teken wat jij ontvangt, is een vraag aan God. Of dat nou de doop is die je als volwassene gevraagd hebt of die je als kind ongevraagd hebt gekregen, van die doop gaat een appél naar God toe om in jouw leven te werken. Natuurlijk moet je daar zelf ook om vragen. In onze Bijbelvertaling lees je in het slot van vers 21: Hierom kunt u vragen dankzij de opstanding van Jezus Christus. Ik moet er dan wel bij zeggen dat die woorden ‘Hierom kunt u vragen’ door de vertalers zijn toegevoegd.

Je moet er zelf om vragen, ouders moeten het voor hun gedoopte kinderen vragen.  Maar de doop is ook zélf die vraag aan God. Vergelijk het maar met de regenboog.
Als je naar de regenboog kijkt, dan is dat voor jou een teken van Gods verbond met de aarde (Genesis 9:12-13). Hij zal de wereld niet meer in het water laten omkomen. Maar het is ook een appél op God zelf. God zegt: als ík de boog in de wolken zie verschijnen, zal ik denken aan het verbond (Genesis 9:16).
Zo is het ook met de doop. Het is voor jou een teken van Gods trouw. Maar het is tegelijk een appél op God zelf: toon uw trouw, toon uw genade en uw kracht. Daar mag je God aan herinneren, als het om bijvoorbeeld je kind gaat. Here ik heb het water op zijn hoofd gezien. U hebt het ook gezien. Herinner het u.  Toon uw genade en uw kracht in zijn leven. En je mag het voor jezelf bidden. Here ik ben gedoopt.
Ik kan me er niks van herinneren. Maar u hebt het gezien. Here laat het tot uw hart doordringen. Ik heb uw genade nodig, dat u mij vergeeft. Ik heb uw kracht nodig dat u mij nieuw maakt. U, die Jezus uit het graf liet opstaan. Aanvaard ook mij, laat ook mij opstaan in een nieuw leven.
Amen.