Een (hernieuwde) kennismaking met Jezus Christus. Daarover een zestal leerdiensten. Hij stelt zich voor en noemt zijn namen. Over de naam ‘Christus’ houden we drie diensten, waarvan dit de eerste is.

Liturgie
Welkom
Openingsbelijdenis
Groet
Psalm 45:1
Gebed
Marcus 1:1-15
Psalm 40:3,4
Zondag 12
Preek deel 1
Liedboek Gezang 476:1,2
Preek deel 2
Geref. Kerkboek Gezang 161:1,2,3
Apostolische geloofsbelijdenis
Geref. Kerkboek Gezang 161:4
Gebed: Geref. Kerkboek 181b
Mededelingen
Collecten
Psalm 19:4,6
Zegen

Bij de preek is een beamerpresentatie beschikbaar.

Inleiding: leerdiensten over de namen van Jezus
Op vakantie kom je nieuwe mensen tegen. Soms ook een enkele oude bekende. Maar nu zijn we weer teug bij al die mensen die je al lang kent. Hier in de kerk bijvoorbeeld. Hoewel, hoe goed ken je elkaar? Een nieuw seizoen is een uitdaging om elkaar beter te leren kennen.
Zoiets gaan we ook in de komende zondagmiddagen doen. Iemand beter leren kennen. Jezus Christus is voor velen van u een bekende. De komende weken willen we hem beter leren kennen. En als u hem nog niet kent… Dan hoop ik dat u zult merken dat hij het waard is om hem te leren kennen. Als geen ander.

Samen met ds. Van de Kamp wil ik de komende weken zes leerdiensten verzorgen over Jezus Christus, en speciaal over zijn namen. Ik laat u even zien wat onze plannen voor dit seizoen zijn:

Om te beginnen dus: Christus leren kennen, of opnieuw of beter leren kennen.  We doen dat aan de hand van zijn namen. De namen die hij heeft zeggen veel over wie hij is. God zet ons zelf op dat spoor als hij aan vader Jozef vertelt dat zijn Zoon de naam Jezus moet krijgen (Matteüs 1:21).
Deze naam –waar ds. Van de Kamp volgende week over zal preken- en de andere namen van Jezus laten ons iets zien van wie hij is. Laten ons met hem kennis maken, voor het eerst of opnieuw.
Hij heeft veel namen.  Laat ik er eens een paar opnoemen:

• Jezus
• =Heiland
• =Zaligmaker
• Christus
• =Messias
• God
• Zoon van God
• Engel van de Heer
• Heer
• Mensenzoon
• Lam van God
• Koning
• Zoon van David
• Leeuw uit de stam van Juda
• Het Woord
• Alpha en Omega

Aanduidingen die niet echt een naam zijn maar wel veel over hem zeggen:

• Goede herder
• Licht der wereld

En er zijn er nog veel meer. Wij beperken ons de vier namen die in de apostolische geloofsbelijdenis genoemd worden:

• Jezus
• Christus
• Gods Zoon
• Heer

En dan doen we het zo dat ds van de Kamp de namen Jezus, Gods Zoon en Heer behandelt in drie preken en dat ik in drie preken de naam Christus, Messias ga behandelen.

In de naam Christus zit dat hij gezalfd is tot profeet, priester en koning, en dat wil ik in drie leerdiensten uitwerken. Bij deze uitgebreide behandeling van Jezus’ namen behandelen we ook wat de apostolische geloofsbelijdenis na die namen noemt, dat Jezus geboren is, geleden heeft, gestorven is en opgestaan. We nemen dat dit jaar samen.
Als er vragen bij u boven komen, stelt u ze, dan kunnen we die, bijvoorbeeld aan het einde van de serie beantwoorden.

1. Christus, gezalfd tot Gods profeet
God wilde niet alleen dat zijn Zoon op aarde de naam Jezus zou dragen, hij stelde hem ook voor als Christus, Messias. Om zo te zeggen op het geboortekaartje. Toen hij geboren was ging een engel van God tegen herders in het land zeggen: ‘…vandaag is in de stad van David jullie redder geboren. Hij is de Messias, de Heer.’
Lucas 2:11
De engel legt die naam Messias of Christus niet uit. Maar ze zullen er wel iets van begrepen hebben. Het is een woord uit hun taal wat ‘Gezalfde’ betekent. God wilde dus dat zijn Zoon niet alleen de naam Jezus droeg, maar ook ‘Gezalfde’. Een naam met een betekenis. Die willen we in beeld proberen te krijgen. Wat wil God met die naam over Jezus zeggen?
Het is een naam die iets groots aangeeft. In het oude testament lees je over de zalving van de priesters. Het had iets van een kroningsplechtigheid, iets koninklijks. En dat is niet zo vreemd, want het komt uit de wereld van de koningen.
In het oosten had je hele machtige koningen, zoals bijvoorbeeld de Egyptische Farao en ook minder machtige koningen. Zo’n minder machtige koning was vaak ondergeschikt aan een machtige koning, hij was vazalkoning. Zo’n vazalkoning werd door die machtige koning gezalfd. En dat betekende twee dingen:

• Aanstelling
  Ik stel jou aan, je bent in mijn naam koning, je vertegenwoordigt mijn supergezag tegenover jouw volk.
• Steun
  En: ik sta achter jou. Ik bescherm jouw. Als je aangevallen wordt door een vijand zal ik je bijstaan.

Zo was de hogepriester Gods gezalfde.

• God stelde hem aan. Hij had haast Koninklijke macht over Gods volk.
• En God gaf hem ook de Heilige Geest. Hij rustte hem toe om priester te zijn.

Diezelfde God, die de priesters liet zalven en zo zichzelf liet zien, die wilde dat zijn Zoon op aarde de naam ‘Gezalfde’, ‘Christus’ zou dragen.

• God had hem aangesteld. Namens God was hij op aarde. Hij was door God gestuurd en was zelf God.
• En bij hem zag je ook het andere wat bij zalving hoort: de steun. Hij droeg de Heilige Geest Die Geest, die Mozes en Elia en Aäron en David bijzondere kracht had gegeven die kwam in volle kracht op Jezus. Denk maar aan zijn doop in de Jordaan.

Als ik dit op mij in laat werken dan vind ik het geweldig om de komende tijd Jezus beter te leren kennen. Want daarmee leer je ook God kennen, zijn Vader in de hemel, die hem gestuurd heeft en die zich door zijn Zoon laat kennen. En je ervaart de Heilige Geest, die op Jezus was en die in mij en u wil werken. Als ik Jezus ontmoet, ontmoet ik de drie-enige God.
Jezus moest ‘Gezalfde’ heten. Hij werd niet gezalfd met olie, maar met de Heilige Geest. Als wat? Als hogepriester? Ja, maar niet alleen als hogepriester. Ik zei al dat de hogepriester iets koninklijks had. Maar bij Jezus komt dat bij elkaar. Hij is een hogepriester en een koning tegelijk. Al in het begin van de bijbel lees je over zo’n priesterkoning: Melchizedek. Daar is Gods Zoon mee te vergelijken als hij op aarde komt. Hij heeft iets priesterlijks en iets koninklijks. Daar wil ik het in de komende diensten over hebben. Maar vanmiddag… Het waren niet alleen hogepriesters en koningen die gezalfd werden. Soms werden ook profeten gezalfd. En ook daarvan herken je iets bij Jezus.
Dat priesterlijke en koninklijke zie je veel duidelijker in de zalving van Jezus. In de eerste eeuwen van de christelijke kerk hoorde men in de naam Christus vooral dat hij priester-koning was. Toch ontdekte men dat je hem naast priester en koning ook als profeet kunt zien.

Jezus was een profeet. Zoals zijn voorloper Johannes de doper een profeet was. Jezus heeft de prediking van Johannes overgenomen. Hij heeft op aarde laten zien wie God is. Niemand heeft ooit God gezien, maar de enige Zoon, die zelf God is, die aan het hart van de Vader rust, heeft hem doen kennen. (Johannes 1:18) Wie Jezus meemaakte ontdekte wie God is. Zo zegt Jezus dat later ook tegen zijn leerlingen: jullie kennen mijn vader toch? Je hebt mij immers meegemaakt (Johannes 14:9) Jezus werd ‘Rabbi’ genoemd.  Mensen zagen hem als iemand die hen over God onderwees. Een schriftgeleerde? Nee, meer dan dat. Na één van zijn toespraken wordt verteld dat de mensen diep onder de indruk waren, want hij sprak hen toe als iemand met gezag, en niet zoals hun schriftgeleerden. (Matteüs 7:28,29) Jezus was een echte profeet. En daarin zie je dezelfde dingen als bij priesters en koningen: Hij is door God aangesteld, is hij God onder de mensen. Door als een echte profeet te laten zien wie God is. En zoals alle profeten werkt hij door de kracht van de Heilige Geest.

In het tweede deel van de preek wil ik met u zien hóé Jezus profeteert en wát. Maar laten we ons er om te beginnen over verwonderen hoeveel de Drie-enige God doet om bij ons te zijn, om bij ons bekend te zijn. De Vader blijft hoog in de hemel en toch niet op een afstand. Hij stuurt de Zoon om bij ons te zijn en te laten zien wie híj is. De Heilige Geest laat hem een mens worden en werkt met zoveel kracht in hem dat hij voluit mens is en toch de grenzen van het menselijke kan overstijgen. Zo is Jezus God op aarde.
Liedboek Gezang 476:1,2

2.1. Hoe Christus profeteert
Om met God verbonden te blijven heb je profeten nodig. In het paradijs sprak God met Adam en Eva. Later ook met Noach, met Abraham. Maar bij Mozes zie iets nieuws: God spreekt door één mens tot al zijn mensen. En, zo zegt Mozes na mij zullen profeten zoals ik opstaan. (Deuteronomium 18:18) God geeft hun zijn woorden in en zij brengen die over aan het volk. Profeteren doe je vooral met woorden.
En dat zie je ook bij Christus de profeet. Marcus zegt het zo: “Nadat Johannes gevangen was genomen, ging Jezus naar Galilea, waar hij Gods goede nieuws verkondigde. Dit was wat hij zei: ‘De tijd is aangebroken, het koninkrijk van God is nabij: kom tot inkeer en hecht geloof aan dit goede nieuws.’ “Marcus 1:14,15

Jezus preekte. We kennen verschillende toespraken van hem: de bergrede, de toespraak waarmee hij zijn discipelen twee aan twee uitzond, de toespraak over zijn terugkomst. Vooral Matteüs besteed veel aandacht aan die toespraken. We kennen zijn gelijkenissen. Ze staan in alle evangeliën en vooral bij Lucas vind je er veel die de anderen niet hebben, b.v. de verloren zoon, de barmhartige samaritaan, de rijke dwaas. Johannes vertelt soms uitgebreid wat Jezus bij zijn wonderen gezegd heeft. Bijvoorbeeld na het broodwonder de toespraak over het brood dat leven geeft.
‘Ik ben het brood dat leven geeft’ één van de ‘Ik ben’-uitspraken uit het vierde evangelie. Net als: ‘ik ben de goede herder’, ‘ik ben de ware wijnstok’.
Jezus ging zijn leerlingen onderwijzen over zijn naderende lijden en sterven. Na zijn opstanding onderwees hij hen veertig dagen over het koninkrijk van God. En de afsluiting van zijn profetie, dat is de openbaring aan Johannes. Daarna hebben we geen nieuwe profetie meer nodig. Dat staat ook aan het slot: niks aan toevoegen (Openbaring 22:18).
Wij hebben mensen nodig die namens God spreken, profeten. En daarvan is Jezus de laatste. De catechismus noemt hem onze hoogste profeet en leraar. De profetie na Jezus geeft door wat Jezus gegeven heeft.

Christus profeteerde niet alleen door wat hij zei, maar ook door wat hij deed. Ik denk aan zijn genezingen. Ze worden vaak in één adem met zijn preken genoemd (b.v. Matteüs 4:23). Die genezingen stonden niet op zichzelf. Nee, terwijl Jezus vertelde over het komende koninkrijk, liet hij door genezingen zien hoe dat rijk zou zijn: niemand meer ziek. Ook door uitdrijving van demonen, en door het vermenigvuldigen van wijn en brood. Plaatjes van het komende rijk. Niet alleen Jezus’ wonderen waren profetie. Ook zijn gedrag en zijn houding: eerlijkheid, trouw, bewogenheid, vergevingsgezindheid. Hij liet zien hoe God is en hoe wij moeten zijn. Het meeste van God heeft hij wel laten zien toen hij zich overgaf om te lijden en te sterven.

Christus profeteert door wat hij zegt, wat hij doet en door wat hij is. Denk bijvoorbeeld aan zijn geboorte. Hij zegt nog geen woord. Maar het laat heel veel zien van wie God is. Dat hij zo dicht bij ons wil komen. Zo bewogen is met onze nood. Een kerstlied zegt: ‘ziet die het Woord is zonder spreken’ Zijn geboorte zegt al wonderlijk veel over God. Ja, alles wat hij zegt, wat hij doet en wat hij is.

2.2. Wat Christus profeteert
En wat is dan de boodschap van Jezus? Wat profeteert hij? Heel veel. Het omvat eigenlijk alles. Is het te overzien, in een paar woorden samen te vatten? Ik wil een poging doen aan de hand van een bijbelgedeelte wat we gelezen hebben: “Nadat Johannes gevangen was genomen, ging Jezus naar Galilea, waar hij Gods goede nieuws verkondigde. Dit was wat hij zei: ‘De tijd is aangebroken, het koninkrijk van God is nabij: kom tot inkeer en hecht geloof aan dit goede nieuws.’ “ (Marcus 1:14,15)
Jezus kondigt het koninkrijk van God aan. Een thema wat steeds weer terugkomt in zijn onderwijs. Én hij roept op tot bekering. En aan die bekering –dat zie je al bij de doper- zitten twee kanten: verzoening met God én een nieuw leven beginnen. Eigenlijk gaat het dus om drie kernen in Jezus’ onderwijs:

• komend koninkijk
• verzoening
• levensvernieuwing

Over die drie onderwerpen iets meer. Veel over het komende koninkrijk lees je al in het oude testament. Vooral bij de profeten. Veel van dat onderwijs komt  geconcentreerd en uitgediept terug in de preken van de Here Jezus. B.v. in de zaligsprekingen waar je hoort over een rijk van vrede, recht en barmhartigheid. Het is een rijk waarin overvloed is. Het wijnwonder en het broodwonder laten dat sprekend zien. Een rijk waar alles gaaf is. Kijk maar naar de genezingswonderen. Een rijk waarin de duivel verdreven is. Alles zal puur zijn, zo zuiver als Jezus’ woorden en daden zijn. Zoals hij is, zo is het koninkrijk. In hem zie je al iets van Gods koninkrijk.
Door hem komt het rijk. In de –voor ons gevoel lange weg- van zijn sterven, opstanding en terugkomst. Jezus en ook zijn volgelingen spreken over een komend rijk.

Wie Jezus over dat rijk hoort, wat zo helemaal past bij hoe hij is, die merkt dat daar een andere manier van leven bij hoort dan wij hier op aarde gewoon vinden. Het zuivere, het barmhartige, het goede wat je bij Jezus ziet en wat bij ons zo vaak ontbreekt. Je leven moet anders worden. En de kern daarvan is verzoening: aan God vragen of hij je wil vergeven wat je verkeerd gedaan hebt, zodat je weer zuiver tegenover hem staat. En God wil ook vergeven. Jezus spreekt daar niet eens zoveel over. Volgens sommige theologen zelfs helemaal niet. Maar die boodschap van Gods vergeving die zat al in het oude testament en in de preken van Johannes. Die preekte de doop der bekering tot vergeving van de zonden. In dat spoor gaat Jezus’ onderwijs verder. Je ziet dat overduidelijk in een uitspraak als in Marcus 10:45: ‘want ook de Mensenzoon is niet gekomen om gediend te worden, maar om te dienen en zijn leven te geven als losgeld voor velen.’ En nog veel duidelijker spreken zijn daden: zijn overgave om zichzelf te offeren voor alles wat wij God aangedaan hebben.
Hij stierf, en als je in hem gelooft, dan mag je eeuwig leven. Vaak roept Jezus op tot geloof in hem. Duidelijk is dat daar de beslissing valt. Wie gelooft in hem heeft eeuwig leven. Dat heb je nu al, daar verandert de dood niets meer aan. Wie niet gelooft is nu al veroordeeld.

Een derde kern uit zijn profetie is onze manier van leven. Leven zoals het past bij het komende rijk en zoals hij nu al is. Hij onderwijst dat met woorden en daden. Woorden om naar te luisteren en in praktijk te brengen. Daden om na te volgen.
Het gaat dan over alle aspecten van ons leven, maar van drie onderwerpen is het mij opgevallen dat ze wat vaker aan de orde komen.

1. De omgang met elkaar: barmhartigheid, vergeven zoals God ons vergeeft, de minste willen zijn.
2. Relaties en seksualiteit: hoe ga je om met je oog dat je tot zonde kan verleiden, scheiden of trouw blijven.
3. Hebzucht en afhankelijk zijn van bezit. Jezus leert zijn volgelingen Gods koninkrijk te zoeken en te vertrouwen op Gods zorg.

In zulke lessen merk je wie Jezus is. Echt mens en tegelijk Gods Gezalfde die zelf God is. Met ons vlees en bloed, en met Gods zuivere liefde en trouw. Hij voelt waar de verleidingen voor ons liggen. Vooral bij deze onderwerpen. Wat zet God veel kracht in –door Jezus mens te laten zijn, door de Heilige Geest te laten werken- om ons te veranderen. Hij wil ons mensen maken voor Gods nieuwe wereld, vol vertrouwen in zijn beloofde toekomst en vol toewijding. Lees over zijn woorden en zijn daden. Bewonder, geloof en volg hem. Bidt om zijn Geest.
Amen.