Vrijwel iedere zondagmorgen worden in de kerk de ‘Tien geboden’ voorgelezen. Woorden waar bijzondere kracht in ligt. Het kost wat moeite om zo te luisteren dat je die kracht ook echt ondergaat. In een serie van tien preken willen we daarbij helpen. De eerste gaat over de woorden waarin God zichzelf presenteert.

Jammer. Je hebt echt iets gemist. Ja, ik weet wel het is het eerste kwartier, je bent niet altijd even wakker en het zijn dezelfde woorden, die tien geboden. Als het eens met andere woorden gezegd werd zou je er misschien beter bij blijven. En dat doen we ook wel eens. Maar de komende middagdiensten willen we u vooral meegeven wat er in de woorden van die tien geboden zit. In die woorden gebeurt er iets tussen God en ons, wat je niet mag missen.
In de NBG vertaling (Exodus 34:28) werden ze de tien woorden van het verbond genoemd. Het zijn natuurlijk meer dan tien woorden, het is niet echt een goede vertaling, maar het mooie is wel dat je daarin hoort dat het woorden zijn die verbondenheid tussen God en mensen scheppen.
Dan moet je dus heel bewust naar die woorden luisteren. Want dan valt er echt wat te beleven. En daar wil ik vanmiddag en de komende weken bij helpen. We doen dat hier in de kerk, maar ook op catechisatie, de spoorzoekers zijn er mee bezig en de schatgravers hebben het er komende zondag ook over.

Ik wil er mee beginnen dat we onszelf, met onze moeite om die woorden echt te horen eens naast de eerste hoorders van de tien geboden zetten.
Wat zagen ze op de berg Sinaï? Bliksem, een grote dreigende wolk boven aan de berg. Ze zagen rook – je herkende: daar is de Heer. En vuur, waarin de Heer is neergedaald.
Wat hoorden ze? Donderslagen. En daar door heen zeer luid het geschal van een ramshoorn. En dat wordt luider en luider.
En ze voelden zelfs dat hier iets heftigs gebeurt De berg trilde hevig. Een aanhoudende aardbeving.
Met al hun zintuigen voelen ze hoe groot God is. Ze werden er helemaal door overmeesterd.
Zo groot is God. Jaloers? Als ik de reacties van de Israëlieten hoor, weet ik het nog niet zo. Maar wat zij meegemaakt hebben maakt wel overtuigend duidelijk dat God onwaarschijnlijk groot en sterk en machtig is.

Wat is dat eigenlijk: Gods grootheid. Ja als het probeert voor je te zien, in je oren te horen en aan te voelen, wat gaat Gods grootheid dan betekenen? Dat ken gemakkelijk een vage kreet blijven. Ook in lofprijzing. God is groot, maar ‘wat groot’ dan? Voor Israël was dat helemaal niet vaag. Die kracht daar boven op de berg die hadden ze de afgelopen maanden op allerlei manieren meegemaakt. Plagen in Egypte. Al die doden. De zee die een pad maakte, waar ze over konden lopen. En die hun achtervolgers wegspoelde. En van alles wat ze op hun tocht door de woestijn meemaakten. Gods grootheid, dat is wat Mozes net zei: ‘Jullie hebben gezien hoe ik ben opgetreden tegen Egypte, en hoe ik je op adelaarsvleugels gedragen heb en je hier bij mij heb gebracht.’ (Exodus 19:4)

Die grote adelaar met zijn wijde vleugels. Een sterke roofvogel. Maar ook een beschermer van zijn jongen. Hij schijnt ze op zijn vleugels op te vangen als ze leren vliegen. Op adelaarsvleugels gedragen… Dan krijgt dat beeld van die sterke roofvogel iets vertederends. Zó was God groot voor Israël.
Gods grootheid dat betekende bevrijding uit Egypte. Dat betekende voor Israël: niet langer slaven zijn en keihard moeten werken, zweepslagen, armoede. Maar God is te groot om het daarbij te laten. Hij wil een bevrijding die door al je vezels trekt.
Denk je even in hoe Israël in Egypte leefde. Ze dienden God, maar echt vertrouwen?
Ze werden heen en weer geslingerd door allerlei machten. Wisten niet waar ze echt op kunnen vertrouwen. Ze dienden de goden van de Egyptenaren. Het leven was onzeker. Ze kenden geen rust. Ze moesten in de woestijn leren om de sabbat te onderhouden. Ze leefden in een wereld waarin mensen geen respect voor elkaar hadden. Slaven werden vernederd. Groepsleiders uit het joodse volk werden daarbij ingeschakeld. Alle besef van menselijkheid en respect werd kapotgemaakt.
Maar God wil ze bevrijden met een bevrijding die al hun vezels doortrekt. Een heilig volk worden voor God. Hem toegewijd als priesters. (Exodus 19:6) Mensen die kostbaar zijn en elkaar kostbaar leren vinden. Die leren vertrouwen in hem als de ene God en rust vinden.
Dat is de grootheid van God die Israël hoort en ziet en voelt bij Sinaï. Sterk en vol liefde, als de adelaar voor zijn jongen. Een bevrijder die niet alleen van armoede wil bevrijden, maar ook van een verkeerde leefstijl.
Wat daar gebeurt, daar wil God u iets van laten ervaren door u die woorden te laten voorlezen: ‘Ik ben de HEER, uw God, die u uit Egypte, uit de slavernij, heeft bevrijd.’
Terwijl je zelf misschien moeite hebt om echt te luisteren. Is God bezig met woorden te laten merken dat Hij groot is een echte bevrijder, die je met als je vezels vrij wil maken.
Weest stil voor het aangezicht van God. Laten we dat zingen. Gezang 171 uit het Gereformeerd Kerkboek.

Preek deel 2
(bij het begin van het tweede deel van de preek kan 1 Petrus 2:5,9,10 gelezen worden)
Hoe komt nou die kracht van God in je, die je met al je vezels bevrijdt? Daarvoor hoef je niet bij de Sinaï te staan. In 1 Petrus 2 (vers 9) lees je dat God het ook aan mensen wil geven die eerst niet bij zijn volk hoorden. Een heilig volk voor God zijn. Hem toegewijd als priesters. Dat is ook voor mensen uit andere volken. Die vroeger niet Gods volk waren, maar nu wel (vers 10). Dat zijn de mensen die bij Jezus Christus horen. (vers 5) Een nieuw volk voor God. Dus je hoeft niet bij de Sinaï te staan om die kracht van God zo te ervaren dat het je leven verandert.
Maar hoe werkt het dan? Op de Sinaï deed God het door leefregels te geven. Niet meer allerlei goden, waarbij je niet weet op wie je echt kunt vertrouwen. Nee ik alleen ben jullie God waar je altijd op kunt rekenen. Als de jongen van de adelaar. Neem rust in je leven, rust om op mij te vertrouwen. Elke zeven dagen één dag niet werken. Heb respect voor mensen, voor elkaar, voor elkaars leven, elkaars huwelijk en intimiteit, voor elkaars bezit…
Dat waren hele goede regels. God zelf hakte ze uit in twee natuurstenen platen en gaf die aan Mozes. Om ze nooit te vergeten. Met zulke regels ziet de wereld er een stuk beter uit.
En toch werkte het niet. Je moet na Exodus 20 maar verder lezen in de bijbel. God beleeft de ene frustratie na de andere met zijn volk. Het lijkt wel of de bijbel, het boek over God, vooral een boek over de teleurstellingen van God is.

(bij de volgende passage kan Jeremia 31:31-34 gelezen worden)
Op het dieptepunt aangekomen begint God over een nieuw verbond. De tijd van Jeremia. Israël zakt steeds weer af van het goede leven met God. God heeft ze op allerlei manieren gestraft. Maar het helpt niks. Het komt zelfs zo ver dat God als straf de geschiedenis zo bestuurt dat Israël in ballingschap gevoerd wordt. Echt een dieptepunt dus. Maar dan nog blijft God het over een verbond hebben. Hij blijft een God van verbondenheid. Dat is hem eigen, dat kan niet anders.
En over dat nieuwe verbond wil ik twee dingen zeggen:

1. De basis van dat verbond is dat God de zonden wil vergeven. (Jeremia 31:34b) Het is nieuw verbond op basis van het bloed van Christus. (Lucas 22:20) Gods liefde, dat Hij je wil vergeven, wil aanvaarden is de stevige basis van dat nieuwe verbond.
2. Maar daar komt nog iets bij. Ook in het nieuwe verbond wil God je leven veranderen, je vrij maken van een verkeerde leefstijl. Woorden werkten niet. Wat dan wel? God gaat die woorden van nieuw leven in je hart schrijven. (Jeremia 31:33) Dat gaat niet vanzelf. Dat betekent dat God je soms stevig aanpakt. Denk maar aan zo’n natuurstenen plaat waar God indertijd de geboden in bijtelde.
   Maar bij dat alles is Gods liefde de stevige basis waarop je mag staan.

In die kracht van God, die je wil veranderen zitten twee dingen: rust en beweging. De rust: ik mag bij God horen. Als ik onder zijn maat leef wil hij het met toch vergeven. God met heel zijn grootheid staat daarvoor. En met woorden van verbondenheid laat hij het merken. Daarin zit een sterke kracht van God die je vastpakt, die je aanvaardt.
Maar met zijn kracht zet God je ook in beweging. Niet alleen met woorden: doe dit en dat nou. Hij weet dieper te pakken. Over de rust en beweging wil ik nog iets meer zeggen aan de hand van zondag 32 en 33.

Zondag 32 begint in vraag 86 met de rust die je mag hebben omdat je verlost bent. Wij worden uit onze ellende verlost. Daarmee is niet de ellende bedoelt van onze verkeerde leefgewoonten mentaliteit en zo. Nee met ellende is bedoelt dat je verdiend dat God je voor dat alles straft. Dat verdien je. Maar God verlost je daarvan. Hij wil het je vergeven. Daar hoef je niks voor te doen en niks voor te betalen. Dat heeft Jezus al gedaan. Hij is voor je gestorven. Je krijgt het cadeau. Dat is wat genade betekent. Je hoeft het alleen maar aan te pakken.
Maar betekent die rust dan dat je niet meer in beweging hoeft te komen om anders te gaan leven? Nee, dat niet. Dat kan Gods bedoeling niet zijn. Hij is er wel degelijk op uit dat je leven verandert. Waarom? Nu wij uit onze ellende, zonder enige verdienste van onze kant, alleen uit genade door Christus verlost zijn, waarom moeten wij dan nog goede werken doen?

In het antwoord beginnen we weer met de rust. Dat Christus ons niet alleen met zijn bloed gekocht en vrijgemaakt heeft…
Maar hij pakt ons ook van binnen aan. Door de Heilige Geest vernieuwt hij ons. Zo sterk dat we zelfs op hem gaan lijken. We lezen dat Christus ons ook door zijn Heilige Geest vernieuwt tot zijn beeld. Je zou kunnen denken: dat is een beweging die jij moet maken. Maar de catechismus legt heel mooi een ander accent. God beweegt je door zijn kracht, en daardoor beweeg jij.
Vraag 87 gebruikt voor die beweging het woord bekeren. Omkeren. Je keert van het slechte uit het leven af en naar het goede toe.
Het is een beweging die je stevig aanpakt. Antwoord 88 legt uit dat er twee kanten aan zitten: afsterven van de oude mens en opstaan van de nieuwe mens. Dat gaat over jezelf, dat God je zo aanpakt dat je een ander mens wordt.

In antwoord 89 en 90 wordt dat uitgewerkt Dan zien we hoe de Heilige Geest met je aan het werk gaat. Verdriet over je zonde. Als het tot je hart doordringt hoe groot God is in zijn goedheid voor jou, dan kun je toch niet verdragen dat andere dingen voor jou belangrijker zijn dan God. Andere goden. Dat besef brengt de Heilige Geest bij je binnen. Daar gebruikt hij woorden voor. Maar het is meer. Hij maakt je verdrietig over wat je verkeerd gedaan hebt. Geeft je besef van spijt. Je gaat er zelfs een afkeer van krijgen. Ja, je gaat echt anders worden en dat gaat van binnen uit.
Ook de vernieuwing (antwoord 90) gaat van binnen uit. Want je innerlijk leert God steeds meer kennen en waarderen. Zijn huiveringwekkende grootheid om Sinai. Zijn vergelijking met die sterke, maar ook zorgzame adelaar. Maar als je Jezus kent ken je God nog veel beter, weet je nog veel meer van bevrijding. God wil je vergeven en aanvaarden. Daar zie je die rust ineens weer terugkomen. Maar het wil je ook in beweging zetten. Hij wil je innerlijk zo aanpakken dat je er geen plezier meer aan hebt om te doen wat God niet wil, maar dat je er juist plezier aan hebt te doen wat God wel wil.
God laat je in de spiegel kijken: hoe heb je het gedaan in de afgelopen week. Hij laat je ook vooruit kijken.
Waar alles om draait is dat God, groot als hij is er wil zijn in je leven. De woorden van het verbond willen jou met heel je leven aan hem verbinden.

• Hij spreekt van zichzelf. Dat eerst. Hoor die woorden iedere zondag weer. Dit is God, de grote God, die jou God wil zijn. 
• En dan komen er woorden die over jouw leven gaan. Woorden die een verbinding leggen, niet alleen tussen God en jou als kerkbezoeker, maar met je hele leven. Woorden, waarin je merkt dat de kerkdienst geen eilandje is om even een goed gevoel met God te hebben. Nee het gaat er over waar je vertrouwen in hebt, over je respect voor mensen, hun bezit, en nog veel meer. Op de zondag dringt God je leven van elke dag binnen.

In zulke woorden, hoe vertrouwt ze ook zijn valt er iets te ervaren. Je moet ze wel horen!
Amen