Kind en God (Zondag 27)

Liturgie
Welkom
Votum en groet
Psalm 8:1,2,3,6
Gebed
Genesis 17:1-19
Marcus 10:13-16
Handelingen 2:37-42
Psalm 105:5,21
Zondag 27
Preek
Tijdens de preek: LB Gezang 335:2,3,5/1,9/4,6/7,8
GK Gezang 179b
Gebed
Mededelingen
Collecten
GK Gezang 145
Zegen
 
Preek
De zomervakantie is weer voorbij. De scholen beginnen weer en ook in de kerk zitten weer veel meer kinderen en jongeren. Binnenkort beginnen de catechisaties en verengingen weer, de schatgravers en de spoorzoekers. Kinderen hebben een plaats in de bijbel, in de kerk. Ook bij het doopvont.
Jongens en meisjes, wat zegt de bijbel over kinderen? Je leest over Isaak dat hij besneden werd. Je leest in de bijbel dat de vaders en moeders aan hun kinderen vertelden over God. En je kent ook vast wel dat verhaal van de Here Jezus. De discipelen wilden de kinderen wegsturen. Maar wat zei Jezus? ‘Laat de kinderen bij mij komen’. De kinderen horen er bij bij de Here Jezus en in de kerk van de Here Jezus. Daarom denk ik ook dat de meesten van jullie gedoopt zijn. Jullie horen er bij. Daar gaat de preek van vanmiddag over. Je zult er misschien niet alles van begrijpen. Maar vraag thuis maar eens aan je vader of moeder wat zij er van begrepen hebben.
Kinderen hebben een plaats in de bijbel en in de kerk. Ook bij het doopvont, maar daar wil ik vanmiddag niet beginnen. Net als in vraag 74 van de catechismus wil ik laten zien hoe de kinderen er bij horen. En dan komt de vraag of ze gedoopt moeten worden, waar ik vorig jaar veel meer over gezegd heb, aan het slot.
Hoe ziet de bijbel het kind? Laten we beginnen met het kind onder de boog van Gods verbond.

1. Kind onder de regenboog
Wie is het eerste kind waar de bijbel over vertelt? Kaïn en zijn broer? Sem en zijn broers? Nee die waren geen kinderen meer in de verhalen die we van ze kennen. De eerste keer dat God ons in de bijbel uitgebreid vertelt over een kind en hoe Hij er mee omgaat is bij Isaak. Met zijn vader, Abraham, heeft God een verbond gesloten. Die moest zichzelf besnijden als teken van dat verbond. En toen Isaac geboren werd, toen hoorde hij samen met zijn ouders bij het verbond met God. Direct al.
Zulke kinderen werden door hun ouders bij Jezus gebracht om gezegend te worden. Dat was de gewoonte in die tijd. Op grote verzoendag gingen ouders met hun kinderen naar een rabbi, zodat die ze zou zegen. Want hun kinderen horen er immers bij in Gods verbond. En komen ze ook bij Jezus en krijgen de kinderen een omhelzing en een zegen.
Een les voor de discipelen. Petrus heeft die les begrepen. Voor u is de belofte en voor uw kinderen, zegt hij op de pinksterdag. Wat die belofte na Pinksteren inhoudt zullen we straks zien. Maar nu eerst dit: ouders en kinderen horen bij elkaar in Gods verbond.
God ziet echtparen graag met kinderen. Hij geeft het niet iedereen. Maar als hij je wel de mogelijkheden geeft, dan verlangt hij er ook naar je blij te maken met kinderen. God wil de relatie tussen ouders en kinderen gebruiken om het geloof door te geven. Ergens in de bijbel, bij Paulus lees je dat de kinderen van gelovigen heilig zijn. Geen heilige boontjes. Nee, heilig betekent dat God er een claim op legt. God claimt de relatie tussen ouders en kinderen om die te gebruiken zodat er in de kinderen kennis van hem gaat groeien en vertrouwen en liefde.
Ouders kunnen hun kinderen het geloof niet geven. Als kind kun je het verbond verbreken, zo hebben we gelezen. Aan een verbond zitten twee kanten: Gods kant en onze kant. Hij belooft: ik wil jouw God zijn. En hij verwacht dat je hem gelooft en lief hebt.
Er zit iets van ‘twee kanten’ in. Maar de liefde die van Gods kant komt gaat voorop en overheerst. Dat is het bijbelse beeld van Gods verbond, wat we ook in de afgelopen maanden zagen bij de gereformeerde aandacht voor Gods genade. Het komt bij God vandaan. Dat geeft zekerheid. Want God staat voor wat Hij beloofd heeft. We lazen in de catechismus ook over de zekerheid van de doop. Het is geen magisch teken: als je maar gedoopt bent dan komt het vanzelf wel goed. Nee, het is een teken wat zekerheid wil geven: God staat er voor dat je bij Hem mag horen. Nou even los van de vraag of het goed is om kinderen te dopen, de catechismus heeft het hier over de zekerheid van het verbond. Zekerheid voor onzekere ouders en kinderen. Voor ouders: ik sta achter jullie bij jullie taak om je kinderen met mij te leren leven. Ook voor kinderen: Ik ben begonnen in jouw leven. Je mag bij mij horen. Dat komt niet bij jou vandaan, maar bij mij vandaan. En daar sta ik voor. Je kunt altijd bij mij terecht.

LB Gezang 335:2,3,5

2. Kind onder de koepel
Kinderen horen er bij, bij God en ook onder de koepel van De Voorhof. Al in de bijbelse tijd zie je dat de kinderen bij de gemeente gerekend worden en ook in de kerk komen. De kerk is in de bijbel niet een organisatie met een ledenbestand in een computer, maar een bijeenkomst. Daar horen ook wel mensen bij die niet kunnen komen. Maar in het samenkomen gebeurt het en iedereen die er bij hoort probeert er ook bij te zijn.
Al in de brieven van Paulus en Johannes merk je dat er kinderen in de kerkdiensten waren. Deze brieven werden in de kerkdiensten voorgelezen en Paulus en Johannes hebben soms een apart stukje waarin ze de kinderen aanspreken. Vermoedelijk gebeurde dat vaker in de kerkdiensten.
Het lijkt er op dat de kennis van de bijbel vooral in de gezinnen werd bijgebracht.
Als de kinderen naar een school gingen was dat geen christelijke school. Ook over ander onderwijs aan de jeugd weten we niets. Pas uit de latere eeuwen weten we van christelijk onderwijs en catechisatie. Verenigingen en clubs en zondagschoolwerk stammen pas uit de 19e en 20e eeuw.
Er is zo heel wat bij gekomen wat er in de bijbelse tijd niet was, maar wat wel een belangrijke bijdrage levert aan de geloofsvorming van de kinderen. Zo belangrijk dat de ouders bij de doop van hun kind niet alleen beloven hun kind zelf de christelijke leer uit te leggen, maar die ook te laten uitleggen.
Het zijn dus drie dingen: meedoen in de kerkdienst, geloofsopvoeding in het gezin én speciale aandacht en activiteiten voor kinderen en jongeren.
Het evenwicht tussen die drie is belangrijk.
Stuur je kinderen als het kan naar een school, naar clubs en naar catechisatie waar ze de Here leren kennen. Maar als je er thuis geen aandacht aan besteedt, dan werkt dat averechts. Juist samen met je ouders hoor je als kind bij het verbond en bij de kerk. Dus, wat ik al zei, jongens en meisjes, vraag je vader en moeder maar wat ik vanmiddag in de preek gezegd heb. Praat daar met elkaar over.
Laat er evenwicht zijn tussen meedoen met de anderen en aparte activiteiten. Het heeft allebei zijn eigen waarde. Het is goed dat kinderen de bijbel uitgelegd krijgen op een manier die zij begrijpen en die aan hun geloofsontwikkeling bijdraagt. Maar het werkt averechts als dat ten koste gaat van het gewoon meedoen met de hele gemeente, bijvoorbeeld in de kerkdienst.

Als je ouder wordt moet je er zelf voor kiezen bij de Here en bij zijn gemeente te horen. Dat heeft met het verbond te maken. Het initiatief komt van Gods kant, maar als je er de leeftijd voor hebt verwacht de Here ook dat je van jou kant voor hem kiest. Als je dat niet doet hoor je er uiteindelijk niet meer bij in de gemeente. De Here zij tegen Abraham dat wie het verbond niet houdt uit de gemeenschap gestoten moet worden. Dat gebeurt niet zomaar. Vanwege Gods trouw aan zijn verbond hebben we in de christelijke kerk veel geduld. Dat lijkt misschien slap en niet radicaal genoeg. Je mist in een gereformeerde kerk wel eens het enthousiasme van een evangelische gemeente waar iedereen er bewust voor gekozen heeft. Maar als je de Here echt kent, dan ken je ook geduld met de zwakke schapen in het verbond, die extra aandacht, misschien jouw extra aandacht nodig hebben. Ook daardoor bouwt de Here zijn kerk.

LB Gezang 335:1,9

3. Kind bij het kruis
Kind onder de regenboog, kind onder de koepel, het blijft allemaal nog wat op een afstand. Het is belangrijk, maar we komen dichterbij jouzelf als kind als we naar het kruis gaan kijken. Ik pak de catechismus er even bij.
‘… de kinderen horen evengoed als de volwassenen bij Gods verbond en bij zijn gemeente. Ook worden aan hen evenals aan de volwassenen, door het bloed van Christus, de verlossing van de zonden en de Heilige Geest, die het geloof werkt, beloofd. ‘
Het bloed van Christus. Daarmee is God heel dicht bij gekomen. Er is niet alleen een verbond, waarin God dingen belooft en verwachtingen van je heeft. Dat alleen is niet genoeg om een diepe persoonlijke band met God te hebben. Want je kunt nooit zoveel van God houden als hij waard is. Het lukt je nooit om aan Gods verwachtingen te beantwoorden. Dat merk je als kind al. Eén van de woorden die je moet leren zeggen is Sorry. Dat moet je ook tegen God leren zeggen. “t Boze dat ik heb gedaan, zie het, Here, toch niet aan. Schoon mijn zonden vele zijn, maak om Jezus wil mij rein.”
Christelijke ouders, mogen nuchtere ouders zijn die van hun kind geen te hoge verwachtingen hebben. Je hebt geen volmaakte kinderen gekregen, ze zijn net zo onvolmaakt als je zelf. Ze maken steeds weer dezelfde fouten. Ook tegenover jou. Ook tegenover God. Als kind mag je vertrouwen dat God je alles wil vergeven wat je verkeerd gedaan hebt. Ook als je ouder wordt. Ze noemen je een puber. Je wilt niet meer klakkeloos alles zo doen als je ouders het doen. Je gaat uitproberen wat bij jou past. En je doet soms dingen waarvan je eigenlijk wel weet dat het niet goed is. Je kunt aan God gaan twijfelen. Niet alleen aan het bestaan van God, maar ook of God nog wel met jou te maken wil hebben. Daar mag je zeker van zijn. God staat er voor: je kunt bij hem terecht, zelfs al ben je heel ver bij hem vandaan geraakt. Als jongere of als je volwassen geworden bent. Misschien luistert er iemand naar deze preek die gedoopt is, maar die helemaal een leven zonder God is gaan leiden. God verlangt er naar dat je terug komt. Ja, dat verlangen van God is veel groter dan je je kunt voorstellen. Hij stond helemaal achter jouw doop. En nog steeds: hij verandert niet.
Je hebt God gehaat of gewoon genegeerd. Maar hij wil je het je vergeven. Ook als je helemaal niet gedoopt bent. Ik zou graag met je in contact komen om met je te praten en misschien te bidden.
Want God wil met u, met jullie allemaal de band goed hebben. Dat zegt het bloed van Jezus en het water van de doop.

LB Gezang 335:4,6

4. Kind op weg met de Geest
Door de Here Jezus wil God heel dicht bij komen. Ook als je kind bent. Door de Heilige Geest wil God nog dichterbij komen. Hij wil binnen in je wonen, je het geloof geven wat je met God verbindt. Hebben kinderen de Heilige Geest? Baby’s al? Toen ik een baby was konden mijn ouders nog niets zeggen over het werk van de Heilige Geest in mij. Als ik zelf terug kijk op mijn kinderjaren en mijn jeugd, dan zie ik hoe ik geleidelijk aan de Here heb leren kennen en liefhebben. Dan zie ik het werk van de Heilige Geest in mijn leven. Het is zo geleidelijk gegaan, dat ik niet eens weet wanneer het begonnen is. Herkent u dat? Er is natuurlijk wel een begin geweest. De wedergeboorte, het moment dat de Heilige Geest het nieuwe leven in mij begon. Ook al kan ik dat moment niet aanwijzen.
Maar toen ik gedoopt was kon nog niemand iets zeggen over het werk van de Heilige Geest in mijn leven. Waar ze wel op konden rekenen was dat de Heilige Geest mij beloofd was. In het formulier stond Gods belofte uit Handelingen 2: ‘Voor u is de belofte en voor uw kinderen’. Welke belofte is dat eigenlijk?Het klinkt als de belofte die God aan Abraham gegeven heeft, de belofte van het verbond. Maar in Handelingen 2 gaat het over de belofte van de Heilige Geest uit Joël 2. Dat lijkt tegenstrijdig, maar dat is het niet. Want Gods belofte aan Abraham ‘Ik wil jouw God zijn’, dat ís sinds Pinksteren de belofte van de Heilige Geest. Juist door de Geest wil de Here mijn God zijn. Daarvan zegt Petrus ‘voor u is die belofte en voor uw kinderen’. Dus ook voor mij, vanaf mijn geboorte. Vanaf dat moment ging de Geest met mij op weg. En die belofte geldt voor alle kinderen van gelovige ouders.
Het zijn kinderen, op weg met de Geest. Hij werkt binnen in hen. Hij schakelt ouders en anderen buiten het kind in. Maar hij schakelt dat kind zelf ook in, met luisteren, leren kennen, gaan geloven. Die zekerheid hebben we. Ouders, de dominee, de school, de kinderwerkers en jeugdwerkers in de kerk mogen zeker zijn van de Heilige Geest en zijn belofte. Je staat er niet alleen voor. En als God zo met je leven begonnen is mag je hem aan zijn belofte houden. ‘Here uw hebt uw Geest beloofd. Laat uw Geest met kracht in mij werken. Laat hem zo in mij werken dat ik geloof, dat ik vast geloof, dat ik u liefheb. Ik kan het haast niet geloven, maar u hebt het mij beloofd’
LB Gezang 335:7,8

5. Dopen
Ik heb in de preek van vanmiddag bijna niets gezegd over het dopen van kinderen. En nu we aan het einde van de preek zijn is het niet meer nodig.
We hebben immers gezien dat de kinderen van de gelovigen bij Gods verbond horen. Kinderen onder de boog van Gods verbond. En we hebben Petrus horen zeggen: laat u dopen, want voor u is de belofte en voor uw kinderen.
We hebben gezien dat ze bij de gemeente horen: kinderen onder de koepel. En de doop is het teken waardoor je in de gemeente binnenkomt.
We hebben gezien dat ook voor de kinderen de afwassing van de zonden is. En daarvan is het doopwater het zichtbare symbool.
En we zien ze op weg gaan met de Geest, die is hen beloofd. Zou iemand –zo zegt Petrus in Handelingen 10- het doopwater durven te weigeren aan hen die net als wij de Heilige Geest hebben ontvangen? (Hand. 10:47)
Amen.