Hoe houdt je het vrije gevoel van de vakantie vast als je weer thuis bent?
Vrij zijn na de vakantie (Galaten 5:13-24)

Wat is vrijheid?
Wat is ‘vrij zijn’ eigenlijk? Je zou kunnen zeggen: dat je zelf kunt bepalen wat je doet en wat je niet doet. Je maakt zelf keuzes. Is dat wat we in die hele opsomming in de bijbel net gelezen hebben? ‘ontucht, zedeloosheid en losbandigheid … vijandschap … bras- en slemppartijen’ (vers 19) Ja, je zou kunnen zeggen: dan ben je vrij. Misschien voelt het ook wel heel vrij als je er op los scheldt of je hormonen de vrije loop laat, maar meestal zijn er dan andere mensen die je er niet gelukkig mee maakt. Is dat nou echt vrijheid? Wat is bij Paulus lees is dat je dan ook niet echt vrij bent. Je laat je begeerten en driften en verleidingen de baas over je spelen. Het lijkt vrij, maar je bent juist heel erg gebonden.
En dat is niet alleen een probleem van andere mensen, maar van mij en van u. Er zijn hier in de kerk vast mensen die het goed lukt om zich niet te buiten te gaan aan de drank en niet in de ban te raken van het occultisme. Maar voor mij zijn jaloezie en rivaliteit lastiger. En je mag ook best iets opnoemen wat niet in het rijtje staat. B.v. bot of gemeen op elkaar reageren. Hebzucht of eerzucht. Je laat je beheersen door je begeerten en driften. Wat zou je een stuk vrijer en ontspanner in het leven staan als je daar iets tegen kunt doen. Je wordt veel meer mens, zoals God het bedoeld heeft, in je gezin, op je werk, ook hier samen in de gemeente. En denk eens aan de uitstraling die we ieder voor ons zelf en samen als christenen zullen hebben.
Maar dat betekent wel dat je bevrijd moet worden van iets van jezelf. Want het gaat om dingen die in je zitten. En wie is nou sterker dan je zelf bent om je van jezelf te bevrijden? Paulus noemt twee enorme krachten: de liefde en de Heilige Geest.

De kracht van Gods liefde
Het zijn twee belangrijke woorden in dit stukje van Paulus. Liefde is een oud woord uit het begin van de bijbel. We hebben het in Leviticus 19 gelezen: Heb je naaste lief als jezelf. Liefde was altijd al waar het om draaide in de leefregels die God voor zijn volk had. Maar dat oude woord kreeg nieuwe kracht toen Jezus op aarde kwam (Lucas 10:25-37). Een wetgeleerde, iemand die Gods oude wet goed kende, vat die wet zo samen: Heb God lief met alles wat je bent en je naaste als jezelf. Jezus is het er helemaal mee eens. Maar dan vraagt de wetgeleerde: wie is mijn naaste. Dat geeft Jezus de gelegenheid de nieuwe kracht van de liefde te laten zien. Hij vertelt een verhaal wat eigenlijk over hemzelf gaat. En over u. U bent die reiziger die half dood aan de kant van de weg ligt. Ja, dat is hoe u er aan toe bent met alles wat je verkeerd doet. Met dat alles wat in jezelf zit en waar je je niet van kunt bevrijden. Je ligt daar half dood aan de kant van de weg. Niet meer in staat om overeind te komen. Priester, leviet en heel de joodse tempeldienst helpen je niet overeind. Daar lig je dan dood te gaan. Er is geen hoop meer voor je. Dan komt er zo’n outcast, een samaritaan die door alle joden veracht wordt. Hij heeft alles voor je over, veel meer dan je mag verwachten. Dat is Jezus, Gods Zoon, door de mensen veracht, maar Hij heeft alles over voor jou. Dat is liefde, zoals het nog nooit vertoond is. Dan is het natuurlijk geen moeilijke vraag wie jij lief moet hebben. Jezus natuurlijk. Dat is vanzelfsprekend. Maar er komt nog iets bij. Jezus zegt: Doet u voortaan net zo. De liefde van Christus is zo iets krachtigs. Als je die leert kennen en er steeds meer vol van wordt, dan beweegt het jou zelf ook om lief te hebben. En als je dat doet, dan vervul je inderdaad de wet, Gods oude wet met de nieuwe kracht van de liefde.

De kracht van Gods Geest
Het is iets wonderlijks dat dat zo werkt. Dat is het geheim van de Heilige Geest. Ook zijn kracht noemt Paulus in dit stukje. Hij heeft de Heilige Geest al een paar keer terloops genoemd in de brief. Zo af en toe vroeg ik me af: waarom komt de Heilige Geest nu ter sprake? Maar nu komt alles bij elkaar. Het geheim van de kracht van Gods liefde is het geheim van de Heilige Geest. Een wonder waar ik niet alles van begrijp, maar waar Paulus me toch wel iets van duidelijk maakt. Het komt er op aan, zo schrijft hij, dat u gelooft en de liefde kent, die het geloof zijn kracht verleent (vers 6). Geloven, dat je Jezus Christus in je leven aanvaardt. Aanvaarden dat hij uit liefde alles gaf voor jou, half dood door je zonde. Dat is wat de Heilige Geest met je doet, dat je daarop vertrouwt. Met dat geloof komt er iets mee: de liefde verleent kracht aan je geloof. Je gelooft, maar daar komt dan ook liefde bij, waardoor je geloof krachtig, werkzaam wordt. Als de Heilige Geest Jezus in je laat wonen dan gaat zijn liefde je zo beheersen dat je zelf ook iemand wordt die lief hebt.
In het begin van de brief heeft Paulus er op gehamerd dat we leven bij het pure evangelie dat je alleen door Jezus Christus in een goede verhouding met God staat. (Preek over Galaten 1:6-9) Geen ander evangelie. En we lazen toen ook Jezus woorden dat goede profetie goede vruchten voortbrengt, zoals dwaalleer slechte vruchten (Matteüs 7:15-20). Over die goede vrucht gaan we het nu hebben. Ben je vol van het evangelie van Gods liefde? Niet van ‘ik moet zo en zo zijn om er bij te horen’, maar echt vol van Gods liefde? Dan zal dat ook zo beslag op je leven leggen dat je zelf gaat liefhebben in het spoor van Jezus. Dat is dan de vrucht ervan. Die liefde is de vrucht van de Geest. Als je zo leeft dan ben je niet meer onderworpen aan de wet, zegt Paulus. Dan werp je Gods goede leefregels niet af alsof die waardeloos zijn. Nee die leefregels zijn goed. Sommige verouderd, zoals spijswetten, besnijdenis en sabbat die het joodse volk tot een apart volk maakten. Dat is voorbij. Maar andere regels die er nog steeds toe doen, die gooien we niet achteloos aan de kant. Alleen, ze veroordelen ons niet meer. Als de vrucht van de Geest in je leven te zien is, dan leef je op een manier dat geen wet daar iets tegen in te brengen heeft.

De vruchten
Hoe werkt dat dan? Moet je dan maar bidden en afwachten tot de Heilige Geest dat wonder in je gaat doen? Ja, als je het zo zegt zit je er dicht bij. Het is niet een kwestie van: doe je best om lief te hebben, om blij te zijn (‘blij zijn, blij zijn’) en al die andere dingen. Nee, vers 16 zegt het heel mooi: laat u leiden door de Heilige Geest, dan bent u niet gericht op uw eigen begeerten. Paulus zegt niet: houdt je aan de oude wet of aan mijn nieuwe regels, maar laat de Geest je leiden. Je kunt je zelf niet bevrijden van je begeerten, dan zou je sterker moeten zijn dan jezelf. Maar de Geest wel. Hij leert je Christus en zijn liefde kennen en geloven. Al de vruchten die Paulus noemt, daar herken je Jezus in, hem die je leven wil beheersen. Paulus noemt het dan ook één vrucht, het hoort allemaal bij elkaar.
Wat is de vrucht van de Geest? Allereerst liefde. Daar hebben we het al over gehad. Jezus kennen tilt je uit boven de haat, die zo menselijk is, maar ook zo’n gevangenis. Jezus’ liefde is een ware bevrijding. Omdat je haat vergeven wordt. Omdat hij die volmaakt liefheeft haters vergeeft. Wat is dat groot. Wat doet dat met je?
Jezus kennen geeft ook blijdschap. We kennen zijn blijdschap. Hij is blij met wat hij ons kan geven, met de kerk die hij kan samenbrengen. ‘Denkend aan de vreugde die voor hem in het verschiet lag liet hij zich niet afschrikken door de schande van het kruis’ (Hebreeën 12) Hij heeft er alles voor over gehad om nu de vreugde te mogen beleven dat mensen gered worden, geloven en een gemeente vormen. Wat doet dat met je? Bevrijdt dat je niet van gemopper en kritiek die zo gemakkelijk de sfeer verpesten? Ja dat moet wel eens tegen ons gezegd worden, zoals Paulus het ook zegt in een andere brief: ‘Wees blij, ja, ik zeg het nog een keer: wees blij. De Heer is nabij.’ (Filippenzen 4:4)
Paulus noemt nog veel meer smaken van die liefdevolle vrucht, waarin je de Here Jezus herkent en waar je zo ook zelf vol van mag worden. Een bevrijding van ruzie, ongeduld, oordelen, botheid en ontrouw. Lees het lijstje voor jezelf nog eens door. Kijk goed wat je van die vrucht in je leven opmerkt en prijs de Here. Kijk ook naar wat er onbreekt. Wat verhindert je om geduld te hebben. Wat bindt je aan die ongeduldige reacties, aan die driftige uitvallen? Ken de Here Jezus, leer hem bevrijdend kennen.
Als laatste noemt Paulus de zelfbeheersing. Dat is een soort conclusie van het hele rijtje. Dit is niet de zelfbeheersing waardoor je jezelf door eigen kracht onder controle houdt. Want je bent niet sterker dan jezelf en alle drang en drift die in je huist. Maar het is de zelfbeheersing doordat je Jezus kent en zijn liefde bevrijdend in je werkt. Laat de zomer, een tijd met wat meer vrijheid, vakantie misschien, een tijd zijn om daarin te oefenen. Om ook na de vakantie vrij te leven in het spoor van Christus.
Amen.