Preek A.M. de Hullu - Zondag 13 november 2011 predikant Apeldoorn-Zuid Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. Deze preek wordt u aangeboden voor eigen gebruik. De predikant vraagt u eerst contact met hem op te nemen als u deze preek wilt gebruiken voor andere doeleinden zoals het voorlezen in een kerkdienst of als studiemateriaal in verenigingsverband of anders.

Welkom

Mededelingen

Stil gebed

Openingsbelijdenis

Groet

Psalm 99:1,2,4

Gebed

Jesaja 6:1-7

‘Te Deum’

1 Tessalonicenzen 4:1-12

Psalm 51:5

Zondag 32

Preek deel 1

Psalm 111:5,6

Preek deel 2

Psalm 139:11

Geloofsbelijdenis van Nicea

Liedboek Gezang 457

Gebed GK 181b

Collecten

Psalm 100:1

Zegen

 

Heilig, dat is het woord waar het vanmiddag om draait. God is heilig. U moet heilig zijn. Maar wat is dat?

 

In het gedeelte wat we uit 1 Tessalonicenzen 4 lazen kwam het vier keer voor:

Het is niet toevallig dat het woord heilig steeds terugkomt. In het vers wat er aan voorafgaat, wat we vorige week lazen bidt Paulus:

Dat gebed dat wij heilig zijn als Jezus komt omsluit een aantal aansporingen. De eerste (4:1-12) gaat over heilig zijn.

 

Heilig, wat is dat eigenlijk? ‘Ik ben heus geen heilige’ zegt iemand die toegeeft dat hij of zij ook wel eens iets doet wat niet goed is. Met heilig bedoel je dan: volmaakt zonder zonde. Bij het woord ‘heilig’ denken de meeste mensen aan volmaaktheid en zondeloosheid. Dat is niet zo vreemd. Ook God wordt immers heilig genoemd. En hij zegt: wees heilig want ik ben heilig (Leviticus 19:2 e.a.). Je leest dat een aantal keren in Leviticus, bij verschillende leefregels. God is volmaakt en daarom moeten jullie geen onvolmaaktheid en vuiligheid in je leven toelaten. Wie bij heilig aan zondeloosheid denkt is aardig op het spoor wat God er mee bedoelt, en toch: het is het net niet. Want de kerk wordt ook heilig genoemd en als je gelooft dan wordt je ook een heilige genoemd in de bijbel.  Maar de kerk is niet volmaakt, niet zondeloos en dat bent u ook niet, geen enkele gelovige.

 

Op de basisschool heb ik geleerd: heilig dat betekent dat je afgezonderd bent. Herken je het? Ook daar zit wat in. God de Heilige leeft afgezonderd van de wereld. Hij had vroeger zijn tempel en zijn priesters afgezonderd van het gewone profane leven. En zo ben je nu als kerk afgezonderd van de wereld die met God niks te maken wil hebben. Dan kun je ook voorstellen dat je zelf een heilig bent. Niet zonder zonde, maar wel door God apart gezet in zijn verbond. Er zit wat in, maar ook dit is het niet helemaal. Er zit iets in ‘heiligheid’ wat je met ‘zondeloos’ of ‘afgezonderd’ net niet te pakken krijgt.

 

Het werd 100 jaar geleden –laat ik zeggen- opnieuw ontdekt door de Duitse lutherse theoloog Rudolf Otto. Hij observeerde indrukwekkende plechtigheden van christenen en ook in andere religies en ervoer iets ontzagwekkends en fascinerends.  Iets geheimzinnigs wat kracht uitstraalt en haast angst inboezemt. In de omgang met God is er meer dan je kunt beredeneren. Er is ook meer dan gevoel.  Er is iets buiten jou, wat je niet kunt grijpen of begrijpen en wat je raakt. Dat noemde hij ´het heilige´.  De titel van zijn boek over dit onderwerp. Op dat boek valt best wat aan te merken, maar het heeft in de 20^e eeuw een positieve impuls gegeven aan het denken over God en over geloofsbeleving en eredienst. Ik denk bijvoorbeeld aan de waardering voor de stilte in en rond de kerkdienst. De ontmoeting met de Heilige, huiveringwekkend en fascinerend.

 

Dit sluit aan bij één van de meest indrukwekkende teksten over heiligheid, over Gods heiligheid: Jesaja 6:3. God op een hoogverheven troon, met een mantel die zich naar beneden toe uitstrekt en waarvan de zomen de hele tempel vullen. Een sterk engelenleger om hem heen, overal krachtige vleugels. Ze zingen, nee roepen elkaar toe, zo hard dat de aarde heftig trilt. Rook vult de tempel. Je kunt het een beetje voor je zien, al kun je het niet uittekenen. Het is krachtig en huiveringwekkend. En dan klinkt het woord ‘heilig’: ‘Heilig, heilig, heilig’ Het wordt niet maar een keer gezongen. Nee, in de openbaring van Johannes lees je eeuwen later hetzelfde (Openbaring 4:8) ‘Heilig, heilig heilig is de HEER van de hemelse legers. Heel de aarde is vol van zijn luister, zijn majesteit.’ Die heiligheid van God straalt kracht uit. Is hoogverheven maar wil de aarde vullen. Het is een drang van God om alles te doordringen. Te claimen tot meerdere glorie van hemzelf. De hemel, de tempel, maar uiteindelijk de hele aarde. In een toekomstbeeld ziet een latere profeet, Zacharia, op de bellen van de paarden staan: ‘Aan de HEER geheiligd’ (Zacharia 14:20).

God claimt en doordringt de hele aarde. Het is de aarde die hij gemaakt heeft en die van hem is

En tegelijk is er een beweging om daar steeds meer beslag op te leggen. Ja, het is ook een gevecht met satan, die zijn kwade macht op aarde laat gelden. Dat gevecht dat zie je direct als Jesaja dat zo ziet in de hemel. Jesaja schreeuwt het uit. ‘Wee mij, ik moet zwijgen, ik met mijn onreine lippen.’ Hoe kan ik met mijn zonde bestaan tegenover God? Hij is niet allen volmaakt en zondeloos. Hij verlangt er ook naar dat alles voor hem is en hem verheerlijkt.

En in dat grote indrukwekkende geheel heeft ook jou doen en laten en jouw gevecht met de zonde een plek. Want die heilige God die Jesaja zag in het visioen wil ook jouw leven opeisen en doordringen en aan zijn glorie wijden. ‘Wees heilig, want ik ben heilig’ (Leviticus 19:2) Of, zoals het ook wel in Leviticus staat: ik ben de HEER ik heilig jullie (22:32). God wil dat je heiliging en dat doet hij zelf. Hij spant zich in om je te maken zoals hij het bij de schepping bedoeld heeft. Relaties en seksualiteit, onderling liefde – twee onderwerpen die in we straks in het tweede deel van de preek aparte aandacht geven- God wil het zo hebben als hij het bij de schepping bedoeld heeft. Het is de wil van God dat u een heilig leven leidt, zegt Paulus in vers 3. Dat moet ú doen. Ieder van u moet zijn lichaam heiligen zegt vers 4. Maar tegelijk is het God die het doet. Vers 7 wordt in de oude NBG-vertaling mooi vertaald:  God heeft ons niet geroepen tot onreinheid, maar in heiliging. Er gebeurt iets met je, wat God doet.

En vandaag doet hij dat met u en mij door Jezus Christus. Niet voor niets begint Paulus in 1 Tessalonicenzen 4: ‘Broeders en zusters, in de naam van de Heer Jezus vragen wij u…’ In een latere brief schrijft Paulus:  Door hem (God) bent u één met Christus Jezus, die dankzij God onze wijsheid is geworden. Door Christus worden wij rechtvaardig en heilig en door hem worden wij verlost. (1 Korinte 1:30) Doordat je één bent met Christus wordt je rechtvaardig en heilig. En dat samen, dat is je verlossing. Rechtvaardig, dat betekent dat je zo tegenover God staat dat je geen straf meer verdient. Niet doordat God niks aangedaan hebt. Dat heb je juist wel gedaan. Maar je bent één met Christus. Jij, zondaar die straf verdient en hij rechtvaardige die straf gedragen heeft, als je dat bij elkaar doet, als je daar één van maakt, dan betekent dat dat jij geen straf meer hoeft te dragen. Je staat rechtvaardig tegenover God. Dat is iets wat nog buiten jezelf om gaat. Niet omdat je zelf rechtvaardig leeft, maar alleen omdat je één bent met Christus verklaart God je rechtvaardig. Dan is er in jouzelf nog niets veranderd, maar God zegt, om Jezus: je bent voor mij rechtvaardig. Het is belangrijk om dat scherp te hebben. Ook als je misschien twijfelt of God jou wel wil vergeven. Je bent immers op geen stukken na rechtvaardig. Nee, dat is ook zo, maar je bent zo één met Christus dat God zijn rechtvaardigheid als de jouwe rekent. Je bent niet rechtvaardig –van binnen- maar hij verkláárt je rechtvaardig. Dat gaat nog buiten jezelf om, het gaat er niet over wat jij doet en wat je gedaan hebt, maar hoe God tegen je aankijkt. Maar verlossing is meer dan dat God jou ziet alsof je rechtvaardig bent. Jezus maakt je rechtvaardig, maar vervolgens ook heilig. En dat gaat je wel helemaal veranderen. Je wordt zo één met Christus dat de heiligheid in hem ook in jouw komt. Rechtvaardiging, dat heeft Jezus in jouw plaats gedaan. Maar de heiliging dat gebeurt ook in jou, als je één bent met Jezus. Hij was en is heilig, en daar krijg jij ook iets van. Maar ook dat doet hij. Je kunt het je zo voorstellen: de vergeving, dat doet God en nu moet ik heilig gaan leven, dat is mijn tegenprestatie, uit dankbaarheid. Maar wat ik vanmiddag wil benadrukken dat ook die heiliging iets is wat God in je doet. Het is zijn beweging om met zijn ontzagwekkende kracht alles te doordringen, ook jouw leven.

In de catechismus zagen we rechtvaardiging en heiliging ook zo naast elkaar staan:

Omdat Christus ons niet alleen met zijn bloed gekocht en vrijgemaakt heeft, maar ons ook door zijn Heilige Geest vernieuwt tot zijn beeld…

Dat laatste is de heiliging, wat God, wat Christus doet. Hij verandert je. Hij doet dat door de heilige Geest. Dat lazen we ook in 1 Tessalonicenzen 4. Vers 8: wie deze voorschriften verwerpt, verwerpt niet een mens, maar God die u zijn heilige Geest geeft. De Geest, die wordt ook heilig genoemd.

Als we het over Gods heiligheid hebben, over zijn beweging alles te claimen en te doordringen tot zijn glorie, dan geldt dat speciaal voor de Geest. Van de drie –Vader, Zoon en Geest- is hij daarin de specialist. Toen de wereld geschapen werd was hij al degene die over het water zweefde en sinds pinksteren dringt hij binnen in de harten van duizenden mensen.

Hij verandert je zo dat je Gods wil doet, en dat is een krachtige beweging, want je hebt een eigen wil die zich tegen Gods wil verzet. Zoals een beeldhouwer met hamers en beitels op een steen tekeer gaat, zo gaat de heilige Geest met je aan het werk, maar dan van binnen. Hij wil je vormen naar de wil van God en de gebodenvan de Here Jezus. Het wordt allemaal genoemd in 1 Tessalonicenzen 4. Sommige christenen hebben het idee dat geboden er in het nieuwe verbond niet meer bij horen. Als je in Jezus gelooft, dan wordt je vanzelf een ander mens. Het is ook waar dat de heilige Geest een ander mens van je maakt. Maar dat is een heftig beeldhouwproces, waarbij onder andere bijbelse voorschriften en geboden de stalen beitels en gutsen zijn waarmee de Geest op je inhakt en groeft. Er is meer wat je vormt. Het is ook de kracht van de Christus’ liefde die je hart vult. Het is ook Gods leiding in je levensweg. Dat alles maakt je tot een mens voor God. Maar hier ligt het accent op de geboden die er soms stevig in hakken. In het vervolg van de catechismus gaan we ze behandelen. De geboden uit het oude testament, met daarbij het onderwijs van Jezus en zijn apostelen. In woorden, maar ook in het voorbeeld wat met name Jezus geeft. Beitelend en gutsend vormt de Geest zo je leven. Ik noem straks een paar voorbeelden.

Maar ik vat eerst even samen: Heiliging:

-het is het werk van God die met zijn ontzagwekkende kracht beslag legt op je leven

-Christus doet dit, hij maakt je een met zichzelf en vormt je om naar zijn beeld

-hij doet die door de Heilige Geest die zich bedient o.a. van geboden.

 

We zingen Psalm 111:5,6

In het tweede deel van de preek wil ik ingaan op de voorbeelden uit 1 Tessalonicenzen 4. De meeste aandacht krijgt het eerste voorbeeld. Het is … ‘je weet wel’. Ja ik zeg het expres zo omdat Paulus in vers 4 een verhullend woord gebruikt, het woord ‘vat’. Je moet eerbaar en heilig met je ‘vat’ omgaan.  Met je ‘ding’. De NBV vertaalt het als je lichaam, dat moet je heilig en eerbaar beheersen. In de noot staat dat je ‘ding’ ook je vrouw kan zijn. Een derde mogelijkheid, die hier niet genoemd wordt, maar waar wel veel voor te zeggen is, is dat met ‘vat’ het geslachtsorgaan bedoeld is. Zoals mannen het wel over hun ´gereedschap´ hebben. Hoe dan ook, het gaat hier over ´je weet wel´, over relaties en vooral over seksualiteit.

Waarom nu juist dit onderwerp? Het is niet toevallig dat de eerste apostolische brief dit thema als het eerste ethische thema behandeld. Dit is nou typisch een punt waarin christenen verschillen van veel niet-christenen. Toen en nu. Toen de apostelen bespraken dat de niet-joodse christenen niet alle bepalingen van de joodse wetten moesten onderhouden zeiden ze: maar ze moeten zich wel onthouden van afgoden en van ontucht (en nog iets). (Handelingen 15:20) Wie zich tot Christus bekeert krijgt hier vaak al snel en ingrijpend mee te maken. Je bent gewend om na een date samen naar de slaapkamer te gaan. Of je woont samen zonder huwelijksrelatie voor het leven. Of je gaat af en toe vreemd. Dan hakken de bijbelse normen er diep in om je om te vormen tot een mens zoals God het wil zien. Als je homo bent en je leest dat God seksualiteit bedoeld heeft tussen man en vrouw. Dat hakt er echt in, reken maar. Wij leven, net als de mensen toen in die Griekse havenstad, in een cultuur van seksuele vrijheid. Rond de afgodentempels en de feesten heerste een cultuur van je uitleven. En daar lijkt de afgoderij van onze tijd op. Onze afgod is het gezonde, jonge, sexy lichaam.

En dat voelt allemaal goed: jong en sexy zijn; vrijheid. Maar ondertussen bedrieg je je man of zíjn vrouw. Misschien een lid uit de gemeente, waar je sinds kort bij hoort. Schaad of bedrieg uw broeder of zuster in dit opzicht niet, zegt Paulus. Je verwerpt niet alleen een mens, je verwerpt op deze manier God zelf, die jou immers de Heilige Geest geeft. De Geest wil je al beitelend omvormen tot een man of vrouw naar Gods bedoeling. En dat kan pijn doen.  Ook als je in een moeizaam huwelijk hartstochtelijk begeert vrij te zijn. Je kunt je niet voorstellen dat God trouw van jou verlangt. God is toch liefde? Ja maar hij is niet jou idee over liefde, hij wil je juist naar zijn idee over liefde omvormen. Liefde die trouw is tot het uiterste. Liefde die zo nodig van één kant komt. Gods wil in plaats van je eigen wil, juist als het over ‘je weet wel’ gaat, kan dat diep gaan.

 

Ook als het over onderlinge liefde gaat, het tweede onderwerp. Het is een onderwerp waar Paulus, vanaf deze eerste brief vaak over zal schrijven. Het kan wat drammerig lijken. Dat merk ik bij sommigen van u ook, als er voor de zoveelste keer gesproken of gepreekt wordt over verbondenheid of onderlinge liefde. Maar Paulus weet uit ervaring dat het lang niet altijd meevalt. Net als bij relaties en seksualiteit gaat het soms diep in de onderlinge liefde Gods wil te doen. Het vraagt zelfverloochening. Paulus gebruikt een woord wat broederliefde betekent. Elkaar liefhebben zoals broers en zussen. Niet zoals vrienden en kennissen die je kunt dumpen als je ze zat bent, maar broers en zussen die je voor het leven hebt. Ondanks alle verschillen. Er waren daar invloedrijke vrouwen in de gemeente, maar ook arme werklozen. Die hadden natuurlijk een heel verschillend leven, verschillende interesses, verschillende manier van denken en noem maar op. En dan toch met ze omgaan als broers en zussen voor het leven. De kerk is de plek om anders te zijn in de omgang met elkaar. Niet in vijandbeelden denken. Het is jouw wil misschien om vooral op te trekken met mensen die hetzelfde denken over de schatgravers, over ’t Schrijvertje of over de NGK. Het is Gods wil dat je daar overheen stapt en sámen broers en zusters bent.

 

Een derde onderwerp, je eigen brood verdienen, hebben we op dankdag al bij de kop gehad, dat laat ik nu rusten.

 

Het komt er vaak op neer: nee zeggen tegen je eigen wil, tegen een manier van leven die iedereen om je heen normaal vindt en Gods wil in je leven laten beitelen. De heilige God. Dat veranderd je leven niet in één keer. Soms valt het je zelfs erg tegen. Heiliging is een proces wat stap voor stap gaat, soms met vallen en opstaan. Herinner u wat ik over de eenheid met Christus zei. Je bent één met Christus in de heiliging, maar daarvoor al in de rechtvaardiging. Je mag vertrouwen dat God je gebrek aan heiliging vergeeft. Meer en vaker en langer dan je het jezelf kunt vergeven wil hij je vergeven. In dat vertrouwen mag je de Heilige tegemoet gaan. Wij hebben hem niet zoals Jesaja in een visioen gezien. Wij zien straks misschien nog veel meer. Jezus komt terug in goddelijke glorie.

Over een moment kan het zover zijn. Laat het je een aansporing zijn om heilig te leven. Om de heilige ontzagwekkende God in je te laten werken. Doordringend, claimend, beitelend met het gebod en het voorbeeld van Christus.