Onze tijden in Gods hand (Genesis 1:14)

Preek A.M. de Hullu - Zondag 18 september 2011 predikant Apeldoorn-Zuid Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. Deze preek wordt u aangeboden voor eigen gebruik. De predikant vraagt u eerst contact met hem op te nemen als u deze preek wilt gebruiken voor andere doeleinden zoals het voorlezen in een kerkdienst of als studiemateriaal in verenigingsverband of anders.

Welkom

Mededelingen

Stil gebed

Openingsbelijdenis

Groet

Psalm 122

Wet: Exodus 20:1-17 en Matteüs 22:37-40

Psalm 125:4

Gebed

Genadeverkondiging: 1 Korinte 1:8,9

GK Gezang 118

Genesis 1:14-19 (tekst: vers 14)

Psalm 46:1,4

Prediker 1:1-11

Psalm 103:6,7

Preek

Psalm 102:12,13

Gebed

Collecten

Psalm 90:1

Zegen

 

De preek begon met een kindmoment met aandacht voor de verschillende seizoenen. Met de beamer werd een seizoensklok getoond (http://www.netwijs.nl/media/www_netwijs_nl/content/asset_OB_08/index.html). ’s Middags in de bijbelklas (de Schatgravers) maakten de kinderen van groep 1 en 2 zelf zo’n klok van papier.

Onze dagen zijn zo verschillend. Er zijn dagen dat de zon schijnt, een lange zomerdag lang. Andere dagen zijn bewolkt en troosteloos. Een mensenleven –maandag werd ons oudste gemeentelid 103- is vol van verschillende dagen. Een tijd om te planten en –zoals nu in de landbouw- een tijd om te oogsten. Een tijd om te feesten en een tijd om te rouwen. God wil ons daar iets van laten begrijpen, inzicht in de tijd geven. Hij wil je in je beleving van de tijd iets meegeven. Als je het verhaal over de vierde scheppingsdag leest merkt je hoe sterk hij daar op gericht is.

 

De bijbel vertelt niet alleen maar een aantal dingen die op de scheppingsdagen gebeurd zijn. De schrijver heeft in deze geschiedenis een boodschap, allereerst voor de eerste lezers in het middenoosten van toen. God zelf heeft een boodschap voor hen, en ook voor ons. Die drang van God merk je heel duidelijk in de toon en de stijl waarin de schrijver over de schepping van zon en maan schrijft: ‘Er moeten lichten aan het hemelgewelf komen om de dag te scheiden van de nacht’

Wat afstandelijk wordt het gezegd. Voor ons is de zon iets geweldigs. Wat een kracht van licht en warmte. Wat kunnen veel mensen er van genieten. En de maan… Afgelopen week hebben we nog zitten te genieten van die bijna gave cirkel en het licht van de maan aan de heldere avondhemel. Maar de schrijver van Genesis 1 schrijft er een beetje clean over. Lampen aan de hemel, één voor overdag en één voor ’s nachts. Gewíld afstandelijk.

Het heeft zelfs iets degraderends: De zon…, de maan…, ach het zijn alleen maar lampen. Zoals jij op je kamer een paar lampen hebt, ach zo hangen er ook een paar lampen boven de wereld. Hemellichamen, sterren en planeten…. het zijn niet meer dan lampen.

De namen zon en maan worden zelfs helemaal niet genoemd. In het scheppingsverhaal wordt over licht, water, planten, bomen enz. gesproken. Alles wordt bij de naam genoemd. Maar de namen ‘zon’ en ‘maan’ worden –het lijkt wel krampachtig- vermeden. Dat moet een bedoeling hebben. Bedenk dat hij dit geschreven heeft in een wereld waarin de zon als God wordt vereerd. Bij vrijwel alle semitische volken. De naam ‘Zon’ is een godennaam in de wereld van de bijbel. De schrijver doet alles om zich daar ver van te houden. De afstandelijke toon, het gebruik van het woord ‘lampen’ en het mijden van het woord ‘zon’.

En door herhalingen hamert hij dat er als het ware in. Eigenlijk wordt in vers 14 alles gezegd over Gods werk op de vierde scheppingsdag, maar door het in vers 15 nog eens te herhalen, in vers 16 de grote en de kleine lamp te benoemen en in vers 17 en 18 nog eens te herhalen wordt het er in gestampt: zon en maan, het zijn alleen maar een grote lamp voor overdag en een nachtlampje.

 

Alles bij elkaar klinkt het alsof er iet is wat God dwars zit en dat is ook zo. Je merkt bij God een sterke drang om in te gaan tegen het geloof dat de hemel lichamen bezielde we zens zijn met goddelijke macht. Als je een horoscoop leest of je in astrologie verdiept dan kom je nog restjes van dat geloof tegen wat in de wereld van toen springlevend was. De zon en de andere hemellichamen die bepalen jouw leven. De gang van je leven door geluk, succes, tegenslagen en rouw heen, daar gaan de zon en de andere planeten over. Voelt u hoe God daardoor geraakt wordt, hoe het hem te kort doet. Hij zorgt vol liefde voor zijn schepselen en dan brengen ze offers voor de zon en geloven hun toekomst in de sterren staat. Dit zit God kennelijk hoog, het komt er al op de eerste bladzijde van de bijbel uit. Hij vindt dit verschrikkelijk en dat merk je niet alleen op de eerste bladzijde van de geschiedenis, het komt regelmatig te terug dat het aanbidden van de zon en de hemellichamen en heel de astrologie een gruwel is voor hem.  Het zal ook terug komen op de laatste bladzijde als God zijn oordeel voltrekt over iedereen die doet waar hij van gruwt.

 

Nou geloof ik niet in horoscopen. U wel? Ik breng ook geen offers voor de zon. En toch geloof ik dat er iets in mijn leven is waar God eenzelfde afkeer van heeft. Nee ik geloof niet dat de sterren macht hebben over mijn levensloop. Maar ik loop het gevaar dat ik zo’n soort macht toeken aan b.v. de economie. Herkent u dat? Misschien heb je het nog wel sterker dan ik het heb. De economie, en hoe het gaat met Griekenland en de eurozone dat wordt een soort macht die bepaalt of het goed met je gaat. Een macht waar je betekenis aan toe kent ten koste van je vertrouwen op Gods leiding en zorg voor jouw leven. En dan weet je misschien wel dat God daar boven staat, maar gemakkelijk schrompelt dat er boven staan ineen tot iets heel kleins en wordt de macht van de economie heel groot. Een macht die de goede en de slechte tijden van je leven bepaalt. Loonstrook, pensioenfonds, rentestand en miljoenennota, zijn dat niet onze sterrenbeelden? Of zit het bij u meer op het gebied van je gezondheid of je relaties? Hoe dan ook, je hebt een God, die het niet verdraagt zo klein gemaakt te worden in je beleving. Je schepper, die aan het begin van je leven stond en je rechter, die aan het einde van je leven staat. Als ik merk hoe er op die eerste bladzijde op hamert de zon en andere machten niet te vergoddelijken, hoe moet zijn eindoordeel over mij dan klinken?

Dat kan nooit positief zijn.

 

Daarom ben ik blij dat u aan het begin van het herfstseizoen en misschien ook wel aan het begin van een nieuw economisch seizoen in dit huis bent, waar alles om Jezus Christus draait. Door hem is er vergeving die Gods oordeel en jou toekomst laat kantelen. Alsof je altijd dat vertrouwen gehad hebt waar God zo naar verlangt. Alsof je hem daarin nooit tekort gedaan had.

 

Hij wil je vergeven, en hij wil nog meer. Proef in die woorden in Genesis 1 ook maar dat hij je wil verlossen van geloof de zon en de sterrenbeelden en de economie. God weet hoe ze je leven onzeker maken en zijn boodschap, al op de eerste bladzijde van de bijbel is: geloof er niet in.  Vertrouw dat ik het ben die over de wisselende tijden in de natuur, in de economie en in je leven gaat. Zon en maan zijn maar lampen, Papandreou en alle Europese autoriteiten zijn maar dienstknechten… Merk hoe ik het allemaal relativeer: ik ben het die over dit alles gaat. Ook over de wisselende tijden in jouw leven.

Jouw tijden zijn in mijn hand. In de hand van de ene God, die door Jezus heeft laten zien hoe goed hij voor je is. Neem dat mee uit het Bijbelgedeelte van vanmorgen. Mijn tijden in Gods hand. De ene God. Ja, en laten we dat dan in het tweede deel van de preek voor de wisselende tijden zien.

De Bijbelschrijver –en daarachter God zelf- geeft ons in vers 14b inzicht in de wisselende tijden om ons als bevrijde mensen aan zijn hand door de tijd te leiden. ‘Ze moeten de seizoenen aangeven en de dagen en de jaren’ Seizoenen, dagen, jaren, in elk van die drie woorden zit een les voor ons.

 

Eerst die seizoenen. God laat de dag en de nacht wisselen, de tijd van werken en de tijd van rusten, maar hij doet dat op zo’n ingenieuze manier, dat niet alle dagen hetzelfde zijn. God laat de aarde zo om de zon en om haar eigen as draaien dat er lange dagen zijn met veel zon en dat er daarna kortere dagen komen met minder zon. Een seizoen met warme dagen en een seizoen met koude dagen. Een tijd waarin het droog is en een tijd waarin regen valt. Die seizoenen zijn niet op de hele aarde hetzelfde, maar bijna de hele aarde kent zulke seizoen. Seizoenen die de tijd onderverdelen. Na een tijd van zon komt er een tijd van regen. Na een tijd om te zaaien en een tijd om groeiende gewassen te verzorgen een oogsttijd. Als je in de landbouw werkt, wisselt je werk met de seizoenen. Maar ook in veel andere sectoren, van de bouw tot de kledingbranche.  Je vrijetijdsbesteding wisselt met de seizoenen. Je stemmingen misschien ook. En voor alles geldt: er komt straks weer een andere tijd.  Wie zucht onder de brandende zon, weet dat er over een tijd weer regen komt. Wie somber wordt van de dichte bewolking weet dat er weer een tijd zal komen met zon. De boer die deze maanden druk is met oogsten weet dat daarna de rust van de winter komt.  En Prediker 3 trekt de lijnen nog wat verder door. Alles heeft een tijd en daarna komt er weer wat anders. Waar je nu van geniet, dat blijft niet altijd, maar waar je onder gebukt gaat, ook dat verandert weer.

En bij dit alles heeft God het in zijn hand. Seizoenen, dat betekende voor de joodse lezer van Genesis 1 vooral: feestseizoenen. Bij het korter worden van de dagen, als de zomer en de oogst voorbij zijn, de aarde afkoelt en de regenwolken uit de Middellandse Zee opkomen worden de herfstfeesten gehouden: Israëlisch Nieuwjaar, Grote verzoendag en Loofhuttenfeest. Dit jaar in de eerste helft van oktober, ik hoop na volgende week een paar keer over die feesten te preken. En zo kent ook het voorjaar zijn feesten. Alles heeft zijn tijd en daarbij sta je er bij stil dat God het is die die tijden geeft en die je verzoening en leven met hem gunt.

Zo gaan we deze week een nieuw seizoen in. Geniet van de mooie kleuren, de vele bessen dit jaar. En als het je drukt dat de zon minder schijnt, dat je minder buiten komt, dat er weer veel werk op je af komt, bedenk dat ook dit seizoen weer voorbij gaat. Ook in het economisch klimaat wisselen de seizoenen. Een nieuwe recessie kan ook uw en mijn welvaart en levensstijl voorgoed veranderen. Laten we realistisch zijn. Hou er maar rekening mee dat er de komende tijd wel eens ingrijpende ontwikkelingen kunnen komen. Maar ook in die wisselingen is God het die je tijden en je leven in zijn hand heeft. Vergevend, als je denkt aan alles wat in de afgelopen tijd waar je berouw van hebt. En zorgzaam, ook in een onzekere toekomst. In een nieuwe tijd geeft hij nieuwe perspectieven voor mens en natuur.

 

De tijd kent niet alleen seizoenen, God spreekt op de vierder dag ook dagen. Je mag bij de dag leven en iedere nacht rust nemen. Zoals de Here Jezus later zal zeggen: Maak je geen zorgen voor de dag van morgen (Matteüs 6:34). De dag van vandaag is misschien een zware last geweest. Maar ga aan het eind van de dag rusten.  En probeer ook niet vast de last van morgen te tillen. Iedere dag heeft genoeg aan zijn eigen last. God geeft je de tijd in behapbare porties. Niet de hele toekomst om die op je nek te nemen, maar iedere dag een portie voor vandaag. Leef maar bij de dag.

 

En dan komen de jaren vanzelf. Met het wisselen van de seizoenen en het opeenvolgen van de dagen komen de jaren vanzelf. En zo komt er ook vaart in de tijd. We zitten niet opgesloten in een kringloop van seizoenen. God neemt ons in de loop van de jaren  : het ultieme seizoen, de eeuwige dag. Je weet niet wanneer, maar ieder jaar, ieder seizoen brengt ons er dichter bij. Bij God, die aan het begin stond. En we merkten hoe krachtig zijn verlangen is dat je hem als bestuurder van je tijden en je leven erkent. Hij gruwt ervan als je leeft met het idee dat jouw geluk in de sterren ligt of in de economie of in andere dingen die maar ding zijn. Hij gruwt ervan als hem niet als Machtige in je leven erkent die je door alles seizoenen, door geluk en tegenslag aan zijn hand leidt. De jaren leiden naar een dag waarop je voor hem komt te staan. Met heel je verleden waar hij van gruwt. Maar, als je in de Here Jezus gelooft, sta je daar ook met zijn offer, wat alles goed maakt.

Ga je met de Here Jezus, de weg door de seizoenen, naar het ultieme seizoen?

Amen