Preek A.M. de Hullu - Zondag 10 oktober 2010 predikant Apeldoorn-Zuid Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. Deze preek wordt u aangeboden voor eigen gebruik. De predikant vraagt u eerst contact met hem op te nemen als u deze preek wilt gebruiken voor andere doeleinden zoals het voorlezen in een kerkdienst of als studiemateriaal in verenigingsverband of anders.

Welkom

Openingsbelijdenis

Groet

Psalm 119:16,18

Wet Exodus 20:1-17 en Mat. 22:37-40

GK Gezang 171

Gebed

Genadeverkonding 1 Timoteüs 1:15a, 2:4-6a

GK Gezang 161

Handelingen 16:1-10

Psalm 109:9,14

Doopformulier 3

Liedboek Gezang 335:1,3

Doop

Liedboek Gezang 335:6,7

Gebed

1 Timoteüs 3:14-16, 4:11-16

Psalm 17:2,3

Tekst Handelingen 16:3a

Preek

Liedboek Gezang 335:8,9

Gebed

Mededelingen,

Collecten

Psalm 105:1,5,21

Zegen

 

Hij staat op het punt om een verre reis te beginnen. Waarheen? Wat hij allemaal zal ontdekken? Hij kan zich er nog weinig bij voorstellen. Voor een jongeman uit het stadje Lystra, midden in Turkije is het een ongekende ervaring. Zijn reisgenoten staan al klaar. Hij neemt afscheid van zijn moeder. En zijn vader? Daar heeft hij niet zo’n sterke band mee.

 

Dan gaan ze de stad uit naar het noorden. Paulus, Silas en de jonge Timoteüs. Ze komen in Iconium. Een stadje dat dicht bij Lystra ligt. Bekend terrein voor Timoteüs. Maar als ze vanuit Iconium verder reizen naar het westen, dan ontrolt zich een nieuwe wereld voor de ogen van onze jonge reiziger. Heel Turkije reizen ze door naar de westelijke kust. Toen nog zonder vakantiegangers. Ze gaan aan boord naar Macedonië. Reizen heel Griekenland door. Hij komt in Efeze. 2000 jaar later nog een indrukwekkende stad. Toen zeker. Timoteüs ontdekt de wereld van zijn tijd.

 

Ook geestelijk is het een ontdekkingsreis. Hij ontdekt dat er in allerlei steden discipelen van de Here Jezus zijn. En er komen er heel veel bij op hun reis. Hij leert niet alleen de wereld kennen. Hij leert de Here Jezus kennen. De kracht van de Heilige Geest. Zoveel groter dan hij in Lystra en Iconium ontdekt had. Hij merkt hoe ze door de Geest gestuurd worden. Ze krijgen niet de kans om in het zuidwesten over de Here Jezus te vertellen. Op de een of andere manier maakt de Heilige Geest duidelijk dat ze de kant van Macedonië op moeten. Als de kust bereikt hebben krijgt Paulus ’s nachts een visioen van een man uit Macedonie: ‘Steek over en kom ons te hulp’. Maar voor de drie reisgenoten is dat maar een onderdeel van een grote beweging van de Heilige Geest die ervaren richting Europa. Ook zo ontdekt Timoteüs Gods kracht.

 

Zoals Abraham, Mozes, Elia en Paulus op hun reizen God hebben leren kennen. Een ontdekkingsreis om God steeds meer te ontdekken. Zo maakt Timoteüs dat ook mee.

 

Maar ook al voordat hij zijn grote reizen maakte was zijn leven een geestelijke ontdekkingsreis. Ja, ook als je weinig meer van de wereld ziet dan je geboorteplaats, wil God je op je levensreis steeds meer van Hem laten ontdekken. Leven met God is een ontdekkingsreis. Het kan niet zo zijn dat je God in je levensweg niet steeds meer leert kennen. Het kan niet anders of je doet gaandeweg nieuwe ontdekkingen. Het leven van de jonge Timoteüs is een van de vele voorbeelden.

 

Hij wordt geboren in zo’n stadje in het Turkije van toen. Z’n moeder komt uit de joodse gemeenschap uit het stadje. Eunikè heet ze Z’n vader komt niet uit die gemeenschap. Hij komt uit een grieks gezin. Apart, zo’n joods meisje wat trouwt met een griekse jongen. Volgens de bijbelse wetten mocht dat niet, zo’n gemengd huwelijk. Maar Eunikè heeft het toch gedaan. Ze was geen ongelovig meisje. Maar ze vond het kennelijk toch niet belangrijk genoeg om bij het kiezen van een levenspartner zich de bijbelse richtlijn te volgen. Dat kan ook wel iets zijn wat ze van huis uit meegekregen heeft. Van Euniké’s moeder Lois weten we dat het een gelovige vrouw was. Van haar vader niet. Zo trouwt Eunikè met een griekse jongen. En hun zoon Timoteus groeit op op de grens van twee geloofsgemeenschappen.

 

Timoteüs, dat betekent ‘die god vreest’. Maar voor welke God heeft Timoteüs ontzag? Waar hoort hij bij? Hij is niet, zoals de andere jongetjes in zijn moeders familie besneden. Vreemd, want door zijn joodse moeder was hij een joods jongetje. Zo zien de joden dat vandaag. Maar dat standpunt werd ook toen al verdedigd. Heeft zijn vader de besnijdenis tegengehouden? Vond zijn moeder hett niet belangrijk genoeg? Hoe dan ook hij is niet besneden. Dat hoort er wel bij in de joodse gemeenschap. Daardoor zijn ze apart. Ze horen bij elkaar en niet bij de rest van de mensen. Timoteüs moet zo iets ontdekken over de Here. Hij is een God die een gemeenschap van mensen apart zet. Door een zichtbaar teken. En Timoteüs ontdekt dat hij daar niet bij hoort. Toch betekent het geloof van zijn moeder wel iets voor hem. Maar hij hoort er zelf niet bij. Timoteüs voelt hoe wij er uit onszelf voorstaan. Je weet hoe geweldig God is. Maar jij als je naar jezelf kijk zie je dat jij zo heel anders bent. Je hoort er niet bij. Ja, Timoteüs zit echt op de grens van twee geloofsgemeenschappen. Welke god zal hij vrezen?

 

Op een dag komen er een paar joodse mannen naar het stadje Lystra. Op die dag gebeurt er iets om nooit te vergeten. Maar het begint er mee dat één van die mannen een toespraak houdt. Niet speciaal voor de joden, in de synagoge, maar gewoon op straat. Tegen iedereen die het maar horen wil vertelt hij over de Here. En hij geneest iemand. Niet speciaal een joodse man, maar gewoon iemand die daar altijd op de straat zit. Verlamd vanaf zijn geboorte.

Heel de stad Lystra merkt: dit zijn niet maar twee joodse mannen die wat voor die aparte joodse gemeenschap komen betekenen. Nee, ze geloven dat de griekse goden Zeus en Hermes naar Lystra gekomen zijn. Ze staan op het punt een groot offerfeest voor ze te houden. Barnabas en Paulus maken duidelijk dat dit niet de bedoeling is.

Ze vertellen dat ze niet aan mensen moeten offeren, of aan hun afgoden. Maar dat de Here de God van de hele wereld is. Hij heeft de wereld geschapen en zorgt voor alles.

Op zich bekende woorden. Timoteüs heeft ze van zijn moeder gehoord. Maar het bijzondere is dat Timoteüs nu merkt dat Paulus en Barnabas dit niet alleen tegen de joodse mensen zeggen, maar tegen de hele stad, van welk volk ze ook zijn.

Als Timoteüs dit op zich in laat werken leert hij de Here wel op een andere manier kennen. Niet de God van een apart volk, waar Timoteüs aan de ene kant wel en aan de andere kant toch weer niet bij hoort. Niet een God voor wie je besneden moet zijn om er bij te horen. Nee, iedereen die het maar wil horen wordt uitgenodigd. Timoteus ontdekt Jezus. Jezus, door wie de zegen van Israël voor alle volken is. Het komt er niet op aan dat jij aan Gods eisen voldoet. Dan kun je niet. Je merkt steeds
Jezus heeft aan Gods eisen voldaan. En iedereen die in Hem gelooft mag bij God horen. Ook Timoteüs. Hij wordt leerling, discipel van Jezus. Timoteüs. ‘Die God vreest’ Hij weet welke God hij wil vrezen.

Timoteüs is nu helemaal op zijn plek onder de volgelingen van de Here Jezus. Er is geen enkele belemmering meer voor hem om mee te doen in de gemeente. En dat doet hij dan ook volop. De christenen in Lystra waarderen hem. En ook verderop in Ikonium kennen ze hem.

 

Paulus moet vluchten. Onder invloed van joden die hem vijandig zijn wordt hij gestenigd en de stad uitgesleept. Maar na verloop van tijd komt hij opnieuw in Lystra. Ook hij merkt Timoteüs op. ‘Die wil ik meenemen op reis’

En dan komt er een nieuwe ontdekking op Timoteüs ontdekkingsreis. Nee ik bedoel niet op weg door Turkije. Maar voordat ze op reis gaan. Paulus zegt dat Timoteüs besneden moet worden. Dat is natuurlijk een gevoelige ervaring.

Besneden worden, dat is niet iets wat je zomaar even ondergaat. Lichamelijk. Paulus zei dat Timoteüs besneden moest worden. Maar Timoteüs moest zelf natuurlijk ook bereid zijn om die ingreep te ondergaan. Een hele ingreep. Het is ook niet iets wat je zo tussendoor even doet. Je bent er een paar dagen een beetje ziek van. Als volwassene besneden worden dat stelt echt wat voor.

Vooral ook geestelijk. Timoteus was als jongetje niet besneden. Hij hoorde niet bij het volk van zijn moeders familie. Ook al vertelde zijn moeder over de Here. Timoteus hoort daar niet bij. Dan komt Paulus vertellen dat de Here niet alleen de God is van besneden joden. Maar van iedereen die in Hem wil geloven. De onbesneden Timoteus wordt dan ook discipel. Door Jezus mogen ook de onbesnedenen bij God komen. En dan komt Paulus terug. Ja, maar jij moet wel besneden worden. Hoe hebben we het nu met Paulus? Ja, hoe hebben we het nou met God?

 

En dan moet je bedenken dat Paulus juist te voren in Jeruzalem met de andere apostelen en leiders heeft afgesproken dat de heidenen die zich bekeren niet besneden hoeven te worden. Het staat in Handelingen 15. En vervolgens gaat het eerste gesprek met een bekeerling (Handelingen 16) er over dat die wel besneden moet worden. Is Paulus niet heel tegenstrijdig bezig? Wil God dit zo? Timoteüs laat zich er van overtuigen dat het zo goed is. Maar daarna… Als je je voor kunt stellen hoe je je voelt na de besnijdenis… Dan heeft Timoteüs alle tijd om er over na te denken. Hoe kan dat toch? Heidenen hoeven niet besneden te worden als ze tot geloof komen. En Timoteüs, die er eerst buiten stond als onbesnedene, maar door Jezus ook bij God mocht komen, hij moet nu toch besneden worden.

Nu moet er toch nog rechtgezet worden wat zijn bij zijn geboorte achterwege gelaten is. In Gods ogen blijft dat kennelijk belangrijk dat Timoteüs een joodse jongen is die besneden moet zijn. Heidenen hoeven niet besneden te worden. Timoteüs wel. Wat zegt dit over God?

Dat hij zijn verbond met Abraham nog niet vergeten is. Tegen Abraham, zijn vriend zij God: jij hoort bij mij met je nakomelingen. En het teken daarvan is de besnijdenis. Door Jezus mogen de mensen die niet van Abraham af stammen daar ook bij komen. Dat had God trouwens al aan Abraham beloofd. In u worden alle volken van de aardbodem gezegend. Maar toch is God dat verbond met Abraham niet vergeten. Hij blijft de God van ouders en kinderen, die in de lijn van de generaties werkt. Afstamming blijft er toe doen, zoals bij Timoteüs’ moeder en oma. Bij de pijn van zijn besnijdenis ontdekt Timoteüs weer iets nieuws van God. Gods trouw. Hij wil de God zijn van iedereen uit elk volk, die maar in Hem gelooft. En tegelijk is het toch niet alleen maar iets van jouw  ersoonlijke keuze, dat het bij jou vandaan moet komen. God neemt het initiatief voor een verbond. De besnijdenis is een teken van machteloosheid. En Timoteüs voelt het de dag erna.

 

De heidenen hoeven niet besneden te worden. Ze hoeven geen joden te worden, maar mogen als heidenen, dat wil zeggen als mensen uit de volken bij God komen. Maar God is nog steeds dezelfde als bij de besnijdenis van Abraham. Nu ook voor de niet-joden. Maar nog steeds dezelfde. Een God van genade. Ik kom naar jou toe voordat jij naar mij toe kunt komen. Daar is al een band van liefde van Gods kant. Liefde die trekt. Het is niet maar zo dat God onverschillig tegen iedereen zegt:  ik wil je God zijn, zie maar of je d’r zin in hebt of niet. Nee Timoteüs mag in de pijn van de besnijdenis denken aan Gods verbond met Abraham. In liefde leg ik beslag op jouw leven. Ver voordat het in jouw leven duidelijk wordt wat jij daarmee gaat doen. En wie jij vandaag voor God bent, hoe jij voor Hem kiest, daar is Hij in zijn liefde al heel je leven mee bezig geweest om je deze kant op te bewegen. Timoteüs gaat steeds meer ontdekken van Gods grip op zijn leven. Gods hand die zijn leven omsluit.

 

‘Paulus wilde Timoteüs met zich meenemen op reis’ Niet alleen om hem er meer van te laten ontdekken wie God is. Nee, wat hij ontdekt heeft moet hij ook aan anderen doorgeven. Zodat ook zij God ontdekken en al ontdekkend steeds meer over God te weten komen. Timoteüs, de ontdekker wordt gids. Hij gaat Paulus helpen bij zijn werk. Later laat Paulus hem alleen werken in Efeze, terwijl hij zelf afwezig is. In zijn brief geeft hij allerlei aanwijzingen. Ik heb die brief de afgelopen tijd verschillende keren gelezen en dan vallen mij twee dingen op, die voor gids Timoteüs belangrijk zijn, maar die ook voor onze ontdekkingsreis belangrijk zijn. Ook mijn levensweg is een ontdekkingsreis waarop ik God steeds beter leer kennen. En zo zal dat bij u ook zijn. Ik ben zelf ontdekker en ook weer gids om u en anderen van alles te laten ontdekken. Zo ben je als ouders ook een soort gids, of als ouderling, als jeugdleider. Zo gidsen we elkaar soms in persoonlijke gesprekken. We ontdekken en we ontdekken samen steeds meer van God.

 

Zoals ik zei, twee dingen vallen mij op in deze instructie voor gids Timoteüs. Twee dingen waar alle gidsen en ontdekkers iets aan hebben.

 

Allereerst dat Christus centraal staat. In het eerste hoofdstuk, wat we begin september gelezen hebben vertelde Paulus indrukwekkend dat hij, slechterik, uit pure genade van God gered is. Deze boodschap is betrouwbaar en verdient onze volledige instemming: Christus Jezus is in de wereld gekomen om zondaars te redden. Wie dat ontdekt heeft, wie net als Paulus ontdekt heeft dat je reddeloos verloren bent als Jezus niet voor je had willen sterven, die heeft het belangrijkste ontdekt wat er van God te ontdekken valt. En dat is een ontdekking die je leven lang nieuw blijft. Juist als je Jezus beter kent ga je steeds meer ontdekken dat God alle reden heeft om je buiten te sluiten. Je bent zo anders dan Jezus, je verdient geen plek bij hem en bij zijn vader. Je ontdekt steeds meer hoe genadig God moet zijn om jouw er bij te willen hebben. En je mag ontdekken dat God zo genadig is.

Jezus, de redder staat centraal in deze brief. Het mysterie, het geheim van ons geloof is dat hij één van ons geworden is, zo hoorden we in de schriftlezing. Hij is geopenbaard in een sterfelijk lichaam. Dat lichaam, waarmee ik zoveel doe wat God niet wil. Dat verstand, waarmee ik zoveel bedenk zonder aan God te denken. Dat gevoel, waarmee ik vaak niet verder kom dan wat voor míj goed voelt. Zo’n sterfelijk mens is Jezus geworden om mij te redden. Hij staat in het middelpunt in deze brief, het levende bewijs van Gods genade. Kijk naar hem om te ontdekken wie God is en wie hij voor jou wil zijn. De bloedrode draad voor alle ontdekkingsreizigers en gidsen. Voor ouders, dominees, leiders, voor u allemaal.

 

En er is nog iets anders wat opvalt. Je leest heel veel over mannen, vrouwen en relaties. Over mannen en vrouwen, die iets eigens hebben, door God zo geschapen. Mannen die geen haantjes maar bidders moeten zijn. Vrouwen die zich niet moeten profileren als vrije vrouwen, maar door liefdevolle daden. Leiders en diakenen in de kerk, mannen, misschien ook samen met hun vrouwen. Het huwelijk komt ter sprake als een mooi cadeau van God. Het wordt geheiligd door het woord van God en door het gebed. Weduwen verdienen bijzondere zorg en respect. De omgang moet zijn als in een familie, zoals je als broers en zussen met elkaar omgaat, zoals je als jongere met een oudere vader of moeder omgaat.

Dit heeft er allemaal mee te maken hoe mensen aan elkaar hechten, mensen met mannelijke en vrouwelijke eigenschappen, jongeren en ouderen die op elkaar betrokken zijn, getrouwde mensen en mensen die alleen zijn en op een andere manier respect en zorg nodig hebben. Van zulke mensen, zoals God ons gemaakt heeft, mannen, vrouwen, ouderen, jongeren, relatiemensen, daarvan is Jezus één geworden. Hij is geopenbaard in een sterfelijk lichaam lazen we.

 

Je ziet hierin de trouw van God. God is trouw aan hoe hij ons mensen indertijd bedoeld heeft om niet alleen te zijn maar als mannen en vrouwen en jongeren en ouderen aan elkaar gerelateerd te zijn. God is trouw aan zijn verbond met Abraham, waarin hij zulke relaties gebruikte om de verbondenheid met hem door te geven. Nog steeds geeft hij mannen en vrouwen, ouderen en jongeren, ouders en kinderen aan elkaar om samen te ontdekken wie hij is, om te gidsen en je te laten gidsen.

Zo mogen we samen God, zijn genade en zijn trouw, steeds opnieuw ontdekken. Gaat u mee op ontdekkingsreis?

Amen