Preek A.M. de Hullu - Zondag 19 september 2010 predikant Apeldoorn-Zuid Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. Deze preek wordt u aangeboden voor eigen gebruik. De predikant vraagt u eerst contact met hem op te nemen als u deze preek wilt gebruiken voor andere doeleinden zoals het voorlezen in een kerkdienst of als studiemateriaal in verenigingsverband of anders.

Welkom

Openingsbelijdenis

Groet

Psalm 122

Wet, Mat. 22:37-40

Psalm 142:1,4

Gebed

Genadeverkondiging 1 Korinte 1:8,9

GK Gezang 161:4

Efeze 5:15-33

Psalm 12:4

Tekst: 1 Timoteüs 2:8

Preek

GK Gezang 164

Gebed

Mededelingen

Collecten

Psalm 134

Zegen

 

Op het schoolplein en op straat zie je vaak jongens met jongens spelen en meisjes met meisjes. Jongens willen vaak andere dingen doen dan meisjes. Hoe gaat dat als ze groter worden? Doen mannen andere dingen dan vrouwen? Doen vaders andere dingen dan moeders? Jongens en meisjes, denk er eens over na wat het verschil tussen mannen en vrouwen is. Praat daar maar eens over als je straks thuis bent uit de kerk. God heeft de één als jongen geschapen, de ander als meisje. De één als man, de ander als vrouw. Maar wat is nou het verschil?

 

In de preek van vanmorgen gaat het vooral over mannen. Dat wil niet zeggen dat de vrouwen nu wel op kunnen stappen. Uiteindelijk heeft iedereen met mannen te maken. En wat ik over mannen zeg, zal voor een deel ook voor vrouwen gelden. Maar we hebben het vanmorgen toch vooral over mannen, zoals we het volgende week vooral over vrouwen zullen hebben.

 

Maar vandaag dus eerst de mannen. U mag best een beetje medelijden met de mannen hebben. Want waarvoor hebben we tegenwoordig eigenlijk nog mannen nodig? Hebt u wel eens een bidsprinkhaan gezien? Prachtige instecten, die kunnen zitten alsof ze bidden. Het heeft iets vertederends, maar ze kunnen erg agressief zijn. Van verschillende soorten is bekend dat het vrouwtje na de paring het mannetje opeet. Het mannetje heeft dan zijn werk gedaan. Verder is hij nergens nuttig voor. Hoe zit dat bij onze mannetjes?

 

Vroeger hadden de vrouwen mannen nodig voor bescherming. Mannen moesten de kost verdienen. En om kinderen te krijgen. Maar de vrouw van vandaag is door emancipatie en feminisme uitgegroeid tot een sterke zelfbewuste vrouw. De man lijkt bijna overbodig geworden, behalve… 95% van de vrouwen is hetero en wil voor de seks toch wel graag een man. En te zijner tijd of te harer tijd om kinderen te krijgen. En man, die die daar allen nog maar voor nodig is… Onze tijd vraagt om een mannelijke man. De überseksueel, die uit is op vrijheid, avontuur en macht. Als christen denk ik: is dit het nou? Nee. Maar wat blijft er na de emancipatie van de vrouw nog over als rol voor de man?

Dit probleem is niet nieuw. In de christelijke kerk in ieder geval niet. Het speelde 20 eeuwen geleden ook al. De mannen in de kerk in Efeze waren opgegroeid in de joodse gemeenschap of in de heidense wereld. In beide had de man een veel belangrijker positie dan de vrouw. En toen kwam Paulus, die later aan de Galaten zou schrijven dat er geen mannelijk of vrouwelijk is, maar dat alleen één zijn in Christus (Galaten 3:28). Rijke vrouwen werden lid van de gemeente en verleenden de gemeente gastvrijheid in hun huizen. Vrouwen speelden in de christelijke gemeenten een rol die in jodendom of heidendom nauwelijks voor te stellen was.  En wat is dan de rol van de man?

Ik zou er mee willen beginnen dat de kerk mannen nodig heeft. Het valt mij op dat Paulus, als hij het over mannen en vrouwen heeft begínt met ‘ik wil dat bij iedere samenkomst de mannen met geheven handen bidden’. Paulus, en achter Paulus God zelf, wil mannen in de kerk zien. Overal waar de kerk samenkomt. Wij hebben hier in De Voorhof meer vrouwen dan mannen in de kerk, maar in Efeze moet dat verschil nog veel groter geweest zijn. Het waren vooral vrouwen die zich tot het christelijk geloof bekeerden. Er waren weduwen bij. In andere gevallen bleef de man het oude geloof aanhangen. Maar de kerk heeft mannen nodig. Je zou kunnen denken dat geloof toch vooral met gevoel te maken heeft en dat dat meer een vrouwending is, maar onze God wil de mannen er bij. In kerken waar vooral vrouwen actief zijn kan gemakkelijk een eenzijdigheid ontstaan: het geloof als vrouwending. Met sterkere nadruk op gevoel, sfeer, relaties, en veel minder ruimte voor de verstandelijke kant van het geloof en voor een zekere ruigheid. Het is zoals Paulus in de eerste helft van hoofdstuk 2 schrijft: God onze redder wil dat alle mensen gered worden en de waarheid leren kennen.  Vrouwen, maar ook mannen. Want er is maar één God en één bemiddelaar tussen God en mensen, de mens Christus Jezus. Mannen hebben Jezus nodig en Jezus heeft de mannen nodig. Er is voor mannen en vrouwen plaats in Gods hart en in Gods huis.

De mannen zijn niet alleen nodig, ze worden zelfs als eerste genoemd. Paulus had kunnen volstaan met een verhaal over de positie van de vrouw, zeg maar vers 9 tot 15. Maar vóór dat hele verhaal over vrouwen, laat hij de mannen voorop gaan. Het heeft alles te maken met wat we vorige week zagen in de leidersrol die de man vanaf de schepping heeft. Ook in de gemeente moeten de mannen voorop gaan. Net als trouwens in huwelijk en gezin. Er zit een lijn in de schepping van mannen en vrouwen met hun verschillen, de eigen rol in huwelijk en gezin en in de kerk. Steeds zie je de man voorop gaan. In andere brieven noemt Paulus de man het hoofd van de vrouw (1 Korinte 11:3, Efeze 5:23). Voor ons is het heel gebruikelijk iemand een hoofd te noemen, maar voor Paulus was het een vers beeld, zonder dat je denkt aan het ‘staatshoofd’ of het ‘hoofd van de huishouding’. Het was eenvoudig het hoofd, wat het lichaam stuurt, waar alle signalen van uitgaan.  Zo heeft de man de taak om te sturen. Er moeten initiatieven van hem uitgaan. In huwelijk en gezin, maar de bijbel laat die lijn doorlopen in de kerk en in heel het man-zijn vanaf de schepping. En dat sluit aan bij de gaven die de Schepper vaak in sterkere mate aan mannen geeft.

 

In de christelijke kerk werd de positie van de vrouw veel gelijkwaardiger dan in jodendom en heidendom. Toch hield de man een leidersrol. Verderop in de brief lees je over het werk van opzieners, een taak voor mannen. Ook in het diakenwerk moeten in de eerste plaats mannen ingeschakeld worden. Hoofdstuk 3 vers 11 heeft het over hun vrouwen en het is niet helemaal duidelijk of dat de vrouwen ván de diakenen zijn of de vrouwen in de diaconie. Maar in ieder geval moeten de mannen een rol hebben in het diaconaat. In die tijd was dat in de samenleving nog min of meer vanzelfsprekend. Mannen nemen de leiding.

 

In onze tijd is dat niet meer vanzelfsprekend. Niet alleen in de kerk, maar in heel de samenleving is de vrouw gelijkwaardig geworden. Niet alleen gelijkwaardig, we zijn heel vertrouwd met vrouwen in leidersrollen. Ook al worden de zogenaamde hogere functies nog vaak door mannen bekleed. In onze tijd zou ik, sterker dan Paulus toen deed een appel op de  mannen willen doen om de gaven die je hebt gekregen om de leiding te nemen te gebruiken. Ik weet wel, niet iedereen heeft op dat punt even veel gaven, en dat hoeft ook niet. In de kerk en in de samenleving hoeft ook niet iedere man in dezelfde mate een leidersrol te hebben, dat kan zelfs helemaal niet. In huwelijk en gezin ligt dat natuurlijk anders, maar ook daar zie je dat niet alle mannen dezelfde gaven hebben om het voortouw te nemen. En gelukkig kun je als man en vrouw elkaar daarin ook heel mooi aanvullen. Het ligt niet allemaal zo zwart-wit. Maar als een wat tegendraads geluid in onze samenleving zou ik willen zeggen: mannen, neem, met de gaven die je hebt, het voortouw, neem je verantwoordelijkheid. In alle opzichten, maar zeker ook in geestelijk opzicht.

Paulus lijkt aan te sluiten bij de joodse en de griekse cultuur waarin mannen de leiding hebben. Maar hij corrigeert die ook. De mannen moeten bidden, vol toewijding. Leiderschap gaat bij mannen gemakkelijk samen op met een drang naar macht, vrijheid, risico’s nemen.

Paulus, God zelf, wil een man zien die de moed heeft om leiding te nemen, maar die tegelijk een leider boven zich accepteert, Christus. Een leider die afhankelijkheid kent van dé leider. En dan afhankelijkheid, niet op de manier van ‘hij stelt mijn targets en dan red ik mezelf verder wel’, nee totale afhankelijkheid. Beseffen: ik red het zelf niet.  De moed om leiding te geven, de wijsheid, moet u mij geven. Mijn fouten, als ik mezelf wilde laten gelden, of juist als ik slap was, moet u me vergeven. Vergeef me, en geef me kracht om het beter te doen. Zulke biddende mannen wil de Heer verhoren. Mannen die vooropgaan in het gebed. Die beseffen zelf Gods vergeving en steun hard nodig te hebben en zo leiding geven aan gezinnen en een gemeenschap die van Gods vergeving en steun mag leven. Vol toewijding, zegt Paulus. Met het verlangen mijzelf echt aan de Here te geven. Door hem geleid wil ik man zijn.

Paulus corrigeert de man met zijn drang naar macht, vrijheid en avontuur. Ook in de laatste woorden van de tekst: geen wrok, geen onenigheid. Niet jezelf laten gelden, maar de vrede zoeken. Christus leert zijn discipelen dienstbaar leiderschap. Zoals hijzelf niet gekomen is om gediend te worden, maar om te dienen (Mat. 20:25-28). Paulus noemt twee valkuilen. Wrok.

Je door je boosheid laten leiden. Boosheid kan gerechtvaardigd zijn. Maar als het je stuurt, ja, dan ken het je macht vergroten. Maar je bent niet dienstbaar aan de vrede, meer aan jezelf. Ook onenigheid, verschil van mening, kan een gelegenheid zijn om je met jouw standpunten te laten gelden. Dienstbare mannen hebben standpunten, er gaat wat van ze uit, maar ze weten ook van luisteren. Dienstbare mannen geven leiding op een manier de ander tot haar of zijn recht laten komen. In huwelijk, gezin en overal. Zulke mannen hebben  we nodig. Wij allemaal. Bidsprinkhanen eten de overbodige mannetjes op. Wij hebben ze nodig Laten we er om bidden. Laten we voor ze bidden. In het vertrouwen dat Jezus vol liefde ons wil leiden en met zijn kracht komt.