Preek A.M. de Hullu - Zondag 12 september 2010 predikant Apeldoorn-Zuid Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. Deze preek wordt u aangeboden voor eigen gebruik. De predikant vraagt u eerst contact met hem op te nemen als u deze preek wilt gebruiken voor andere doeleinden zoals het voorlezen in een kerkdienst of als studiemateriaal in verenigingsverband of anders.

Welkom

Welkom

Openingsbelijdenis

Groet

Psalm 8:1,3,4

Gebed

Avondmaalsformulier 3

Geref. Kerkboek Gezang 145:1,2

Gebed

Viering

Geref. Kerkboek Gezang 145:3,4

Genesis 2:18-3:6, 3:16-20

Psalm 128

Tekst: 1 Timoteüs 2:13-15

Preek

Psalm 33:5,8

Geloofsbelijdenis van Nicea

Geref. Kerkboek Gezang 155:5

Gebed

Collecten

Psalm 8:6

Zegen

 

Zo lang er mensen zijn op aarde wordt er over mannen en vrouwen gesproken en worden er grappen over gemaakt. Maar waarom moeten we het daar in de kerk over hebben?

Kortom, als je verlangt naar een gemeente vol verbondenheid, dan is het goed aan Paulus hand eens te kijken naar de mannen en vrouwen.

 

Het is trouwens geen uitvinding van Paulus. De eerste keer als de bijbel over verbondenheid tussen mensen spreekt horen we al over mannen en vrouwen.  (Genesis 2:18,21-22) Het is niet goed dat de mens alleen is, zegt God na de schepping van de mens. En hij creëert er een mens bij: een vrouw. Betekent dat nu dat alle mannen een vrouw moeten hebben en alle vrouwen een man? Nee, Paulus schrijft ergens dat het goed is om niet te trouwen (1 Korinte 7:7). Niet doordat iedereen trouwt, maar wel doordat alle mensen mannen en vrouwen zijn ontstaat er op allerlei manieren verbondenheid tussen mensen. We zijn immers allemaal in het gezin van een man en een vrouw geboren. Daardoor hebben we een vader en een moeder, broers en zussen, neven en nichten. We hebben ieder zelf onze mannelijke en vrouwelijke talenten om bij te dragen aan de verbondenheid met andere mensen. Zo zégt God niet alleen dat het niet goed is dat mensen alleen zijn, maar hij zorgt er ook voor. Al werkt het door onze menselijke tekortkomingen niet zo mooi als het had kunnen zijn. Zonde.

Paulus heeft het over mannen en vrouwen en je merkt als je zijn brief leest dat hij de taak van mannen en vrouwen verschillend ziet. Een belangrijke vraag is: moeten wij dat in onze tijd ook zo zien? Misschien is dat voor u geen vraag. Toch wil ik u er wel even over laten nadenken. Niet alles wat Paulus schrijft aan Timoteüs met het oog op de kerk van Efeze geldt één op één voor ons in De Voorhof. Vanmorgen lazen we Paulus voorschrift dat de mannen met geheven handen bidden. (1 Timoteüs 2:8) Toch doen wij dat niet en ik denk dat niemand van ons daar moeite mee heeft. Die opgeheven handen zijn een cultuurgebonden uitdrukking van eerbied en afhankelijkheid. In de Germaanse landen is een andere houding daarvoor in de plaats gekomen: handen vouwen, ogen sluiten en eventueel knielen. Daarmee druk je ongeveer hetzelfde uit. De innerlijke houding is voor alle tijden en plaatsen. Het moet bij iedere samenkomst, zoals Paulus zegt. De manier waarop je dat vorm geeft kan per cultuur verschillen. Net zo goed als Jezus en zijn leerlingen het avondmaal liggend vierden en wij zittend of staand.

Zouden de aanwijzingen die Paulus geeft voor de rol van mannen en vrouwen ook cultuurgebonden zijn? Moet je het niet zo zien dat Paulus in die wereld waarin de vrouw een ondergeschikte plaats heeft de kerk aanbeveelt om man en vrouw niet al te veel gelijk te stellen? In de christelijke kerk zijn vrouwen heel belangrijk.  In Christus zijn er geen mannen en vrouwen meer, schrijft Paulus later in een andere brief, u bent allen één. (Galaten 3:28) Zou het zo zijn, dat die gelijkheid van man en vrouw verwarring geeft bij mensen die daar niet aan gewend zijn? Probeert Paulus daarom de vrouwen wat rustig te houden met die gelijkheid? Slim, maar geen regel voor alle tijden? Of geeft Paulus hier aanwijzingen die ook in onze geëmancipeerde tijd nog gelden?

Het is heel aannemelijk dat er verwarring ontstond door de nieuwe positie die de vrouwen kregen in de christelijke gemeente. Is het dan de bedoeling dat vrouwen alles gaan doen, wat mannen ook doen? Is er helemaal geen verschil meer? Je kunt je heel goed voorstellen dat er in zo’n frisse gemeente onduidelijkheid over ontstond en dat Paulus daar wat over moet schrijven. Maar je merkt dat Paulus dieper doorstoot dan ‘hoe moeten wij dat nu in Efeze 55 na Christus regelen’. Hij geeft aan waar je houvast hebt:

Paulus kijkt eerst naar de schepping. Hij volgt hierin de Here Jezus die bij vragen rond huwelijkstrouw en echtscheiding teruggaat naar Gods bedoeling bij de schepping. (Matteüs 19: 4,6b) Hoe heeft God mannen en vrouwen gemaakt, hoe heeft hij het bedoeld? Paulus schrijft:  Want Adam werd als eerste geschapen, pas daarna Eva. (vers 13) Alleen, wat zegt dat? Paulus trekt daar, hier en in andere brieven de conclusie uit dat de man een leidersrol heeft en de vrouw meer de rol van volger en helper. Maar volgt dat uit de schepping van Adam als eerste en Eva als tweede? Is iemand die er eerder is automatisch leider? Toen ik hier vijf jaar geleden kwam waren alle andere gemeenteleden er langer dan ik. Toch was het mijn rol om de leiding te nemen. Eerder komen betekent niet automatisch leiding geven. Maar in het geval van Adam en Eva wel. Adam was er al en Eva kwam daar als tweede bij om hem bij te staan. Dat bijstaan betekent niet dat ze zijn hulpje of slavinnetje is. Adam krijgt een gelijke partij naast zich. Juist dat geeft niveau aan hun team. Een medespeler, die zo nodig ook tegenspel geeft, op zijn eigen niveau. Dat maakt Adam en Eva tot een sterk team. Maar in dat team is Adam wel de teamleider en Eva ‘helper’. Allebei eervolle en onmisbare rollen, maar wel verschillend.

 

Wie onbevangen naar mannen en vrouwen kijkt ziet ook vaak verschillen. Door de emancipatiebeweging was er niet altijd genoeg ruimte om die verschillen onbevangen te zien. Maar als je naar mannen en vrouwen kijkt, of als je je er in boeken wat in verdiept, valt het vaak op dat mannen meer doelgericht zijn en vrouwen meer relatiegericht.  Mannen focussen beter, vrouwen combineren beter…. Het zijn maar generalisaties, maar ze laten wel zien dat je inderdaad een verschil in vaardigheden ziet wat correspondeert met de eigen taak die God aan man en vrouw gegeven heeft. De man heeft een soort van leiderschap, waarbij de vrouw de medespeler is die zo nodig tegenspel biedt, en waarbij er juist door de vrouw relaties zijn.

Paulus gaat nog een stap verder in vers 14: En niet Adam werd misleid, maar de vrouw, zij overtrad Gods gebod. We hebben het verhaal gelezen. Maar wil Paulus hier nu mee? Bedoelt Paulus dat mannen zich niet zo gemakkelijk zouden laten misleiden? Als de duivel geprobeerd had Adam te verleiden zou het mislukt zijn? Was Adam niet het zo schuldig als Eva? Dat laatst in ieder geval. Daar is de bijbel ook duidelijk over (Romeinen 5:12-19, 1 Korinte 15:21-22). Maar je ziet in het verhaal van de eerste zonde wel dat de verhoudingen omgekeerd worden. Het gaat niet zoals God het bedoeld heeft, met Adam als teamleider en Eva die hem volgt en zo nodig tegenspel geeft. Bij de belangrijkste beslissing van de mensheid staat de man in eerste instantie buiten spel. Of hij laat zich buiten spel zetten. Ik begrijp hier lang niet alles van, maar ik zie wel, net als Paulus dat het hier niet gaat zoals God het tussen mannen en vrouwen bedoeld heeft.

 

En ik zie ook dat het na de eerste zonde mis gaat in de rol van man en vrouw. Heersende mannen. (Genesis 3:16) Niet het subtiele leiderschap wat God bedoeld heeft, maar overheersen, wat zelfs met onderdrukking, mishandeling en misbruik gepaard gaat. Dat is niet hoe God het bedoeld heeft. Hier zie je dat mannen hun kracht en vaardigheden misbruiken om zichzelf te laten gelden en vrouwen kapot te maken. En je gaat aanvoelen hoe subtiel het verschil tussen mannen en vrouwen ligt.

Maar God geeft herstel. God houdt te veel van ons om alles maar kapot te laten maken. Dat hebben we vandaag aan het avondmaal gemerkt. Dat merken we ook in vers 15: Ze zal worden gered doordat ze kinderen baart, als ze tenminste volhardt in het geloof, de liefde en een heilige ingetogen levenswijze. Ik heb bij deze tekst vaak het gevoel gehad dat de ongehuwde en kinderloze vrouwen op een vervelende manier aan de kant gezet worden.

Het zal toch niet waar zijn dat voor God alleen de moeders er toe doen? Dat gevoel kunnen mensen je wel eens geven, maar gaat Paulus daar nu ook in mee? En God? Wat ik niet door had is dat de vrouw van vers 15 de vrouw van vers 13 is: Eva. Het was inderdaad haar redding kinderen te krijgen. Deze twee mensen, met hun beschadigde verhouding naar God toe en naar elkaar toe, zij hoeven niet als eenzaam tweetal verder, nee ze worden omgeven door een mensheid. Je ziet hoe God blijft bij zijn plan: ‘Het is niet goed dat de mens alleen is’. En Adam noemt zijn vrouw Eva, moeder van alle levenden. Die kinderen zijn hun redding. En één kind wel heel speciaal. Jezus, de redder van Adam en Eva en voor alle vrouwen en mannen. Dat wil zeggen: als je gelooft. Geloof wat samen gaat met volharding, liefde en ontzag voor God in heel je levensstijl. Paulus zegt dat hier speciaal tegen de vrouwen. Natuurlijk geldt het ook voor de mannen. Zonder geloof in Jezus Christus is er geen redding. En als je gelooft, dat is een levenshouding die ook in je liefde in je dienstbaarheid zichtbaar wordt. Maar hij zegt het hier speciaal tegen de vrouwen omdat hij de vrouwen wil bepalen bij Gods bedoeling met mannen en vrouwen, zoals die in Genesis al bleek.

Leven met Jezus de verlosser betekent ook: leven als man en vrouw in je eigen rol, zoals God die bedoelt heeft. Er valt veel over te zeggen hoe je dat uit moet werken. Daar wil ik de komende twee weken meer over te zeggen en daar zal in dit seizoen nog wel meer aandacht voor zijn. Maar het uitgangspunt is helder. Daar kun je blij mee zijn. Daar kun je weerstand tegen voelen. Maar begin alstublieft bij Gods genade. Het is Gods wonderlijke genade dat je er bent, dat Eva nog kinderen gekregen heeft. Zelfs dat ene kind wat voor jou wilde sterven. Het leven wat je hebt is een onvoorstelbaar cadeau. Laat je in dat leven dan leiden door hem die het je geeft.