Preek A.M. de Hullu - Zondag 29 augustus 2010 predikant Apeldoorn-Zuid Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. Deze preek wordt u aangeboden voor eigen gebruik. De predikant vraagt u eerst contact met hem op te nemen als u deze preek wilt gebruiken voor andere doeleinden zoals het voorlezen in een kerkdienst of als studiemateriaal in verenigingsverband of anders.

Welkom

Openingsbelijdenis

Groet

Psalm 132:7,8

Exodus 33:18-23, 34:5-9

Psalm 70:2

Zondag 4 v.a. 10,11

Preek deel 1

Psalm 103:3,5

Preek deel 2

GK 179b

Opwekking 369

GK 181b

Mededelingen

Collecten

GK Gezang 160

Zegen

 

De afgelopen weken hebben we het over verschillende kerken gehad. Kort door de bocht gezegd: een kerk waar je een zware preek kunt horen en een kerk waar je een vrolijk opwekkingslied kunt zingen. Als je van beide kerken wel eens iets meegemaakt hebt voel je direct aan dat er een groot verschil is. Dat is niet alleen een verschil in sfeer.

We zijn in de afgelopen weken afgestoken naar de diepte en ontdekten dat het er alles mee te maken heeft hoe je jezelf ziet.  Zie je jezelf als zondaar?  Of is de zonde voor iemand die in Christus is gaan geloven een gepasseerd station? We zagen in de afgelopen weken ook hoe Paulus zichzelf zag en hoe hij ons leert onszelf te zien. We leerden het uit Romeinen 7. Paulus en ook ik ben zondaar. Ik doe dingen waar ik een afkeer van heb. Maar ik ben niet alleen zondaar. Ik heb tegelijk een afkeer van die slechte dingen. Het is het gevecht tussen de oude en de nieuwe mens. We keken er vooral naar hoe je jezelf moet zien. In de laatste preek, vanmiddag, wil ik nog wat dieper gaan. Of misschien moet ik zeggen: we kijken omhoog naar God, hoe hij is. Zondag 4, antwoord 11 stoot hiermee door tot op de bodem. Hoe zie je God? Die sfeerverschillen in kerken hebben er ook mee te maken hoe je God ziet.

Aan de ene kant zie je kerken met een sterke nadruk op Gods rechtvaardigheid en Gods afkeer van de zonde. God is vooral een streng God. Je hoort veel over zijn toorn en zijn straf. God is ook wel een genadig God, maar zijn genade is maar voor een enkeling. Ik herinner mij een kerkdienst waarin de dominee bad: ‘Geef Heere, dat er uit deze gemeente, kon het zijn, nog velen…’ maar dat bleek een verspreking te zijn, van hij corrigeerde zichzelf: nog enigen zalig mogen worden.’ Er is een smal aanbod van genade.

Aan de andere kant zie je een sterke nadruk op Gods barmhartigheid. Zoveel dat je weinig over de zonde en Gods afkeer daarvan hoort. De meeste mensen hebben in onze tijd weinig begrip voor wat zonde is en de kerkdiensten in b.v. De Basis lijken daar naadloos bij aan te sluiten. Dat zegt iets over hoe je God ziet. Over zijn toorn, de boosheid die in hem leeft, en de straf die hij geeft hoor je minder.

In de catechismus las ik net: God is barmhartig, maar hij is ook rechtvaardig. Dat komt bijna letterlijk uit Romeinen 11:22: Houd daarom voor ogen dat God niet alleen goed is, maar ook streng… De goede weg als kerk vind je als je op je in laat werken hoe God is. Dat hij niet alleen het één is, maar ook het ander. We kijken eerst naar de barmhartigheid van God en daarna naar de rechtvaardigheid.

Barmhartig is een ouderwets woord. En dat zegt iets over ons, over onze samenleving. Onze wereld wordt steeds harder, tegenover vluchtelingen, gehandicapten, en iedereen die niet succesvol is. We leven in een onbarmhartige samenleving. God is anders. Ik hoop dat u ook anders bent. Maar het valt nog wel eens tegen. Maar God is echt anders. En dat zit heel diep bij God. In dat woord ‘barmhartigheid’ zit iets dieps. Het hebreeuwse woord heeft iets met baarmoeder te maken. Heel diep kent God een innerlijke band met ons. Zo sterk dat wij echt iets van hem zelf zijn. Lees Jesaja 49:15:

‘Maar kan een vrouw haar zuigeling vergeten

of harteloos zijn tegen het kind dat zij droeg?

Zelfs al zou zij het vergeten,

ik vergeet jou nooit.’

God heeft een band met ons zoals een moeder met haar baby. Of een Vader :

¹³Zo liefdevol als een vader is voor zijn kinderen,

zo liefdevol is de HEER voor wie hem vrezen.

¹⁴Want hij weet waarvan wij gemaakt zijn,

hij vergeet niet dat wij uit stof zijn gevormd. (Psalm 103:13,14)

Zoveel houdt God van Israel. Ook als Israel de Here vergeet, God kan Israel niet vergeten. Hoeveel pijn doet het niet als je kind je ondankbaar is, als je kind je afwijst. Kinderen kunnen dat soms doen, gek genoeg. Ouders kunnen het niet verdragen. Daar zitten we bij de diepte van Gods barmhartigheid.

 

Van Jezus lezen we dat hij met ontferming bewogen is.

³⁵Jezus trok rond langs alle steden en dorpen, hij gaf er onderricht in de synagogen, verkondigde het goede nieuws over het koninkrijk en genas iedere ziekte en elke kwaal. ³⁶Toen hij de mensenmenigte zag, voelde hij medelijden met hen, omdat ze er uitgeput en hulpeloos uitzagen, als schapen zonder herder. ³⁷Hij zei tegen zijn leerlingen: ‘De oogst is groot, maar er zijn weinig arbeiders. ³⁸Vraag dus de eigenaar van de oogst of hij arbeiders wil sturen om de oogst binnen te halen.’ (Matteüs 9:35-38)

Hier begint de evangelisatie, de zending, in het bewogen hart van de Here Jezus. God en ook Jezus kan het niet over zijn hart laten gaan dat al die mensen verloren gaan zonder dat ze van zijn genade gehoord hebben. De bewogenheid van zijn hart zoekt de mensen die zijn Vader en hem afwijzen. Zondaren. Hij zoekt zoals een moeder, zoals een vader zijn kind niet kan vergeten. Hij zoekt de breedte, zoekt de wereld. Een breed aanbod van genade. Niet voor iedereen op het zelfde moment. En lang niet iedereen aanvaardt het. Maar de innerlijke ontferming van de Here Jezus dringt tot een breed aanbod van genade. Het aanbod: ik wil het je vergeven. Ik wil het, diep van binnen, ik ben er vol van. Zo ben ik, altijd geweest en zo zal ik altijd zijn.

 

Laten we God om zijn genade prijzen met Psalm 103:3,5

Romeinen 11:22 zegt: Houd daarom voor ogen dat God niet alleen goed is, maar ook streng…

Genade is een goede eigenschap van God. Maar strengheid, rechtvaardigheid, is dat een goede eigenschap? Dat hij vertoornd kan worden, dat hij straft?

Laten we eens een voorbeeld bekijken: de zondvloed. Een streng oordeel van God. Bijna de hele mensheid wordt gedood door het water. Een ramp, groter dan wat er deze maand in Pakistan gebeurt. Een straf van God. God is zwaar teleurgesteld in de mensen die hij gemaakt heeft. Ja hij heeft zelfs spijt dat hij er aan begonnen is. Een mooi voorbeeld van Gods rechtvaardigheid. God laat een verschrikkelijke straf over de mensen komen. Maar wat zit er achter? Dat hij het zo erg vindt wat mensen elkaar aandoen: onrecht en geweld.  (Genesis 6:5-6, 11-13) Gods liefde voor de mensen zit zo diep dat hij dat niet verdraagt.

Iets vergelijkbaars zie je bij andere voorbeelden uit het oude testament, zoals de verovering van Kanaän door de Israëlieten en de ballingschap.

 

Heel veel Psalmen spreken over Gods rechtvaardigheid en zijn afkeer van onrecht. Bijvoorbeeld Psalm 10:14:

Toch ziet u de pijn en het verdriet,

u merkt het op en weegt het in uw hand.

Op u vertrouwen weerloze mensen,

de wezen, u komt hun te hulp.

En dan volgt in vers 17 vol vertrouwen:

17 U, HEER, verhoort de wens van de nederigen,

u bemoedigt hen en luistert met aandacht,

18 u doet recht aan wezen en verdrukten.

Hier en in veel andere Psalmen leer je God kennen als iemand die onrecht en alle kwaad haat en zich er sterk tegen maakt. Dat komt, met name in de Psalmen zo vaak terug, dat je merkt: zo is God, dat ziet diep bij hem.

 

In het nieuwe testament lees je daar minder over. Niet dat je er niet over leest, maar wel minder. En dat heeft ook een reden, daar kom ook zo op. Maar je mag er ook in onze tijd vanuit gaan dat God van recht houdt en een afkeer heeft van onrecht en van alle kwaad. Zo wás God niet alleen, zo ís hij, onveranderlijk als hij is. Zijn daden zijn vandaag soms anders dan toen. Maar zijn wezen is hetzelfde. Vol afkeer van het onrecht.

 

Om er nog iets meer van te zien kijken we naar de tekst die we vanmiddag in zondag 4 lazen, Deuteronimium 27:26: “Vervloekt is eenieder die zich niet houdt aan de bepalingen van deze wet.” Een soort slotwoord van de wetten van Mozes. God heeft goede wetten gegeven die zorgen voor goede verhoudingen tussen mensen onderling, goede omgang met God en met de schepping. Wetten vol barmhartigheid en vrede. Denken om de armen. Rechters door het hele land, die voor iedereen bereikbaar zijn. Een verbod op steekpenningen, zodat het kwaad niet goedgepraat wordt en de onschuldige niet veroordeeld wordt. God heeft een diepe liefde voor het recht.

En als je je er niet aan houdt? Dan zul je Gods vloek ervaren. Wat dat is, daarover is veel te zeggen, maar ik hou het nu even hier bij dat Gods toorn en Gods straf daarin te voelen is. De toorn, die in God leeft en de straf waarmee hij je treft. Ook in de wetten, ook in dit slotvers van Gods wet proef je zijn diepe liefde voor rechtvaardigheid.

Maar er is nog een reden waarom dit vers mooi past. Het wordt namelijk aangehaald in Galaten 3. Vers 10: ‘Vervloekt is eenieder die niet alles doet wat het boek van de wet bepaalt.’ Maar daar volgt dan: Maar Christus Jezus heeft ons vrijgekocht van deze vloek door voor ons te worden vervloekt, want er staat geschreven: ‘Vervloekt is ieder mens die aan een paal hangt.’ Door Jezus, die Gods toorn en Gods straf op zich genomen heeft is er vrijspraak. Als je in Jezus gelooft hoef je niet meer te boeten voor al je woorden en daden waar God een afkeer van heeft. Dát is veranderd. Als je Jezus afwijst niet. Dan zul je nog steeds gestraft worden, voor al het kwaad wat je doet en zeker ook voor het allerergste dat je Jezus afwijst. Maar wie Jezus aanvaardt, die wordt niet gestraft. Dát is veranderd. Maar God is niet veranderd. Hij gruwt er nog steeds van als je kwaadspreekt over een ander, als je vreemd gaat of als je je kind mishandelt. En dat soort dingen doen wij. Het één misschien wat meer dan het ander. Maar we doen allemaal dingen waar God een afkeer van heeft. Van die dingen waarvan we Paulus vorige week hoorden zeggen: ik begrijp niet dat ik het doe, en ik doe het toch (Romeinen 7:15 e.v.).

 

Bij God heb je niet alleen met zijn diepe barmhartigheid te maken, maar ook met zijn strengheid. Is dat nou een goede eigenschap? Is het iets om blij mee te zijn? Ik zou zeggen van wel. God is geen God van willekeur, die het wel best vindt als er geroddeld, gesjoemeld en mishandeld wordt.  Hij staat aan de kant van het slachtoffer en neemt het op zijn manier voor je op. Juist om zijn rechtvaardigheid is hij een God om van te houden. Het recht wat er in de wereld is, ondanks alle onrecht wat wij nog laten voortwoekeren, is een cadeau van hem.

Nu hebben we twee mooie eigenschappen van God gezien: Hij is barmhartig. Zijn liefde zit diep. Zoals een moeder niet harteloos kan zijn tegen het kind dat ze gedragen heeft.

En hij is rechtvaardig. Ook dat zit diep. Heel zijn wezen verzet zich tegen het kwaad en onrecht wat mensen doen.

Botst dat dan niet bij God? Wordt God niet verteerd door aan de ene kant het verlangen om je naar zich toe te trekken en aan de andere kant je van zich af te trappen? Nee, toch niet. Hij heeft een uitweg gevonden, waar je God voor moet zijn om dit te bedenken. Hij heeft zijn eigen Zoon een mens laten worden om voor het kwaad te boeten. Hij heeft hem keihard van zich afgetrapt aan het kruis. Hij heeft één van ons al zijn woede over het onrecht en gerommel laten voelen. Hij houdt zijn afkeer van het kwaad overeind én zijn verlangen om mensen als zijn eigen kinderen te koesteren.

 

Hoe beter je ziet dat het er allebei is bij God, des te dichter kom je bij hem. En daarmee komen we bij de kern. Vrolijke en sombere kerken lopen het gevaar iets van God op een afstand te houden.

In, zeg maar, de vrolijke kerken blijft het oude testament vaak dicht. Dat zie je in de afwijzing van de kinderdoop, maar ook in het thema van vanmiddag. Gods afkeer van onrecht en kwaad verdwijnt achter Gods genade. Iets heel moois van God raakt uit beeld. Gods gerechtigheid, die in het oude testament blijkt en die bij het wisselen van de testamenten niet verdwenen is. Je raakt iets moois kwijt. En je voelt minder hoe hard jij om jouw eigen zonden Jezus nodig hebt.

In sombere kerken blijft een stuk van het nieuwe testament dicht. Het royale aanbod van Gods genade. Dan blijft alleen een strenge God over die onbereikbaar is.

Alleen wie beiden ziet kan werkelijk dicht bij God komen. Je voelt hoe hard je Jezus nodig hebt en je komt echt dicht bij hem.