| Zonde!? (2) Totaal verdorven? |
 |
|
‘Onbekwaam tot iets goeds en geneigd tot alle kwaad.’ Is dat hoe je jezelf moet zien als christen? Romeinen 7:14-25 maakt veel duidelijk. De tweede van een serie leerdiensten over de plaats van de zonde in het leven van een gelovige.
Liturgie
Welkom
Openingsbelijdenis
Groet
Psalm 141:1,2
Gebed
Romeinen 7:14-25
Psalm 38:3,5,11
Preek deel 1
GK Gezang 154
Zondag 2,3
Preek deel 2
GK Gezang 156
Geloofsbelijdenis: GK 179a (wisselzang)
Gebed
Mededelingen
Collecten
Psalm 25:4
Zegen
Preek
In een solicitatiebrief of in een profiel op internet zul je het niet gauw tegenkomen: ‘Ik ben onbekwaam tot iets goeds en uit op elk kwaad.’ ‘Naar mijn aard ben ik er op uit God en mijn naaste te haten’ In kèrken hoor je dat soms wel. In sommige kerken heel vaak In andere kerken juist niet. We hadden het twee weken geleden al over het verschil tussen kerken in de aandacht voor zonde en wet. Toen was de conclusie dat christenen bij God horen, maar toch nog zonde doen. Een gemeente van christenen moet daaraan aandacht besteden, en aan de belijdenis van die zonde en aan het ontdekken van die zonde, b.v. door de wet.
Wat we toen hebben laten liggen is: hóé zondig ben je als christen? We kwamen in de catechismus de zin tegen ‘naar mijn aard ben ik er op uit God en mijn naaste te haten’. Is het inderdaad zo erg dat we totaal verdorven zijn? Daarover gaan we het vanmiddag hebben. Dan komen we volgende week bij de vragen naar Gods toorn, Gods boosheid en zijn straf.
Romeinen 7:14-25
In sommige kerken hoor je vaak dat je niets goeds kunt. In andere juist nooit. Wat is het beste? Als je vraagt: wat vóélt het beste, dan denk ik dat de meesten van ons voorkeur hebben voor een kerk waar je niet over totale verdorvenheid hoort. Aan het eind van de preek kom ik op dat gevoel ook nog wel terug. Maar daar wil ik niet beginnen. Ook bij dit onderwerp is de vraag niet: waar staan wij of waar willen wij staan, maar waar zet de bijbel ons neer. Daarover in het eerste deel van de preek. Ik wil in dit deel Paulus aan u voorstellen. Waar ik vorige week al mee begon. Of liever: ik wil twee Paulussen aan u voorstellen. Want Paulus zelf stelt vanmiddag een andere Paulus aan ons voor. In de tweede helft van Romeinen 7 praat Paulus over zichzelf alsof hij over een ander praat. En dan ineens ook weer niet. Het begint in vers 14b. Net als vorige week vraag ik u om het er bij te pakken. ‘maar door mijn natuur ben ik uitgeleverd aan de zonde’
Vers 14b, 15
‘mijn natuur’ … dat is Paulus zelf, maar hij praat er over alsof hij het over een vreemde heeft. Een Paulus waar Paulus vanaf een afstand naar kijkt. Wat is dat: ‘Mijn natuur’? In ieder geval is het datgene van Paulus waar de zonde veel invloed op heeft. Vorige week merkte ik al op dat Paulus de zonde als een soort persoon voorstelt. Hij personifieert de zonde om duidelijk te maken dat het maar niet iets is wat je zo af en toe doet, maar een macht in je leven. Nu gaat hij een stap verder. Ook in hemzelf, man van Jezus Christus, is er een tweede ik die zich door de zonde laat beïnvloeden. Lees maar verder: Wat ik doe, doorzie ik niet (vers 15). Paulus ziet zichzelf dingen doen die hij niet begrijpt. Ik doe dat zelf, maar ik begrijp niet dat ik het doe. Je ziet de afstand tot die tweede Paulus als het ware groeien. Ik zie mezelf dingen doen die ik niet wil, die ik juist haat.
Vers 16
Paulus zelf, de Paulus die dat alles ziet gebeuren, die erkent dat de wet goed is, vers 16. Dat wil hij doen. Niet alleen vroeger, nee dat wil hij nog steeds doen, want het is goed. Dat hij zichzelf met vervreemding dingen ziet doen die niet bij Gods wet passen, dat bewijst voor Paulus wel dat hij zelf aan de kant van Gods wet wil staan. ‘daarmee erken ik dat de wet goed is’.
Die andere Paulus, wat zou die nu eigenlijk voor slechts doen? De vorige keer lazen we over begeren. Ik heb van de wet geleerd niet te pakken wat van mijn naaste is, maar dan ga ik het juist begeren (vers 7,8). Ergens anders vertelt Paulus dat God hem nederigheid moet leren. Kennelijk is hoogmoed ook een zonde die hij in die andere Paulus ziet wonen. En ongetwijfeld nog veel meer zonden, net als u en ik ze hebben.
Vers 17
Hij gaat nog verder: Ik ben het niet die handelt, maar de zonde die in mij woont. (zo kun je het beter vertalen dan: de zonde die in mij heerst) Met deze zin heb ik lang moeite gehad. Voor mijn gevoel was het een flauwe smoes: Ik zondig wel, maar ja, dat ben ik niet zelf. Maar dat is niet wat Paulus hier bedoelt. Hij is het wel zelf, en tegelijk ook weer niet, het is een hele vreemde Paulus die hij bij zichzelf opmerkt. Paulus probeert hier niet de schuld af te schuiven, maar hij wil duidelijk maken hoe vervreemdend het voor hem is als hij kijkt naar wat hij doet. Er is een tweede Paulus binnen in hem, die doet wat hij niet wil, daar woont de zonde in.
Vers 18
En dan raakt Paulus aan een punt wat wij nog wel eens moeilijk vinden. Is het zo dat ik niets goed kan doen en alleen maar slechte dingen? Paulus zegt het zo in vers 18: Ik besef dat in mij, in mijn eigen natuur, het goede niet aanwezig is. Paulus is niet alleen maar die vreemde andere Paulus. Hij is meer en hij doet ook goede dingen. Maar is een andere ik in Paulus die vreemd is aan al het goede.
Vers 21
In vers 19 en 20 gaat hij nog even door op dat vreemde van die andere ik in hemzelf. En dan is vers 21 zijn conclusie. Ik ontdek in mij de wetmatigheid dat het kwade zich aan mij opdringt, ook al wil ik het goede doen. Dit is niet iets wat toevallig alleen bij Paulus gebeurt, het is een wetmatigheid. In plaats van het plaatje van Paulus kun je eigen foto hier neerzetten. Ook ik heb de worsteling met zo’n rare andere ik die zonde doet, waarvan ik weet dat het niet goed is en wat ik ook niet wíl doen, maar wat ik toch doe.
Vers 24
In vers 24 is dan Paulus’ conclusie: wie zal mij, ongelukkig mens, redden uit dit bestaan wat beheerst wordt door de dood. ‘Ik, ellendig mens…’ Aan de ene kant ben je een nieuw mens geworden. Een uitdrukking die Paulus enkele keren gebruikt. Maar tegelijk ben je een oud mens. Oud in de zin van versleten, er komt niks goeds meer uit.
Die oude mens, Paulus zegt er over dat die dood is:
Romeinen 6:6
Immers, we weten dat ons oude bestaan met hem gekruisigd is omdat er een einde moest komen aan ons zondige leven….
Ergens anders dat je de oude mens hebt afgelegd:
Colossenzen 3:9, 10
Bedrieg elkaar niet, nu u de oude mens en zijn leefwijze hebt afgelegd en de nieuwe mens hebt aangetrokken, die steeds vernieuwd wordt naar het beeld van zijn Schepper…
En dat je hem moet afleggen:
Efeze 4:(21)22
Door Jezus wordt duidelijk dat u uw vroegere levenswandel moet opgeven en de oude mens, die ten gronde gaat aan bedrieglijke begeerten, moet afleggen.
De dood van die oude versleten mens is een proces wat volop bezig is en wat een gevecht is wat je zelf aan het voeren bent.
Ik ellendig mens, zegt Paulus. Wie zal mij redden? Is Paulus dan niet gered door Jezus? Zeker, maar het gevecht gaat nog door. En het is hevig. Paulus heeft te vechten, zoals we vorige week zagen, met de zonde, een potige tegenstander. En hij ziet bij zichzelf een rare andere Paulus die daar alle ruimte aan geeft. Ik ben gered. Jezus is voor mijn zonde gestorven. God wil me alles vergeven. En toch nog…
Zingen GK Gezang 154
Zondag 2 en 3
Vorige week lazen we: ‘ik ben er naar mijn aard op uit om God en mijn naaste te haten’ Is dat niet veel te negatief? We gaan het zo nog eens lezen, dan zullen we zien dat Romeinen 7 helpt om het te begrijpen.
Maar ik begin in de catechismus in vraag en antwoord 3.’Waaruit kent u uw ellende?’ De ellende waarin Paulus uitroept ‘Ik, ellendig mens…’ Ik heb het dan niet over de ellende van iemand die zonder God leeft en die nooit in de hemel zal komen. Dat is ellendig. Het wordt geweldig, in de hemel, en later op de nieuwe aarde. Ik hoop dat u dat allemaal gelovig uit Gods hand aan wilt nemen. Want als je dat mist, dat is ellendig.
Maar de ellende is dat het ook bij de gelovige Paulus zo fout zit. Hij gelooft dat God hem al zijn zonde wil vergeven en als vader voor hem zorgt. Hij weet dat hij eeuwig met God mag leven. Hij beseft hoeveel God voor hem over gehad heeft: de dood van zijn eigen zoon. De ellende is dat ook hij nog zondigt. En ik. Wat een ellende.
Die ellende ken je uit de wet van God. Antwoord 4 geeft die wet weer in de woorden van Christus. Juist de wet van Christus leert je je zonde kennen. Iemand mailde me ‘zondebesef staat direct in verband met de kennis van onze verlosser’. En dat is inderdaad helemaal waar. Als je Jezus nog niet kent heb je weinig besef van wat zonde is. Maar juist als je Jezus kent gaat dat besef leven. Je ziet hoeveel hij voor je zonde over had. En door zijn voorbeeld en onderwijs wil hij met nieuwe kracht je bewegen om naar Gods wil te leven. Dan kun je inderdaad, wat in die mail stond zeggen: ‘Zonde is alles waar je Christus niet bij wilt hebben’. Christus, die –antwoord 4- liefde van je verlangt nadat hij eerst zelf de ultieme liefde betoond heeft.
Kun je hem onder ogen komen met wat je doet? Dat is de ellende: ‘Ik ellendig mens…’ Vraag en antwoord 5:Kunt u dit alles volbrengen? Nee, want naar mijn aard ben ik erop uit om God en mijn naaste te haten.
Betekent dat dat je alleen maar slechte dingen doet, alleen maar haten? Nee, dit is wat Paulus zijn natuur noemt. Dat heb ik nou ook: De nieuwe ik wil mensen liefhebben, God liefhebben, trouw zijn. En gelukkig gebeurt dat ook vaak. Maar er is in mij een vreemde mijzelf, die dat niet doet en niet wil.
Niet dat er over u en mij niets anders te zeggen is dan dat we totaal verdorven mensen zijn. Maar de ellende is, dat je als mensen die door God gered zijn, die slechte ik nog in je hebt.
Zo heeft God de mensen niet gemaakt. Antwoord 6. God heeft de mens goed en naar zijn beeld geschapen. Het is begonnen, niet bij de schepping, maar bij de eerste zonde van Adam en Eva: Uit de val en de ongehoorzaamheid van onze eerste voorouders, Adam en Eva, in het paradijs; want daar werd onze natuur zo verdorven, dat wij allen in zonden ontvangen en geboren worden. (Antwoord 7)
Antwoord 9 legt het nog eens uit:
Doet God de mens dan geen onrecht, dat Hij in zijn wet van hem eist wat hij niet doen kan?
Nee, want God heeft de mens zo geschapen, dat hij dit kon doen.
Maar de mens heeft zichzelf en al zijn nakomelingen, op ingeving van de duivel en door moedwillige ongehoorzaamheid, van deze gaven beroofd.
Je hebt met een machtige tegenstander te maken: de zonde, de duivel. Toen en nu.
Maar je bent wel zelf verantwoordelijk voor die oude mens, die je zelf bent. Het is moedwillige ongehoorzaamheid, toen en nu.
Nog één vraag en antwoord, vraag en antwoord 8
Maar zijn wij zo verdorven, dat wij helemaal onbekwaam zijn tot iets goeds en uit op elk kwaad?
Ja, behalve wanneer wij door de Geest van God opnieuw geboren worden.
Niet helemaal logisch dat de catechismus dit zegt, want als je dit allemaal belijdt, als je, zoals zondag 1 zegt, eigendom van Christus bent, dan bén je opnieuw geboren door Gods Geest. Maar de catechismus wil in dit eerste stuk duidelijk laten zien hoe ellendig het bederf is in ons leven. Inderdaad ik heb met een oude, bedorven ik te maken. Niet alléén met die bedorven ik, maar de ellende is dat ik ondanks mijn vernieuwing nog steeds die oude ik heb en er niet in slaag het goede te doen en het kwade bij me vandaan te houden. En ik kan, als Paulus dat eens even van een afstand bekijken, maar dan moet ik uiteindelijk vol afgrijzen zeggen: ik ellendig mens.
Blij met Romeinen 7 en Zondag 3?
En dan, om af te sluiten: wat heb je hier nou aan? Het is allemaal wel waar, en het is somber, maar wat heb je hier nou aan? Hier wordt je toch niet vrolijk van? Nou ik wil toch drie dingen noemen waar ik wel blij van wordt.
1. In de eerste plaats dit: hier in de kerk en tegenover God hoef ik me niet beter voor te doen dan ik ben. Op mijn profiel zou ik nooit zetten: ‘ik ben onbekwaam tot iets goeds en geneigd tot alle kwaad’. Bij God hoef ik daar niet om heen te draaien. Ik vind het een enorm bevrijdende gedachte dat ik zo tegenover God mag staan en daar hier in de kerk eerlijk over mag zijn.
2. In de tweede plaats leert het mij geduld met al die anderen die ook zondaar zijn.
Bijvoorbeeld in de kerk. Ik zie om mij heen mensen die slap zijn in de strijd tegen de zonde. En anderen zien dat bij mij misschien. Soms moet ik iemand aanspreken op zijn zonde. Maar dat doe ik dan wel als iemand die ook zelf met de zonde te worstelen heeft. Niet met de seks voor het huwelijk, nee, wat dat betreft heb ik het makkelijk. Niet met homoseksualiteit, nee, dat is ook makkelijk voor een hetero. Maar wel met mijn zonden.
3. En tenslotte: hoe beter je je zonde leert zien hoe meer je kunt genieten van Gods genade. Daarom zijn wij geen kerk die over de zonde zwijgt. We beginnen er elke zondagmorgen mee. Nee, dat is niet helemaal waar. We beginnen met de belijdenis dat God onze helper is en met zijn groet vol genade. Maar dan hebben we wel een moment om bij onze zonde stil te staan. Je kunt dat het dieptepunt van de morgendienst noemen. Maar zie het liever als opstap naar het feest van vergeving en genade. Als zondaar mag je leven onder Gods genade. Hallelujah!
Amen |
