| Bestemming in zicht (4): een ontmoeting |
 |
|
Reizigers ontmoeten elkaar. Zo’n ontmoeting zien we in de geschiedenis van Bileam. In het zicht van de bestemming. Wat betekent deze ontmoeting voor het vervolg van Israëls reis? En voor uw reis? Een preek over Numeri 24:15-24.
Liturgie
Welkom
Openingsbelijdenis
Groet
Psalm 68:1
Wet: Exodus 19:1, 16-18, 20:1-18
Psalm 68:4
Gebed
Genadeverkondiging Lucas 18:13b-14
Psalm 68:8,13
Numeri 23:7b-8, 19b-20, 24:3b-9
Psalm 3:1,3
Tekst: Numeri 24:15b-24
Psalm 83:3,6
Preek
Opwekking 27
Gebed
Mededelingen
Collecten
GK Gezang 115
Zegen
Preek De eerste van drie ontmoetende reizigers: Bileam
Drie reizigers ontmoeten elkaar. Dat gebeurt in de Veluwse bossen , het gebeurt aan de Spaanse costa’s, het gebeurt ook in de preek van vanmorgen. Drie reizigers ontmoeten elkaar. De eerste komt aan op een ezel. Een ezel die gesproken heeft. Dat vinden wij natuurlijk vreemd, maar God doet wel grotere dingen dan ezels laten praten. Het is wel iets om van ondersteboven te zijn. En dat was die man op de ezel uiteindelijk ook.
Op zijn ezel ontmoette hij iemand waar hij niet om heen kon. De Engel van de Heer. Een engel, ja maar niet zomaar een engel. De Engel van de Heer is iemand waar de bijbel vaker over verteld. Hij hoort bij God, ja hij vereenzelvigt zich met God en is tegelijk iemand anders dan God. Hier merk je dat God niet alleen maar God de Vader is, maar dat er nog iemand anders is die ook God is. Eén met hem en toch iemand anders. Niet zomaar iemand dus. De man op de ezel kan niet om hem heen. ‘Jij bent op reis omdat reizende volk te vervloeken? Jij zegt alleen wat ik je opdraag’.
En dat doet de man op de ezel. De Moabietische Koning Balak, zijn opdrachtgever neemt hem mee naar een plek waar hij ze goed kan zien. Bijna ontmoeten ze elkaar. Vanaf hier moet de vloek van Bileam het volk bereiken. Er worden zeven offers gebracht en Bileam begint: ‘Hoe kan ik vervloeken wie door de Heer niet is vervloekt. Ik zie een volk dat rijk gezegend is door God. Een volk om te verlangen dat je er ook bij hoort’
Het is zoals God ooit al tegen Abraham zei: ‘Ik zegen je. Ik zegen wie jou zegent. En uiteindelijk zullen met jou alle geslachten van de aardbodem gezegend worden’ (Genesis 12:2,3) Daar kan geen Bileam iets tegen in brengen.
Maar zijn opdrachtgever, Koning Balak is natuurlijk niet tevreden. Nieuwe poging. Wat zegt Bileam? ‘Balak luister! God is geen mens, dat hij zijn woord zou breken. Hij staat voor wat hij gezegd heeft. Als ik het volk Israel voor me zie, zie ik een gezegend volk.’
Boos laat Balak hem nog een derde poging doen: ‘Rijk en machtig is dit volk. Ik zie mooie huizen, tuinen vol tropische planten, ik zie ze oorlogen winnen. Eén en al zegen.´
Woedend stuurt Balak zijn bezweerder weg. Maar nog een keer doet hij een spreuk. En in die laatste spreuk ziet hij nog veel meer. Honderden jaren vooruit, honderden kilometers om zich heen. Uit dit volk komt iemand op die jouw volk, Moab, gaat vernietigen. En nog veel meer volken: Edom, Amelek, de Kenieten en zelfs de Kittiërs, strijdlustige volken uit het Middellandse Zeegebied. Bileam spreekt over iemand die uit dat volk opkomt.
Als een ster. Een scepter noemt hij hem ook, een koningsstaf. Uit dit rondtrekkende volk gaat een koning opkomen.
Balak is al lang niet meer geïnteresseerd in de spreuken van zijn geflopte bezweerder. Maar Engel van de Heer, waar Bileam niet om heen kan, díé wil dat die opkomende ster, die koning genoemd wordt. Wie dat is? Laten we eens kijken naar de tweede reiziger in onze ontmoeting. Dat is niet één reiziger, het is een heel volk, Israël.
De tweede: Israël
Een volk op reis. Het was ooit een volk van onderdrukte slaven in Egypte. Maar dat land werd getroffen door wonderlijke plagen. Je kon Gods hand niet ontkennen. En Egypte liet ze vertrekken. Al even wonderlijk door hun God door de woestijn geleid. Een aanval van de Amalekieten wisten ze te overleven. En vlak voordat ze hier in het veld van Moab aankwamen hebben ze slag geleverd met de legers van Koning Sichon en Koning Og. Ook weer met succes. Ze zijn zo succesvol dat Koning Balak uit pure angst die dure bezweerder heeft laten aanrukken. En wat die man zegt is precies hetzelfde: ze zijn gezegend door God, door God die staat voor wat hij gezegd heeft. Daar kan geen mens iets tegen doen.
Straks leven ze daar in het land Kanaän als in een subtropisch paradijs. Tegen de machtigste vijanden beschermd door een machtig God. De toekomst waar ze zelf misschien nog niet op durven te hopen, ziet die andere reiziger, Bileam al.
Juist de toekomst, die hij bij het naderen van dat reizende volk ziet, wil ik met u eens wat beter bekijken. Want hij ziet ze op een manier, die verhelderend is als je in de bijbel leest. Ja, als je in de bijbel leest, dan lees je veel over dat volk. En op dat moment, tijdens die reis, hebben ze geen koning. Wel een profeet als Mozes en priesters, maar geen koning. Maar Bileam ziet een ster opkomen.
Aan wie denkt u? Ik herinner me dat we deze tekst vroeger wel met kerst moesten leren. Iemand van ons moest het opzeggen in de kerk. ‘Ik zie hem, maar niet nu; ik schouw hem, maar niet van nabij; een ster gaat op uit Jakob, een scepter rijst op uit Israël’ (Numeri 24:17) Dan denk je al gauw aan Jezus Christus. Maar gaat het wel over hem? Het gaat over de koning die het Moab van Koning Balak verslaat, een volk wat in Jezus’ dagen niet meer bestond. Dan zou je eerder aan David denken. Die heeft niet alleen de Moabieten verslagen, maar ook de Edomieten, en de Amelekieten. Maar die andere volken weer niet. Sommige uitleggers knippen Bileams belofte in stukjes: dit gaat over David, dit gaat over Jezus enz. Maar Bileam heeft het niet over één bepaalde naam. Liever zou ik het zo zeggen: Bileam ziet het hele koningschap voor zich, David, Salomo, Hizkia, Jezus, alles in toekomstbeeld. Het koningschap gaat Israël machtig maken. Dat begint bij David en dat wordt volmaakt door Jezus. Híj gaat álle vijandige volken verslaan. Totaan de Kittiers, de volken van de Middelandse Zee toe, zeg maar tot aan het einde van de aarde. Alle volken verdwijnen, maar alleen dat ene volk blijft over in volmaakte welvaart en vrede. Het koningschap gaat daar al voor zorgen. En je ziet er iets van bij koningen als David en Salomo. Maar pas een veel latere koning, Jezus de ultieme ster uit Jakob, hij brengt een toekomst van volmaakte welvaart en vrede. Het is deze boodschap die de Engel van de Heer Bileam wil laten uitspreken. De Engel van de Heer, die bij God hoort en zich met God vereenzelvigt en tegelijk iemand anders is dan God. Die zelf de grote koning op Davids troon zal worden. Bileam kan er niet om heen van hem te spreken.
Drie reizigers ontmoeten elkaar. Twee hebben we gezien. Dat reizende volk. En die man op de ezel, die zulke geweldige beloften voor hen uitspreekt. Maar ontmoeten die twee elkaar wel echt? Bileam ziet ze op een afstand. Israel hoort hem niet en ziet hem niet. Zijn woorden zijn meer een bedreiging voor het Moab van Koning Balak. En in feite ook voor alle andere volken. Maar Israël, wat door zijn woorden zo bemoedigd kon worden ontmoet hem niet. Of toch wel? Ja, op de één of andere manier moet het Israël bekend geworden zijn wat er gebeurd is en wat Bileam gezegd heeft. Anders had het niet in mijn bijbel gestaan. Misschien door een overloper. Je zou het je kunnen voorstellen als je zo over Israëls God en Moabs ondergang hoort. In ieder geval heeft Bileam met zijn veelbelovende woorden Israel ontmoet.
De derde: u
En dan is nog een derde. Drie reizigers ontmoeten elkaar. Die derde, dat bent u. Ja, u en ik hebben die twee eens wat kunnen bekijken: het veelbelovende volk Israel, en Bileam die die beloften uitspreekt, maar u kunt hier zelf niet buiten blijven. De ontmoeting tussen die twee reizigers, daar kun je niet aan onttrekken. Doordat dit verhaal bij Israël gekomen is en in de bijbel is gekomen, ontmoeten u en ik Bileam ook en ontmoeten wij het veelbelovende Israel ook. En wat wat betekent dat voor onze reis?
Als je Bileam ontmoet –niet letterlijk natuurlijk, maar door die woorden die je in de bijbel hoort dan kun je niet gewoon doorlopen. Balak krijgt hier te horen dat zijn volk naar de ondergang gaat. Maar we hoorden dat dat ook voor de andere volken geldt. Ik mag wel zeggen, uiteindelijk alle volken, behalve Israël. Hij noemt Edom, Amelek, de Middelandse Zeevolken, maar hij zou ook Nederland, ook Apeldoorn kunnen noemen. Want alle volken verdienen dat God met ze afrekent, en dat gaat ook gebeuren. Zo zeker als we Bileam horen zeggen dat God geen mens is die op zijn woord terugkomt. Moab verdient het en Apeldoorn verdient het.
Als het er zo voor staat, dat er alleen voor Israël redding is, dan komt het er dus op aan om met Israel mee te trekken. Ook overloper worden. Zoals Bileam het een beetje pathetisch in zijn eerste spreuk zegt: ‘Moge ik sterven als die rechtvaardigen, moge ik heengaan zoals zij’.
Bileam loopt uiteindelijk zelf niet over. Maar hij wijst ons hier wel de weg.
Maar hoe doe je dat? Overlopen naar Israël? Je hoeft niet te verhuizen naar Jeruzalem. Blijf rustig in Apeldoorn wonen. Maar sluit je geestelijk aan bij dat volk. Daarover had God het al toen hij Abram zegende: ‘Ik zegen je. Ik zegen wie jou zegent. En uiteindelijk zullen met jou alle geslachten van de aardbodem gezegend worden’
God wil dat de zegen voor dat volk, paradijselijk leven in een land wat niet alleen de joodse staat, maar uiteindelijk heel de wereld beslaat, God wil alle geslachten van de aardbodem daarmee gezegend worden. Iedereen die zich bij zijn volk aansluit.
En zoals Bileam al zag, in dat volk gaat het uiteindelijk om de ster. Om de Engel van de Heer, die zelf de koning is van dit volk en van de hele wereld. Wie uit dat volk die ster afwijst, staat er buiten. Maar wie zich aan die koning onderwerpt, jood of niet- jood, die mag bij dat volk horen. Sluit je geestelijk bij hem aan. Dan loopt je reis uit op een paradijs waar het leven goed en veilig is. Je verdient het niet. Nee, de Engel van de Heer, de koning die als een ster uit dat volk opreist hij wil er op zijn doorboorde handen binnendragen.
Amen. |
