Preek A.M. de Hullu - Zondag 4 april 2010 (Pasen) predikant Apeldoorn-Zuid Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. Deze preek wordt u aangeboden voor eigen gebruik. De predikant vraagt u eerst contact met hem op te nemen als u deze preek wilt gebruiken voor andere doeleinden zoals het voorlezen in een kerkdienst of als studiemateriaal in verenigingsverband of anders.

Welkom

Openingsbelijdenis

Groet

LB Gezang 319:1,4,5

Gebed

Hebreeën 8:1-2, 9:1-3,11-14,25-26

Psalm 69:10,11

Doopformulier 1

Doop

Psalm 103:5,7

Gebed

Zondag 28a, 29

Psalm 32:1,3

Viering

Opwekking 366

Zondag 30a

Preek

GK Gezang 90

Geloofsbelijdenis van Nicea

Psalm 102:13

Gebed

Mededelingen

Collecten

Psalm 118:1,10

Zegen

 

 

Avondmaal, doet dat wat met je? Heb je wat beleefd vandaag? Is het avondmaal belangrijk in je geloofsbeleving? Ik sprak eens een oudere vrouw. Ze was rooms-katholiek. ‘Wij geloven in dezelfde God’ zei ze, ‘maar ons geloof is dieper’. En dat diepere dat beleeft de rooms-katholiek juist in de mis, de eucharistie. Dan is Christus er echt. Dan wordt Christus zelf aan jou gegeven. Zeker de ouderen ervaren dat als intense eenheid met God. Iets wat protestanten volgens hen niet zo diep kennen.

Protestanten, of laat ik wat dichterbij komen: mensen in De Voorhof, missen dat soms ook: te ervaren dat God aanwezig is. Op catechisatie hebben we het er een tijd geleden eens over gehad. In 1 Korinte 14:25 staat dat God in ons midden is als we een kerkdienst houden.

Waar zit ‘m dat dan in? Nou, dat was niet zo’n gemakkelijke vraag. En we verlangen er wel naar, dat God in ons midden is en dat we dat ook beleven. Zou het avondmaal het misschien zijn? Ik heb deze dienst als thema meegegeven: een tafel vol van Christus’ aanwezigheid. Kunnen wij iets leren van de rooms-katholieken, die in de mis diep en intens ervaren dat Christus aanwezig is? Onze Heidelbergse Catechismus klinkt niet direct enthousiast. Zeker niet in Zondag 30

 

Dit is hard hè? Zo hard, dat ook in onze kerken het geluid klinkt dat dit maar eens veranderd moet worden. Een vraag om daar eens naar te kijken komt volgend jaar op de Generale Synode in Harderwijk. Als wij vandaag hierover zouden schrijven, zouden we deze woorden waarschijnlijk niet kiezen. En dan is het heel makkelijk om het maar direct aan de kant te schuiven. Maar we zitten hier niet om het onszelf makkelijk te maken. Het is juist een uitdaging om te ontdekken waarom mensen die echte christenen waren, mensen uit onze eigen traditie tot zo’n uitspraak die op ons een vervreemdend effect heeft. Daar wil ik met u naar kijken, vooral omdat het gaat over de beléving van het avondmaal. Het gaat hier niet over de theorie van van de mis, maar over de praktijk. De rooms-katholieken beleven iets heel krachtigs in de mis. Dat stukje brood is echt het lichaam van Christus. Zijn lichaam is in de kerk tastbaar aanwezig. Daar wordt je stil van en kniel je eerbiedig voor. Het wordt geofferd aan God. Daar hangt alles van af tussen God en jou. Voor iedereen die leeft en die het straks ook zelf mag aanpakken, het geofferde lichaam van Christus. Maar ook als je gestorven bent, ook dan moet er een mis voor je opgedragen worden, een dodenmis, een requiem. De rooms-katholieke kerk heeft hierin een krachtige beleving van God, die dichtbij is. En dat is toch ook wat wij verlangen? Hoe komen de oude gereformeerden er dan toe om zich zo krachtig uit te spreken. Het is niet omdat ze niet goed weten hoe het zit. Voor de meesten van ons is de geloofsbeleving van de rooms-katholieken iets onbekends. Zij waren er mee opgegroeid. En het zou mij zelfs niet verbazen als dat oude gevoel er nog steeds was: het brood van het avondmaal, dat is het lichaam van Christus. Dit zijn mensen die het mooie van Christus dichtbij beleven in het avondmaal zelf gekend hebben en die de rooms-katholieke geloofsbeleving op dit punt toch scherp afwijzen.

 

Waar hebben we het nu precies over? Wat zegt Zondag 30 er over en klopt het wat daar staat? Bisschop De Korte zei laatst van niet, dus het is goed dat we daar eens naar kijken.

Christus is lichamelijk in de gedaante van brood en wijn aanwezig, zegt zondag 30. Dat lees je ook in Katechismus van de Katholieke Kerk. Brood en wijn veranderen in lichaam en bloed van Christus. Laten we eens zien hoe dit gebeurt.

Bij de consecratie, bij het uitspreken van de woorden waarmee Jezus het avondmaal instelde verandert het brood in lichaam van Christus. Je zag niks veranderen. Het ziet er nog steeds uit als brood en smaakt als brood. Maar zijn maar bijkomstigheden. De roomskatholiek gelooft dat het veranderd is in het lichaam van Christus ook al heeft het nog bijkomstige eigenschappen als smaak en kleur van brood. Dat zag je ook duidelijk in het filmpje in het knielen van de priester. Dit is geen brood meer, dit is God zelf. Hier moet je eerbiedig voor knielen. Dat doet ook de gemeente. Daarom zag je dat het omhoog gehouden werd.

 

Het vervolg is dat de kerk het offer aan God aanbiedt. We zagen dat niet meer op het filmpje. Maar de priester –juist daarom is hij priester, omdat hij het offer aanbiedt aan God- leest dan het gebed:

 

‘Daarom gedenken wij, Heer, het lijden en de dood van Jezus Christus, uw Zoon, dat Hij verrezen is, dat Hij is opgestegen naar de hemel. Tot uw dienst geroepen, tot uw volk gemaakt, geven wij U wat Gij ons zelf in handen hebt gelegd: dit ongebroken, vlekkeloze Lam, dit brood van eeuwig leven, en deze beker die onze redding is in eeuwigheid.

 

Keer U niet af, wees ons genadig, zoals Gij in genade hebt aanvaard het offer van uw dienaar Abel en dat van Abraham die onze Vader is, het heilig offer ook van brood en wijn dat uw priester Melkisédek U heeft gebracht.

 

Zend dan uw engel, machtige God, om deze gaven en gebeden op te dragen naar het altaar van uw heerlijkheid; wij bidden U, dat wij die de gemeenschap vieren van deze tafel en delen in het lichaam van uw Zoon en in zijn bloed, van U gezegend zullen zijn vol van genade.’

 

De kerk biedt dus brood en wijn, die lichaam en bloed van christus geworden zijn, de kerk biedt het offer van Christus opnieuw aan aan God. Dat brengt Jezus, en wat hij voor ons gedaan heeft heel dicht bij. Je eigen priester heeft het lichaam van de Here Jezus in handen en biedt het als offer aan aan God. En alle gebeden om Gods ontferming gaan samen op met het aanbieden van dat offer. Je hebt immers het offer van Christus nodig om vergeving van je zonden en ontferming van God te vragen. Wel dat mag je dan, volgens deze geloofsbeleving zelf aan God aanbieden.

 

Dat is wat onze catechismus noemt: ‘dat de levenden en de doden alleen dan door het lijden van Christus vergeving van zonden hebben, indien Christus nog dagelijks door de priesters in de mis voor hen geofferd wordt’. Zondag 30 geeft heel goed weer wat de rooms-katholieke kerk over de mis zegt, en vooral wat er beleefd wordt. Wat dat betreft is de kritiek van bisschop De Korte niet terecht. De Korte zegt: we herhalen het offer van Christus niet, we stellen het tegenwoordig. Hij heeft gelijk dat het offer van Christus van Christus tegenwoordiggesteld wordt. Dat zijn precies de woorden die steeds in de Katechismus van de Katholieke Kerk gebruikt worden. Maar die Katechismus zegt ook dat het lichaam van Christus door de kerk als offer wordt aangeboden. En de geloofsbeleving is dat je dat nodig hebt om vergeving van je zonden en verhoring van je gebed te krijgen: ‘dat Christus nog dagelijks door de priesters in de mis voor hen geofferd wordt’.

Ik begrijp heel goed dat die rooms-katholieke mevrouw die ik sprak dat veel dieper noemde. Ze voelde zich intens dicht bij Christus en wat hij voor haar betekende. De handen van haar priester boden hem aan aan God. Ze knielde voor hem. Terwijl wij het soms moeilijk vinden om te ervaren dat God in ons midden is, was het voor haar heel voelbaar.

En dat gevoel kenden ook de mensen in Heidelberg indertijd. Toch zeggen zei: dit is het niet. Ja, dit beschouwen we als een vervloekte afgoderij.

Christus is in de hemel, zegt zondag 30 en niet in dat stukje brood op aarde. Als je dat brood beschouwt als lichaam van Christus en eerbied betoont alsof het lichaam van Christus is, dan doe je Christus in de hemel te kort. Je maakt een afgod van dat brood of die hostie. Het lijkt alsof Christus dichtbij is, maar wat werkelijk dichtbij is is een stukje brood en een beker wijn.

En daar komt nog iets bij. Je doet alsof wij het offer van Christus aan God kunnen aanbieden. Dat lijkt wel een mooi stukje geloofsbeleving. Maar de waarheid is dat Christus het zelf aan God heeft aangeboden, op goede vrijdag. Wij stellen zo weinig voor, wij hebben Gods niets aan te bieden. Het offer wat Jezus aanbood, dat was voor eens en voor altijd genoeg, lazen we in Hebreeën. Wij hebben geen priesters meer nodig. Als wij het opnieuw zouden willen aanbieden zouden we daarmee miskennen dat het aanbieden door Jezus zelf genoeg geweest is.

De woorden van zondag 30 zijn wel hard, maar willen juist onze kleinheid en de glorie van Jezus Christus in het licht zetten. Hij bood het offer van zijn sterven aan. Dat is uniek, dat is alles voor ons. Wij hebben niets aan te bieden. En hij is nu in volle glorie in de hemel. Niet hier in de kerk, zodat we voor een veranderd stukje brood zouden moeten knielen.

 

En toch… Toch is hij hier in ons midden. Niet lichamelijk. Maar geestelijk wel. Dit is mijn lichaam voor u. Het betekent niet dat het in zijn lichaam verandert. Maar wel dat hij zichzelf zo aan u geeft. Wat we vorige week in 1 Korinte 10 lazen: het brood maakt je één met Christus. Niet lichamelijk, maar geestelijk. Hij is aanwezig, ook in het water van de doop. De catechismus noemde even die vergelijking tussen doop en avondmaal. Water, brood en wijn veranderen geen van allen in het lichaam van Christus. Maar hij is er geestelijk wel in aanwezig. Toen drie weken geleden Dirk, Gerrit en Arie gedoopt werden, was Christus in dat water aanwezig. Geestelijk. Toen vanmiddag Christianne gedoopt werd was Christus in dat water aanwezig. Geestelijk. En hij is ook aanwezig in de woorden die hier klinken. Bid er om om daar antenne voor te krijgen: de aanwezigheid van Christus hier in De Voorhof, in de woorden, in water, brood en wijn. Het spreekt van hem, wie hij voor je wil zijn. Reinigend en voedzaam. Bid er om en span je er door de kracht van de Geest voor in. Dat zal je enorm veel zegen geven.

Amen.