| Avondmaal (1): Een tafel vol eenheid |
 |
|
Wat doet het avondmaal met je? In 1 Korinte 10 vertelt Paulus over de eenheid met Christus, de eenheid met elkaar en ook over foute eenheid. De eerste van drie preken over het avondmaal
Welkom
Openingsbelijdenis
Groet
GK Gezang 170:1,2,3
Gebed
1 Korinte 10:1-22
Psalm 50:4,7,10
Preek deel 1 Eén met Christus
Psalm 26:4,6
Preek deel 2 Eén met elkaar
GK Gezang 125:2,5,6
Preek deel 3 Foute eenheid
Psalm 17:2,3
GK 179b
Gebed
Collecten
LB Gezang 358:1,2,3
Zegen
(bij de preek is een beamerpresentatie beschikbaar)
1. Een gewoonte, een opdracht
Zes keer per jaar vieren we avondmaal. Daarvan heeft de derde viering in juni iets speciaals. De nieuwe belijdende leden, dit jaar zeven, vieren voor het eerst het avondmaal mee. We vieren het avondmaal volgende week aan een grote tafel. En we besteden er extra aandacht aan wat het avondmaal betekent, wat het met je doet. Die beker en dat stukje brood doen iets met je. Paulus schreef: ‘Het maakt je één met het bloed van Christus en met het lichaam van Christus’. En hij schrijft er nog meer over in 1 Korinte 10. Laten we dat Bijbelgedeelte eens nauwkeuriger eens vers voor vers lezen. Pak uw bijbel er maar bij. Dan begin ik bij vers 16.
‘Maakt de beker waarvoor wij God danken ons niet één met het bloed van Christus?
Maakt het brood dat wij breken ons niet één met het lichaam van Christus?’
De manier waarop Paulus dit zegt, daaraan merk je dat het ze vertrouwd is. ‘Zo is dat toch?’ ‘Zo deden we dat toch altijd?’ Bedenk dat Paulus anderhalf jaar in Korinte gewerkt heeft en dus met hen het avondmaal gevierd heeft. In hoofdstuk 11 lees je daarover in vers 23:
Want wat ik zelf ontvangen en aan u doorgegeven heb gaat terug op de Heer zelf.
In de nacht waarin de Heer Jezus werd uitgeleverd nam Hij een brood, sprak het dankgebed uit en zei: ‘Dit is mijn lichaam voor jullie’ Doe dit, telkens opnieuw om aan mij te denken…
Ze waren, net als wij, gewend dat het avondmaal steeds weer gevierd werd en daar zat achter dat Jezus het opgedragen had. Het is een opdracht die hij geeft. Je kunt je afvragen: heb ik er nou zoveel behoefte aan om het avondmaal te vieren? Maar Christus geeft het je als opdracht.
Daarmee begint ook het stuk van de Heidelbergse Catechismus wat over het avondmaal gaat, Heidelbergse Catechismus Zondag 28 v.a. 75:
Hoe wordt u in het heilig avondmaal onderwezen en ervan verzekerd, dat u aan het enige offer van Christus, aan het kruis volbracht, en aan al zijn schatten deel hebt?
Christus heeft mij en alle gelovigen een bevel en daarbij ook een belofte gegeven.
Hij heeft bevolen tot zijn gedachtenis van dit gebroken brood te eten en uit deze beker te drinken…
Het is belangrijk om dit te bedenken als je er over twijfelt of je het avondmaal zult vieren. Die twijfel merk je minder dan vroeger, maar het is er toch nog steeds wel. Is het avondmaal niet te heilig en ben ik niet te zondig om het avondmaal te vieren? Sommigen voelen het zo dat je bij twijfel maar beter niet aan het avondmaal kunt gaan. Maar Jezus zegt: ‘Doe dit! Doe dit tot mijn gedachtenis’ Er kunnen misschien situaties zijn dat het niet kan, maar uitgangspunt is dat het geen vrijblijvende uitnodiging is. Nee het is een verlangen, ja een bevel van Christus dat je zijn maaltijd meeviert.
Bedenk dat ook als je nog dooplid bent en je afvraagt of je wel belijdenis zult doen. Natuurlijk, er kunnen redenen zijn dat je er nog niet aan toe bent. Wees daarin eerlijk voor je zelf en voor God. Maar stel het niet onnodig uit. Het is een verlangen, ja een bevel van Christus dat je zijn maaltijd komt meevieren.
2. Voor wie?
Voor wie is het een opdracht om het avondmaal mee te vieren? Voor elk gemeentelid? Ook voor de kinderen in de gemeente? Aan welke mensen schrijft Paulus ‘Zo gaat dat toch aan het avondmaal, zo doen we dat toch altijd?’ Kijk maar in vers 15:
‘Ik spreekt tot verstandige mensen, dus u kunt wat ik nu zeg naar waarde schatten.’
Mensen die volwassen geworden zijn en de geestelijke dingen kunnen beoordelen. Niet zoals een kind, dat op een kinderlijke manier gelooft. Niet zoals een ongelovige, die hier wel van alles ziet gebeuren, maar er niets van aanvoelt. Iedere keer als je hierover in de bijbel leest, en dat is niet zo heel vaak, dan merk je dat avondmaal voor volwassen gelovigen bedoeld is.
In hoofdstuk 11 lees je: dat je jezelf moet toetsen (vs 28), dat je moet beseffen dat het om het lichaam van de heer gaat (vs 29), je moet het lichaam van de Heer onderscheiden. In dat hoofdstuk maakt Paulus duidelijk dat je niet met een verkeerde instelling tegenover God en je broeders en zusters het avondmaal kunt vieren. Dan moet je jezelf eerst bekeren voordat je het avondmaal meeviert. In vraag en antwoord 81 van de catechismus wordt het één en ander op een rijtje gezet:
Voor wie is het avondmaal van de Here ingesteld?
Voor hen die om hun zonden een afkeer van zichzelf hebben en toch vertrouwen dat deze hun om Christus' wil vergeven zijn, en dat ook de overblijvende zwakheid door zijn lijden en sterven bedekt is; die ook begeren hoe langer hoe meer hun geloof te versterken en hun leven te beteren.
Maar de huichelaars en zij die zich niet van harte tot God bekeren, halen door hun eten en drinken een oordeel over zich.
Dat zijn dus mensen die kritisch naar zichzelf kijken en gelovig naar de Here. Volwassenheid en zelfreflectie zijn nodig: hoe kijk je naar jezelf. En geloof: hoe kijk je naar Christus en hoe sta je tegenover je zonde?
3. Eén met Christus
En wat doet het avondmaal dan met je? Het maakt je één met het lichaam en het bloed van Christus. Jezus brak een stukje brood af, gaf het en zei: Dit is mijn lichaam voor jullie. En zei hij er bij: dat moeten jullie blijven doen. Betekent dat dat bij iedere avondmaalsviering Christus zelf aanwezig is in dat stukje brood? Dat is de rooms-katholieke opvatting. Het brood verandert in het lichaam van Christus en je moet er dus ook voor knielen. Christus is lichamelijk aanwezig als wij het avondmaal vieren. Ik wil daar volgende week nog wat dieper op ingaan. Voor dit moment beperk ik mij even tot 1 Korinte 10.
Maakt het brood dat wij breken ons niet één met het lichaam van Christus?
Zo legt Paulus die woorden van Jezus uit. Als Jezus zegt ‘Dit is mijn lichaam voor jullie’ dan bedoelt hij: ‘Dit brood maakt jullie één met mijn lichaam’. Ik heb mijn lichaam gegeven, ik heb mijn bloed gegeven, ik ben gestorven aan een kruis. Dat was vroeger. 2000 jaar geleden. Ja, hij deed het om mensen met God te verbinden. Zondige mensen, die door hun zonde God kwijt zijn mogen weer bij God horen. God wil die zonde vergeven en als een Vader zorgen. Jezus stierf om het weer goed te maken met God.
Wat Jezus wil is dat zijn sterven niet alleen iets van vroeger is, maar dat je één wordt met hem. Dat hij sterft, maar dat jij zo één bent met hem dat alles weer goed maakt met God en jij mag blijven leven, eeuwig leven onder Gods vaderzorg. En wat dat stukje brood en die slok wijn nou doet is dit: het maakt je één met Jezus Christus, met zijn sterven. Alsof je zelf aan dat kruis hebt hangen dood gaan.
Hij doet meer om je één met hem te maken. Preken die over hem vertellen. De bijbel waar je thuis uit leest. De Heilige Geest die dat alles in je hart laat binnendringen. Maar ook dat brood en die wijn. Als je dat gelovig aanpakt en als dat aanpakken je geloof is dan is het sterven van hem alsof jij zelf betaald hebt voor je zonde en alles goed gemaakt hebt met God wat er goed te maken is. Dan is dat niet meer iets wat iemand anders vroeger gedaan heeft. Maar dan ben je zo één met hem dat wat op zijn rekening staat op jouw rekening komt te staan. Zo reëel dat je met je rekeningafschrift naar God toe kunt gaan: de boete is betaald, kijk maar op het afschrift; ik heb geen schuld meer bij u.
Lezen: Heidelbergse Catechismus Zondag 28 v.a. 75 (2e deel)
Hij heeft daaarbij ten eerste belooft, dat zijn lichaam voor mij aan het kruis geofferd en zijn bloed voor mij vergoten is. Dit is even zeker als ik met de ogen zie dat het brood des Heren voor mij gebroken en de beker mij gegeven wordt.
Ten tweede heeft Hij beloofd, dat Hij zelf mijn ziel met zijn gekruisigd lichaam en vergoten bloed tot het eeuwige leven voedt en verkwikt. Dit is even zeker als ik het brood en de wijn, als betrouwbare tekenen van Christus' lichaam en bloed, uit de hand van de dienaar ontvang en met de mond geniet.
Lezen Heidelbergse Catechismus Zondag 28 v.a. 76
Wat betekent dat: het gekruisigd lichaam van Christus eten en zijn vergoten bloed drinken?
Dat wij met een gelovig hart heel het lijden en sterven van Christus aannemen en daardoor vergeving van zonden en eeuwig leven verkrijgen.
Verder ook, dat wij door de Heilige Geest, die tegelijk in Christus en in ons woont, steeds meer met zijn heilig lichaam verenigd worden, en wel zo, dat wij, hoewel Christus in de hemel is en wij op aarde zijn, toch vlees van zijn vlees en been van zijn gebeente zijn; en ook zo, dat wij door één Geest eeuwig leven en geregeerd worden, zoals de leden van het lichaam door één ziel.
In dat laatste stuk kijkt de catechismus vooruit. Eén zijn met Christus betekent dat je anders gaat leven. Maar begin er nou maar mee te beseffen dat je één bent met het sterven van Jezus. Dat je ze zó één met hem bent dat zijn sterven op jouw rekening komt te staan. Op jouw rekening staat dat je betaald hebt voor je straf bij God. Je bent helemaal schoon voor hem, hoe vuil het ook is wat je gedaan heeft. Je mag zingen wat je uit jezelf nooit zou zingen: Mijn handen was ik rein als ik voor u verschijn. (Psalm 26:4,6)
4 Eén met elkaar
Met het avondmaal laat Christus ook iets zien wat in de catechismus niet genoemd wordt.
Je leest het in vers 17.
Omdat het één brood is zijn wij, hoewel met velen één lichaam, want wij hebben allen deel aan dat ene brood.
Jezus gaf al zijn leerlingen een stukje van het ene brood. Hij gaf één beker wijn rond waar ze allemaal uit dronken. Ze moesten voelen: we horen bij elkaar. Daarom zitten we volgende week samen rond een tafel of in rijen die min of meer rond die tafel geschikt zijn. Het kan ook op andere manieren. De catechismus veronderstelt de manier waarop wij het meestal doen, waarbij je het brood en de wijn uit de hand van de dienaar ontvangt. Maar als je samen rond een tafel zit wordt de eenheid met elkaar extra zichtbaar.
Dat zet je aan het denken: hoe ga ik met die en met die om. Het prikkelt je: zou ik die… en die… En zo kunt u hele mooie dingen bedenken. En toch… Bedenk dat die eenheid in de gemeente niet maakbaar is. Wij maken de eenheid niet met alles wat we voor elkaar over hebben.
Het is een eenheid omdat we van het ene brood eten. Omdat we samen bij Christus horen.
Gemakkelijk kan de kerk een eenheid zijn waarin je van alles met elkaar hebt en leuke dingen samen doet en daar misschien wel heel veel energie in steekt en toch niet de eenheid hebt die Jezus bedoelt. In dit alles kun je gemakkelijk om de kern heen draaien en elkaar niet echt bereiken. Ja kijk uit dat je met al je kerkelijke activiteit niet om Christus zelf heen draait.
De avondmaalstafel leert een eenheid die dieper en sterker is: Wij hebben allemaal deel aan dat ene brood. Dat maakt ons één. Herken elkaar als mensen die gered zijn door Christus. Noem dat met elkaar. Laat het gemeenschappelijke in de kerk niet verzanden in oppervlakkigheid en samen actief doen. Hoe sterker je voor jezelf Jezus als redder kent, weet dat je hem nodig hebt, en vertrouwt, des te dieper herken je elkaar. Niet als vrienden of leuke mensen om mee om te gaan, maar als mensen die het geloof en de redding samen hebben.
Zie zo die mensen om je heen. Zie ze zondag zo aan tafel. Iemand waar Christus alles voor overhad. Net als voor jou.
Dan kun je tot een eenheid komen die op geen andere manier bereikbaar is.
GK Gezang 125:2,5,6
4 Foute eenheid
Het avondmaal is een tafel vol eenheid. Het maakt je één met Christus en één met elkaar. Als je één bent met Christus, dan verbindt dat je met elkaar. Het avondmaal is een maaltijd om dat te beleven. Maar nu nog iets anders. Als je één met Christus bent dan is er een andere eenheid die daarmee niet kan samengaan.
In vers 21 lezen we:
U kunt niet drinken uit de beker van de Heer en ook uit die van de demonen, u kunt niet deelnemen aan de maaltijd van de Heer en ook aan die van de demonen.
Wat bedoelt Paulus daarmee? Hij waarschuwt mensen die in het Korinte van toen deelnamen aan feestmaaltijden waarbij offervlees voor de griekse goden werd gegeten. Maaltijden waarbij het succes van de gilden, van de verschillende beroepsgroepen gevierd werd. Mensen zeiden dan: vlees is vlees, voor hen is het misschien gewijd vlees voor hun goden, maar die goden bestaan niet, ik eet het als gewoon vlees, zonder iets met die goden te hebben.
Paulus zegt: kijk uit. Het feestvieren van de ongelovigen brengt je heel gemakkelijk in een foute eenheid. Dat zag je bij de Israelieten in de woestijn. Juist als je aan het feestvieren bent, als je vrolijk en ontspannen bent, kom je gemakkelijk in de invloedssfeer van de demonen. Juist dan lijkt het leven zonder God zo mooi.
Waar moeten wij voor uitkijken? Dat je in een sfeer van feestvieren, succes en ontspanning de zonde gewoon gaat vinden. Uitgaan, te veel drinken, fout praten en fout bezig zijn. Succes hebben in je werk en je ogen dicht doen voor dingen die niet goed zijn. Eenheid met Christus kan daar niet mee samengaan.
Niemand is zonder zonde. Anders zouden we Christus en het avondmaal niet nodig hebben. Je kunt ook niet uit de wereld gaan en alle contacten en feesten en successen samen met niet-christenen ontlopen. Maar avondmaal dat betekent wel: weet waar je bij hoort en waar je niet bij hoort.
Amen |
