| Bidden kun je leren (3): De basisvraag |
 |
|
In de serie van vier leerdiensten over het thema ‘Bidden kun je leren’ komen we in de derde dienst toe aan de basisvraag: hebben wij wel het niveau om met God in contact te komen? (Zondag 51)
Welkom
Openingsbelijdenis
Groet
Psalm 33:1,5
Gebed
1 Johannes 1:1-2:2
Psalm 94:4,5,6
Preek deel 1
GK Gezang 157
Preek deel 2
GK Gezang 154
Geloofsbelijdenis van Nicea
Psalm 5:5,9,10
Gebed
Mededelingen
Collecten
Psalm 25:4
Zegen
Vorige week hadden we twee gebeden voor en na het eten. Iemand merkte op dat in het tweede gedankt wordt voor ´deze maaltijd met elkaar´. Daarbij is niet met de alleenstaanden gerekend. Nee dat klopt. Het was de bedoeling van Ria Borkent om die oude gebeden weer begrijpelijk te maken voor kinderen. Ze heeft drie gebeden herberijmd om te bidden met kinderen. En die kun ja als kind ook leren om zelf te bidden. Als je met kinderen sámen aan tafel zit, dan is dat op zich iets om voor te danken. Toegegeven, dat is dan ook de beperking van het gebed.
Van die drie gebeden om te bidden met kinderen is het derde is een gebed voor de nacht. Een hele bekende, die ook opnieuw berijmd is:
Ik ga slapen, ik ben moe,
Here, dek mij lekker toe
met uw liefde, warm en zacht
en bewaar mij deze nacht.
Alles leg ik voor u neer,
ook mijn stoute dingen Heer.
Doe mijn zonden weg van mij,
Here Jezus, maak mij blij.
Zorgt u voor ons hele huis
als we buiten zijn en thuis,
Ja, ik bid voor iedereen:
Sla uw armen om ons heen.
Laat mij weer gezond en fris
opstaan als het morgen is.
Geef dat ik weer spelen mag.
Dank u, Heer, voor deze dag.
En nou wil ik in de preek van vanmiddag het vooral over het tweede versje hebben, over die stoute dingen. Is het wel goed om in zo’n kindergebed een heel vers over stoute dingen te maken. Zitten we er niet op een foute manier in te hameren dat je zondig bent en dat je daar steeds opnieuw over na moet denken? Nee, ik zou juist willen zeggen: hier zitten we bij de basis: Hoe sta je tegenover God. Je kunt van alles aan God vragen, over je reis, je examen, over Gods koninkrijk. Maar wil God eigenlijk wel naar je luisteren?
Ben je met God verbonden? Ik had laatst met mijn computer een probleem. Ik kon geen verbinding maken met het internet. Maar hoe zit dat met je verbinding met God? Als het niet goed is tussen God en jou, dan krijg je bij wijze van spreken de foutmelding: uw gebed kan geen verbinding maken met God.
We lazen over die verbondenheid in 1 Johannes.
Als we zeggen dat we met hem verbonden zijn terwijl we onze weg in het duister gaan, liegen we en leven we niet volgens de waarheid. (1 Johannes 1:6)
Je kunt niet tegelijk verbonden zijn met God en je weg in het duister gaan. Daarmee bedoelt Johannes de zonde. Leven zoals God het niet wil. Dat gaat niet samen op. Bidden, en verwachten dat God zich iets van jou aantrekt en tegelijk leven zonder je iets van God aan te trekken. Denk je dat dat kan, dat is een leugen. Je houdt jezelf voor de gek. Om met God verbonden te zijn, ook in je gebed, moet het goed zijn tussen God en jou. Dat kan. Ook al heb je van alles gedaan wat God niet wil. Vers 7 eindigt met:
‘Het bloed van Jezus, zijn Zoon, reinigt ons van alle zonden.’
Dat is de basis waar heel je gebed op steunt. Een gruwelijk moment in de geschiedenis van de mensheid. Een mens, een volmaakt onschuldig mens hing te sterven aan zo’n wrede romeinse martelpaal. Een mens, niet zomaar een mens. Johannes had van alles met hem meegemaakt. Hij had hem met zijn eigen ogen gezien, en met zijn eigen handen aangeraakt (vers 1). Hij heeft ontdekt dat die onschuldige man niet zomaar een man was. Hij was Gods eigen Zoon, uit de hemel gekomen om God en mensen weer met elkaar te verbinden. Hij droeg die wrede straf, die hij zelf niet verdiende om ons in het reine met God te brengen.
Al onze zonde, alles wat ons op een afstand van God houdt, hij droeg de straf daarvoor. Zijn bloed reinigt ons van alle zonden en verbindt ons weer met God. Ook u. Als u God vraagt, wat Jezus als basisvraag in het gebed leert: vergeef ons onze schulden, dan is het helemaal goed tussen God en jou. Dan hoef je dat zelf niet goed te maken. Dat gaat je ook niet lukken. Maar dan zorgt hij dat de foutmelding verdwijnt: dit gebed kan geen verbinding maken met God.
Onze stoute en foute dingen vormen een obstakel om bij God te komen met ons gebed. Daarom is het goed om als kind al te leren daar over na te denken en God om vergeving te vragen. En kinderen begrijpen heel goed wat die stoute dingen zijn. Maar volwassenen? Als je nou christen bent en keurig leeft, wat voor stoute dingen heb je dan nog? Ben je dat gebed om vergeving van je zonde dan niet voorbij? Zo’n gebed als van Jezus met de bede ‘vergeef ons onze schulden’, dat is de basis van alle vragen, maar moet je dat steeds blijven bidden?
Johannes zegt in vers 8:
Als we zeggen dat we de zonde niet kennen, misleiden we onszelf en is de waarheid niet in ons.
En in vers 10:
Als we zeggen dat we nooit gezondigd hebben maken we hem tot een leugenaar en is zijn woord niet in ons.
Nou zou je kunnen denken dat Johannes hiermee je zonde van vroeger bedoelt. Je kent de zonde als iets van vroeger. Tóén deed je het, maar nu je volwassen bent en tot geloof gekomen bent, nu is het voorbij. Maar zo bedoelt hij het niet. Hij heeft het in 2:1 over zonde als iets wat je nog steeds doet.
Kinderen, ik schrijf u opdat u niet zondigt.
Mocht één van u echter toch zondigen, dan hebben wij een pleitbezorger bij de Vader.
Johannes wil en God wil dat je niet zondigt. Maar je doet het toch en dan kun je steeds weer bij God terugkomen om vergeving te vragen.
Je misleidt jezelf als je zegt dat je de zonde niet meer kent. Daar is het eerste hoofdstuk van de brief duidelijk over. Maar in hoofdstuk 3 en hoofdstuk 5 lees je andere uitspraken:
Ieder die in hem blijft, zondigt niet. Ieder die zondigt heeft hem nooit gezien en kent hem niet. (1 Johannes 3:6)
Wij weten dat iemand die uit God geboren is niet zondigt. De Zoon, die uit God geboren werd, beschermt hem, zodat het kwaad geen vat op hem heeft. (1 Johannes 5:18)
Hoe kan Johannes nou in het begin van zijn brief zeggen dat je zonde doet en dat je jezelf bedriegt als je zegt dat je het niet doet, en verderop dat wie opnieuw geboren is en in Jezus blijft geen zonde doet? Er zijn allerlei oplossingen gezocht om die uitspraken met elkaar in overeenstemming te brengen. Maar laten we eens beginnen met te constateren dat Johannes hier iets zegt wat, op z’n minst op het eerste gezicht, tegenstrijdig klinkt. Dat doet hij natuurlijk expres. Hij wil ons aan het denken zetten. Met die tegenstrijdigheid in zijn brief wil hij je aan het denken zetten over de tegenstrijdigheid in je eigen leven. Je hoort bij Jezus, dus doe je geen zonde meer. En toch doe je wel zonde. Dat klopt toch niet. Voordat we dat nou met ons verstand gaan gladstrijken moeten we daar eerst eens bij stil staan. Er is iets absurds aan de hand met mensen die bij Jezus horen. Je hoort bij Jezus, die geen enkele zonde kent en die al jouw zonde wil vergeven. En tegelijk doe je nog steeds zonde. Vindt je het niet absurd dat je zo bent?
Er is ook iets absurds met God aan de hand. Hij accepteert mensen als nieuwe mensen van Jezus zijn Zoon, die nog steeds dingen doen die hij niet wil. Wat een wonderlijke God is hij. Hij verdraagt geen zonde, hij liet zijn eigen Zoon er voor sterven. Hij geeft je de Heilige Geest om zijn wil te doen. En toch wil hij het je vergeven dat dat nog met vallen en opstaan gaat. Daar moet je eerst van doordrongen zijn. Want Johannes zegt het niet voor niets op een prikkelende manier.
En dat prikkelende wil ik ook niet weghalen. Toch moet ik wel zeggen dat hij in hoofdstuk 3 en 5 op een iets andere manier over zonde schrijft dan in hoofdstuk 1. Daar zit 3:4 tussen. Dit vers is het best vertaald in de NBG-vertaling van 1951: Ieder, die de zonde doet, doet ook de wetteloosheid, en de zonde is wetteloosheid.
In 3:6 gaat het over zonde als wetteloosheid. Als jij Jezus kent en in hen blijft, dan is dat er niet meer, die wetteloosheid, niks met God te maken willen hebben. Er is zonde in je leven, daar is hoofdstuk 1 heel duidelijk over, maar dat is niet meer de zonde in die zin dat je niks met God te maken wilt hebben. In het vervolg van de brief kleurt dat woord ‘wetteloosheid’ het spreken over de zonde. En dan denk ik speciaal aan 5:18: Als je opnieuw geboren bent dan zondig je niet. Dan zit je niet meer in die wetteloosheid, dat je niks meer met God te maken wilt hebben. In hoofdstuk 3 gaat het over een tweedeling onder de mensen: De kinderen van God en de wettelozen, die de zonde als hun leefstijl hebben. Aan welke kant sta je dan? Daar komt het op aan. Kind van God zijn, ook al ben je daarmee nog niet van de zonde af, het komt er op aan dat je aan de goede kant staat. Je moet, zoals Jezus het zelf zegt, opnieuw geboren worden, anders kun je het koninkrijk van God niet binnengaan (Johannes 3:3,5).
Dit alles is een gebedsonderwerp.
Johannes zegt in 5:16:
Als iemand zijn broeder of zuster een zonde ziet begaan… moet hij voor hem of haar bidden en zo de zondaar het leven geven.
(Johannes heeft het hier nog over zonde tot de dood, maar dat laat ik nu rusten.) Bidden voor jezelf en voor elkaar. Als God je opnieuw geboren laat worden en ook de zonde die je daarna doet vergeeft, dan krijg je het leven. Vandaag en later in Gods koninkrijk.
Heidelbergse Catechismus Zondag 51 Vraag 126:
Wat is de vijfde bede?
En vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren.
Dat wil zeggen:
Wil ons, arme zondaren, om het bloed van Christus geen van onze misdaden toerekenen en ook niet de slechtheid die altijd nog in ons is, zoals wijzelf ook als een bewijs van uw genade in ons opmerken, dat wij het vaste voornemen hebben onze naaste van harte te vergeven.
Over de praktijk van dat gebed wil ik het straks nog hebben. Wat noem je dan in het gebed, hoe herken je als keurig christen je zonde. Maar laten we eerst een lied van verootmoediging zingen.
Vader, vol van vrees en schaamte komen wij voor u. (GK Gezang 157)
Kinderen weten vaak heel goed wat de stoute dingen zijn die ze bij God neer moeten leggen. Je bent brutaal geweest, gemeen, je hebt gelogen. Voor volwassenen lijkt dat veel moeilijker. Wij doen toch geen stoute dingen meer?
Toch zegt Johannes dat we onze zonden moeten belijden.
1 Johannes 1:9:
Belijden wij onze zonden, dan zal hij, die trouw en rechtvaardig is ons onze zonden vergeven en ons reinigen van alle kwaad.
Dan moet je je er dus van bewust zijn wat je zonden zijn. En daar helpt Johannes ons ook wel bij in zijn brief. Lees maar mee.
1 Johannes 2:6:
Wie zegt in hem te blijven, behoort in de voetsporen van Jezus te treden.
Dat is direct al een heel duidelijke aanwijzing. Treedt je in de voetsporen van Jezus. Is in je eigen leven te zien hoe Jezus was? Zoek de verschillen. Als je naar je eigen leven kijkt, naar vandaag, dan zie toch duidelijk dat zijn barmhartigheid, zijn behulpzaamheid, zijn puurheid er bij jou niet steeds was? Lees over Jezus en doe je best om te scherp te zien hoe hij was en ook hoe je zelf bent en het kan niet anders of je gaat steeds duidelijker de verschillen zien. Een voorbeeld: Jezus heeft alles over voor vergeving. Laat dat je aan het denken zetten: wat doe ik om een ander te vergeven? Jezus heeft dat heel prikkelend en plaats gegeven in het gebed: Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven hebben wie ons iets schuldig is.
1 Johannes 2:7:
Geliefde broeders en zusters, ik houd u in deze brief geen nieuw gebod voor maar een oud, dat u vanaf het begin bekend is. Dat oude gebod is de boodschap die u gehoord hebt.
De geboden van God helpen je ook om te zien wat je verkeerd gedaan hebt. De oude geboden van het begin. Zoals ‘geen namaakgoden’, ‘respect voor het leven van je medemens’ en ‘niet liegen’.
1 Johannes 2:8:
Toch is het ook een nieuw gebod, omdat de duisternis wijkt en het ware licht al schijnt, en dit is werkelijkheid in Jezus’ leven en in uw leven.
Johannes zegt er bij dat die oude geboden nieuwe geboden zijn. Door de liefde van Christus komen ze met nieuwe kracht naar ons toe. De geboden, dat maakt het oude testament al duidelijk (Leviticus 19:18 en Deuteronomium 6:5), willen je bewegen tot liefde voor God en je medemens. Christus’ liefde beweegt je om elkaar te vergeven. Maar vergelijk jouw liefde nou eens met Christus’ liefde voor jou.
1 Johannes 2:9:
Wie zegt in het licht te zijn maar zijn broeder of zuster haat, bevindt zich nog altijd in de duisternis.
Weer een heel duidelijk meetpunt: hoe ga je om met je broers en zusters die ook bij Jezus horen.
1 Johannes 2:16
want alles wat in de wereld is – zelfzuchtige begeerte, afgunstige inhaligheid, pronkzucht –, dat alles komt niet uit de Vader voort maar uit de wereld.
Nog iets heel concreets: herken je bij jezelf zelfzuchtige begeerte, afgunstige inhaligheid, pronkzucht? Dingen die typisch rond je ego en je bezit draaien? Hoe ga je om met je egoïstische trekjes? Wat betekent het hebben van spullen voor je? Hoe puur ben je hierin voor God?
In het tweede deel van hoofdstuk 3 werkt Johannes de liefde voor elkaar uit.
Wat liefde is hebben we geleerd van hem die zijn leven voor ons gegeven heeft. (vers 16)
Wat we net ook al zagen: zoek de verschillen met Jezus. Ik noem nog twee concrete punten uit dit hoofdstuk:
1 Johannes 3:17
Hoe kan Gods liefde in iemand blijven die meer dan genoeg heeft om van te bestaan, maar zijn hart sluit voor een broeder of zuster die hij gebrek ziet lijden?
Hier heb je weer een duidelijk meetpunt: hoe ga je om met het nood en gebrek waar je mee geconfronteerd wordt? Nee, ik begrijp best dat je niet iedereen kunt helpen. Maar hoe gaat je hart er mee om? Gaat je hart dicht of gaat je hart open?
1 Johannes 3:18
Kinderen, we moeten niet liefhebben met de mond, met woorden, maar waarachtig, met daden.
Ook dit is weer heel duidelijk: zie je verschillen tussen je woorden en daden? Ook daarmee kom je dingen op het spoor om God om vergeving te vragen.
Eerlijk, als je dit allemaal onder ogen ziet, dan wordt je daar niet blij van.
Dan verzucht je:
Ach wat moet ik toch beginnen, nu ik steeds weer zonde doe.
Het antwoord is eenvoudig:
Alles leg ik voor u neer,
ook mijn stoute dingen Heer.
Doe mijn zonden weg van mij,
Here Jezus, maak mij blij.
Amen.
‘Ach wat moet ik toch beginnen’ GK Gezang 154. |
