Preek A.M. de Hullu - Zondag 28 maart 2010 predikant Apeldoorn-Zuid Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. Deze preek wordt u aangeboden voor eigen gebruik. De predikant vraagt u eerst contact met hem op te nemen als u deze preek wilt gebruiken voor andere doeleinden zoals het voorlezen in een kerkdienst of als studiemateriaal in verenigingsverband of anders. Zie ook de introductie over deze serie preken >>>

Liturgie 

Welkom

Openingsbelijdenis

Groet

Psalm 61:3,5,6

Gebed

Matteüs 5:17-30

Efeze 2:11-22

Psalm 87:1,4,5

Zondag 44

Preek deel 1

Psalm 99:1,6,8

Preek deel 2

GK Gezang 164

Geloofsbelijdenis van Nicea

GK Gezang 161

Gebed

GK 181b

Mededelingen

Collecten

Psalm 111:1,5,6

Zegen

 

Twee gasten bezoeken een kerkdienst in De Voorhof. De één heeft een vaag christelijke achtergrond. De ander heeft een joodse achtergrond. Laten we ze een naam geven: Sven en Ischa. Ischa gaat elke zaterdag naar de synagoge, hij neemt het joodse geloof serieus.

Sven vind het allemaal wel erg streng in deze kerk. Hij heeft een ander idee van bijbel en geloof. Je mag er zijn voor God, wie je ook bent en wat je ook doet. God aanvaardt iedereen zoals hij is. De tien geboden zijn voor hem iets van het oude testament, dat is voorbij. Hij vond het maar niks dat die strenge geboden voorgelezen werden en dat er ook nog een preek over gehouden werd.

En Ischa, wat vond die er van? Wat denk je? Zal hij niet tegen Sven zeggen dat het juist goed is dat die geboden voorgelezen werden? Nee. Ischa vind het maar niks dat die geboden in een christelijke kerk worden voorgelezen. Die zijn van ons. De wet is van Israël.

 

En u, wat vindt u er van? Is het ook niet veel te streng? Past het nog wel in deze tijd om die geboden uit het oude testament te laten klinken? En dan hier, in een kerk van niet-joden? Is de wet niet van Israël? Op die twee vragen wil ik in het eerste deel van de preek ingaan. Sinds Pinksteren gaat God niet alleen met joden, maar ook met niet-joden om. Betekent dat nou dat alles wat voor de joden was ook voor de niet-joden is? En geldt dat ook voor de geboden, ook in het nieuwe testament nog? In het tweede deel van de preek komen er nog wat andere vragen, maar dat vertel ik straks wel.

Het is duidelijk dat God de tien geboden aan het joodse volk gegeven heeft. Dat hoor je elke zondag. De wet is voor het volk dat uit Egypte bevrijd werd en dat elke zaterdag de sabbat onderhoudt. Tot Pinksteren was dat het volk waar God mee omging. Alle andere volken stonden buiten Gods plan. Toch had God de bedoeling uiteindelijk alle volken er bij te betrekken, zoals hij in het paradijs ook met heel de mensheid, begon. Later ging God zich beperken tot het volk van Abraham. Maar juist op dat moment zegt hij er bij dat hij uiteindelijk alle volken op het oog heeft:

Je merkt dat God in zijn plan met Abraham alle volken op het oog heeft. Vooral als je het slot dit vers vertaalt zoals volgens de voetnoot mogelijk is: Door jou zullen alle volken op aarde gezegend worden. Ik geef de voorkeur aan deze vertaling, omdat Paulus deze vertaling ook volgt in Galaten 3.

Heel lang blijft God met alleen het joodse volk omgaan. Af en toe komt er wel iemand bij. Je leest over Rachab, Ruth, en natuurlijk over Jona die tegen wil en dank in Nineve gaat preken. Dat zijn nog uitzonderingen. Maar het zullen er veel meer worden. Jesaja zegt over de dienaar van de Heer:

 

Israël is dan in ballingschap. Maar ze zullen terugkeren uit de landen waarover ze verstrooid zijn. En die beweging zal een vervolg krijgen: mensen uit andere volken zullen zich bij Gods volk aansluiten. Je leest daarover ook in En Zacharia 8:23-24:

 

Mensen uit alle volken zullen zich bij het volk van God aansluiten. Veel meer dan er joden zijn.

 

Tot het jaar nul komt daar nog weinig van. Er zijn wel enkele niet joden, die jood willen worden. Je leest over proselieten en over Jodengenoten. Maar het is nog niet die massale beweging die veel groter is dan het volk Israël.

Daar gaan de poorten voor open als Jezus komt. Hij komt als een echte jood met alles er op en er aan: besnijdenis spijswetten, noem maar op. Maar zet de poorten open voor de niet-joden.

Heel mooi zie je dat in het evangelie van Matteüs. Het begint, waar wij net ook begonnen: bij Abraham, bij Gods versmalling tot één volk. Het loopt er op uit dat alle volken er bij moeten komen. De omkeer zit ergens in het midden, in hoofdstuk 15, als Jezus de spijswetten afschaft, die Israël onderscheiden van de andere volken.

 

Na Pinksteren zie je twee dingen gebeuren. Binnen Israël komt een splitsing. Duizenden aanvaarden Jezus.Nog veel meer wijzen hem af. Maar in dat deel dat Jezus aanvaardt komt er een openheid naar de niet joden toe. En dan zie je inderdaad vele duizenden zich bij Israël aansluiten, precies wat Zacharia al zei. Daar bent u er één van als u, als niet-jood, in Jezus Christus gelooft. Wonderlijk. De niet-joodse volgelingen zijn veel meer mensen dan er ooit bij het joodse volk gehoord hebben. En toch horen die allemaal bij Israël. Dat zat al in beloften in Genesis 12, Jesaja 49 en Zacharia 8. Maar het is ook echt gebeurt, en het gebeurt nog steeds. Ze horen bij Israël, niet qua afstamming, maar geestelijk wel.

 

Dit is zo’n verbreding, dat je je afvraagt of je dit nog wel Israël moet noemen. Moet je niet zeggen dat de joden die Jezus afwijzen Israël zijn en dat de niet joden die er bij gekomen zijn niet? Zo lijkt het wel en toch is dat niet terecht. Paulus schrijft over de positie van de niet-joden die christen geworden zijn in Efeze 2. Vroeger, voordat ze christen waren, hadden ze geen deel aan het burgerschap van Israël en aan de verbondssluitingen. (Efeze 2:12) Maar Christus heeft de tussenmuur die scheiding maakte weggehaald. Door zijn bloed. (Efeze 2:14) Daardoor mogen ook niet-joden er bij horen. Waarbij? Bij God? Ja, maar ook bij Israël. Als niet-jood bent u geen vreemdeling of gast, maar burger. (Efeze 2:19) Burger van Israël. Vers 12 zij dat wij vróéger geen deel hadden aan het burgerschap van Israël. Maar nu zijn we dus wel burgers, Israelieten in volle rechten. En alles, alles wat in het oude testament aan Israël beloofd is, is ook aan u beloofd.

Er zijn christenen die dat vervangingstheologie noemen. Alsof we met dit geloof Israël aan de kant duwen en de kerk er voor in de plaats zetten. Nee, Gods beloften aan Israël blijven. Gods hart blijft naar Israël uitgaan. En iedere jood die God en zijn zoon Jezus aanvaardt mag de vervulling van al Gods beloften ervaren. Vervanging is hier het woord niet. Verbreding misschien. Maar iedereen die er uit de niet-joodse volken bij komt, hoort er echt helemaal bij.

Dus het bezwaar van Ischa, dat de wet van Israël is en niet van de kerk is niet terecht. Maar hoe staat het met het bezwaar van Sven. Heeft die oudtestamentische wet zijn tijd niet gehad? In Efeze 2 lazen we dat Christus de wet met zijn geboden en voorschriften buiten werking gesteld heeft. Gaat daarmee niet heel het oude testament dicht?  Je komt wel meer van dit soort teksten tegen.

Maar ook wat we in de bergrede lazen, dat Jezus niet gekomen is om de wet af te schaffen. Geen punt of komma. En we hoorden Jezus verschillende geboden met instemming noemen. Dat heeft hij vaker gedaan. Paulus doet dat. Johannes zegt ergens: Liefhebben houdt in dat we leven volgens Gods geboden… (2 Johannes vers 6) Ook in de eerste christelijke kerk werd met een zekere vanzelfsprekendheid over de tien geboden gesproken. Dat die speciaal voor Israël waren en over de rustdag op zaterdag spreken werd kennelijk niet als een probleem beschouwd. Heel onbevangen kon je zeggen, dat is onze wet en dat zou eigenlijk de leefregel van alle mensen moeten zijn.

Maar hoe kon Paulus dan in Efeze 2 zeggen dat Christus de wet met zijn geboden en voorschriften buiten werking gesteld heeft? (Efeze 2:14,15) Je moet dat soort uitspraken wel in hun verband lezen. Paulus heeft het hier over de scheiding tussen joden en niet-joden. Er waren allerlei geboden en voorschriften die scheiding maakten. Bij voorbeeld de spijswetten. Joden aten geen varkensvlees of andere onreine dieren. Dat heeft Jezus afgeschaft. Matteüs 15: Wat je mond ingaat maakt je niet onrein. Zo verklaarde hij alle spijzen rein (Marcus 7:19). Over dat soort wetten heeft Paulus het in Efeze 2. En die heeft Christus allemaal buiten werking gesteld. Er is geen verschil meer tussen joden en niet-joden. Maar wetten als de tien geboden, die in het verleden aan Israël gegeven zijn gelden ook voor iedereen die vandaag uit de andere volken bij Israël gekomen is.

En eigenlijk spreekt dat ook voor zich. In die geboden laat God zien hoe hij is. Ik heb het er vaak over gehad dat in de geboden iets door-straalt van hoe het in de hemel is. Van God die het als enige voor het zeggen heeft. Van God die niet verdraagt dat mensen een afwijkende voorstelling van hem maken. Die met zijn naam geprezen wil worden. Dat en nog veel meer, dat verandert niet na goede vrijdag en pinksteren. Dat blijft Gods verlangen, ook als hij vergeeft dat wij daarin te kort schieten. Ook als hij uit de hele wereld zijn volk bijeen brengt.

 

Psalm 99:1,6,8

Als de geboden nog steeds gelden, Wat is er dan nieuw in het nieuwe testament? O.K., het is nu voor joden en niet-joden, maar is dat de enige verandering? Staan we –nu met joden en niet joden samen- nog steeds bij Sinaï?

Het oude testament laat toch zien dat dat niet werkt. Een profeet uit het oude testament, Jeremia zegt dat er een nieuw verbond komt. Dat betekent dat het oude verbond niet meer werkt. (Hebreeën 8:13) De geboden veranderden de mensen niet. Het leven met God mislukte steeds weer, de mensen deden het niet. Wat we in de catechismus ook lazen:   niemand kan die geboden volbrengen. Op die manier lukt het niet. De Israëlieten moesten steeds opnieuw offers brengen om God vergeving te vragen en met alle energie een nieuw leven beginnen. Daarom moest er een nieuw verbond komen. En dat is ook gekomen. Maar wat is er dan nieuw in dat nieuwe verbond?

 

We lezen er over in Jeremia 31:31-34

Laat ik beginnen met het laatste: de vergeving. Toen God op de berg Sinaï zijn verbond sloot met Israël, deed hij dat op grond van de geboden. Israël onderhield het verbond door de geboden te onderhouden. Als ze die geboden niet hadden onderhouden konden ze vergeving vragen. En zo kwamen ze steeds opnieuw terug bij de geboden die de basis van het verbond vormden.

 

In het nieuwe verbond is dat anders. In het nieuwe verbond is het bloed van Christus de basis. Je hoort het in de woorden die bij het avondmaal klinken: ‘het nieuwe verbond door mijn bloed’ (Lucas 22:20) Die vergeving waar Jeremia het over had. Die vergeving was er in het oude testament ook al, maar de geboden gingen voorop. Eerst de geboden, daarna kwam het bloed, het bloed van het offerdier en de vergeving. In het nieuwe verbond gaat het bloed, het bloed van Christus voorop. Je mag er zeker zijn dat God je zonden wil vergeven. Het kruis van Jezus is het bewijs. En de geboden, die komen daar achteraan.

Je merkt dan ook weer dat het je niet lukt. En zo brengen de geboden je weer opnieuw bij de vraag om vergeving. Je gaat weer op je knieën voor God. Maar de vergeving mag steeds je start zijn. Niet de geboden en het mislukken. Maar de vergeving en het succes van Christus.

Er is nog iets nieuws. Jeremia zegt: de wet van God zal in je hart geschreven staan. Ook hier zie je weer dat de wet niet voorbij zal zijn. Nog steeds wil God het alleen voor het zeggen hebben, gunt hij je een rustdag en gunt hij je medemens zijn leven en zijn bezit. God is niet veranderd en de wet ook niet. Wel de wetten die scheiding brachten, ook de wetten over offers en feesten, maar de rest is onveranderd. Alleen het verschil is dat God die wetten in je hart schrijft. In je hart, dat is de plek waar de heilige Geest werkt.

Door de Heilige Geest werkt God er aan dat je hart vol van Jezus is, van overgave aan God en liefde voor mensen. En dan is de vrucht van die Geest dat je doet wat Jezus leert en wat God verlangt.

Dat innerlijke was er ook al in het oude testament. In het tiende gebod vroeg God dat ook al van zijn mensen: geef je mijn hart. Niet alleen niet stelen, maar ook niet begeren. Niet alleen geen overspel, maar de vrouw van je buurman ook niet verlangen. In je hart begint het immers. Zo was het in het paradijs: Eva verlangde naar de vrucht en ze verlangde er naar daardoor wijs en goddelijk te worden. En vervolgens at ze. Alles wat je verkeerd doet begint van binnen, bij haat, ontevredenheid, onverschilligheid. Dat was altijd al zo, en God pakte dat in het laatste gebod al aan.

Maar het nieuwe is dat hij dat met veel meer kracht doet. Hij geeft de Heilige Geest binnen in je. Die vult je met Christus. En dat is geweldig: vol zijn van Christus. Hoe sterker dat in je is, des te meer verdringt het ontevredenheid, agressie en vuilheid. En wat de hemelse God wil, daar wordt je hart vol van. Zijn wetten staan in je hart geschreven. En de vrucht van de Geest is liefde en vrede, geduld en zelfbeheersing.

GK 164