Rapportage over de opzet van het jeugdpastoraat in Apeldoorn-Zuid.

Aanleiding
In het seizoen 2004/2005 is in opdracht van de kerkenraad een enquête uitgevoerd over het jeugdbeleid. Deze enquête werd gedaan onder zowel de jeugd als volwassenen van de gereformeerde kerk van Apeldoorn-Zuid. Eén van de uitkomsten was dat met name de jongeren zelf zeiden de pastorale zorg als onvoldoende te ervaren. In het daaropvolgende seizoen is een intentieverklaring opgesteld. Op basis van de intentieverklaring is een programma jeugdwerk 2005/2006 gemaakt. De kerkenraad heeft een coördinator aangesteld die dit programma aanstuurt. Actiepunt vier van dat plan is “Omzien naar de individuele jongere”. In de vergadering van 9 oktober 2006 heeft de kerkenraad besloten een Werkgroep Jeugdpastoraat in te stellen, met als opdracht na te gaan hoe pastoraat voor individuele jongeren opgezet zou moeten worden. Na een tussentijdse bespreking op 4 juni 2007, besloot de kerkenraad op 3 september 2007 het rapport van de werkgroep te aanvaarden.

Probleemstelling
In Apeldoorn-Zuid wordt het pastoraat aan jongeren verzorgd door de wijkouderlingen. Daarvoor is een belangrijke reden, wijkouderlingen zijn immers verantwoordelijk voor de hele wijk, niet slechts voor een categorie in de wijk. Tegelijk is er onvrede over de uitvoering van het jeugdpastoraat. Allereerst bij de jongeren zelf. Dat bleek al uit de enquête, maar ook daarna hebben de jongeren herhaaldelijk aangegeven dat zij meer nodig hebben dan op dit moment geboden wordt. Ook van de wijkouderlingen komen opmerkingen in deze richting. Velen ervaren de werklast zo hoog dat zij, buitenom het huisbezoek, nauwelijks toekomen aan extra zorg. Tenslotte merken ook ouders op dat in de praktijk voor jongeren weinig gerichte pastorale zorg geboden kan worden. In het bijzonder geldt dit wanneer zich problemen voordoen, zoals bij jongeren die randkerkelijk dreigen te raken.
Op verschillende momenten wordt ook het gemis aan een vertrouwenspersoon genoemd, zoals die bijvoorbeeld functioneert op scholen en in andere organisaties.

Jeugdouderling.
De werkgroep heeft nagedacht over mogelijkheden om de pastorale zorg aan jongeren te intensiveren. Daarbij heeft de werkgroep zich georiënteerd bij zusterkerken. Daarnaast is coördinatie nodig van de uitvoering van de in 2005 vastgestelde intentieverklaring.
De meer gerichte aandacht voor de pastorale zorg aan de jeugd kan het beste worden gerealiseerd via het aanstellen van een jeugdouderling. De werkgroep komt daarom tot het voorstel in Apeldoorn-Zuid een jeugdouderling aan te stellen.

Een jeugdouderling met een pastorale taak voor jongeren naast de wijkouderlingen. Dat betekent dat de jeugdouderling extra pastorale zorg verleent wanneer daar behoefte aan is. Die behoefte kan breed worden gezien: bij de jongere zelf, de ouders, wijkouderlingen en de jeugdouderling. Uiteraard zal het pastoraat altijd uitgevoerd worden in overleg met de wijkouderling.

De jeugdouderling heeft een pastorale taak in samenwerking met de wijkouderling. De wijkouderling blijft verantwoordelijk voor de uitvoering van het pastorale werk binnen zijn wijk.
Het pastoraat van de hele wijk blijft bij de wijkouderlingen. In bijzondere situaties kan de jeugdouderling taken overnemen of aanvullen. Goed overleg met de wijkouderlingen is noodzakelijk. Afstemming en terugkoppeling vind plaats in de smalle kerkenraadsvergaderingen. Daarnaast heeft de jeugdouderling ook organisatorische en beleidsmatige taken.

De vraag kan gesteld worden of de jeugdouderling ook een diaconale taak heeft. De werkgroep gaat er van uit dat dit zich in de praktijk wel zal uitwijzen, omdat iedere situatie vraagt om maatwerk. Vragen die op de weg liggen van de ouderling gaan vaak samen met vragen van meer maatschappelijke aard. Een voorbeeld daarvan is verslavingszorg. Ook hier geldt weer dat communicatie tussen ambtsdragers de oplossing vormt. Gezamenlijk kunnen zij afspreken wie welke zorg geeft.

Signalering en opvang
Het is van groot belang dat de drempel voor het vragen om pastorale zorg zo laag mogelijk is en dat er zo snel mogelijk gesignaleerd kan worden dat zorg en hulp nodig is. Dat begint bij contact en belangstelling voor de gewone gebeurtenissen in het leven van de jongere.
Daartoe wordt binnen alle kinder- en jongerengroepen iemand aangesteld die aanspreekpunt kan zijn voor kinderen en jongeren met problemen of met andere vragen. We noemen deze persoon in dit stuk pastoraal werkers, nagedacht wordt over een laagdrempelige benaming als “praatpaal” of iets dergelijks.
Deze mensen worden door middel van cursussen voor dit werk toegerust.
Voor de jeugd vanaf 16 jaar worden twee vertrouwenspersonen gezocht, namelijk een man en een vrouw. Hiermee worden mensen bedoeld met een andere functie dan de aanspreekpunten voor de kinderen. In de volgende paragraaf wordt dat verder uitgewerkt.

Vertrouwenspersoon
De kerkenraad benoemt een vertrouwenspersoon binnen de kerkelijke gemeente. Een vertrouwenspersoon wordt aangesteld door de kerkenraad, maar hoeft over individuele gevallen geen verantwoording af te leggen. Deze persoon zal door middel van cursussen toegerust worden voor dit werk. Het is een onafhankelijke persoon en heeft alleen na overleg met de betrokkenen inhoudelijk overleg met derden. Daarmee is het iemand waar gemeenteleden terecht kunnen wanneer zij met een vertrouwelijke kwestie zitten. De vertrouwenspersoon geeft advies of helpt de zaak aankaarten op de plaats waar dat nodig is. Eventueel speelt hij een bemiddelende rol. Als een vertrouwenspersoon aangesteld wordt is een heldere schriftelijke instructie nodig. Het is gebruikelijk dat de functie van vertrouwenspersoon uitgeoefend wordt door twee personen, namelijk een man en een vrouw. Als slechts één persoon benoemd wordt behoord dit een vrouw te zijn, om in kwesties van seksuele aard waarbij een vrouw de klager of slachtoffer is, een zo laag mogelijke drempel te vormen.

Team Jongerenpastoraat
De jeugdouderling coördineert en adviseert het pastorale team, dat bestaat uit de aanspreekpunten binnen de kinder- en jongerenwerkgroepen, de vertrouwenspersonen voor zover deze het jongerenpastoraat betreft en de jeugdouderling zelf.

Taakomschrijving
De twee hoofdtaken van de jeugdouderling worden als volgt uitgewerkt:

1. Pastorale taken:

• Op verzoek van de jongere zelf, diens wijkouderling, de ouders of iemand anders verlenen van pastorale zorg aan jongeren in de gemeente;
• Op eigen initiatief verlenen van pastorale zorg aan jongeren die aan de rand van de gemeente staan of daar dreigen te komen;
• Adviseren van de wijkouderlingen, de predikant en andere jongerenwerkers binnen de kerk over pastorale zorg, zowel in het algemeen, als ten aanzien van specifieke jongeren;
• Coördineren en adviseren van het pastorale team;
• Het onderhouden van de contacten vanuit de kerkenraad met het pastorale team;
• 2 maal per vergaderseizoen zal er overleg plaatsvinden met alle wijkouderlingen afzonderlijk zodat er niemand “ over het hoofd” kan worden gezien.

2. Coördinatie Jeugdbeleid:

• Het aansturen (als voorzitter) van de Jeugdcommissie (voorheen Oudervereniging);
• Signaleren, analyseren, stimuleren en coördineren van het jeugdbeleid, in samenwerking met vertegenwoordigers van de verschillende verenigingen en werkgroepen;
• Mede invulling geven aan de erediensten gericht op jongeren, dit in samenwerking met de liturgiecommissie;
• Voorbereiden van beleidsbeslissingen ten aanzien van het jeugdwerk voor de kerkenraad;
• Uitdragen van het kerkenraadbeleid op het jongerenterrein binnen de kerkelijke gemeente;
• Onderhouden van contacten binnen en buiten de gemeente over het jongerenwerk, zowel lokaal als landelijk;
• Op vooraf afgesproken momenten zullen er evaluatiegesprekken plaatsvinden waarbij ook gekeken wordt naar de werkbelasting. Deze evaluatiegesprekken zullen in “ smal” verband plaatsvinden.

Randvoorwaarden

• De doelgroep is de jeugd van 12 tot 25 jaar. Daarbij geldt dat deze leeftijdsgrens niet rigide gehanteerd hoeft te worden, een jongvolwassene van 26 wordt niet de deur gewezen. Speciale aandacht is er voor de jeugd van 16 jaar en ouder. De coördinerende – en beleidstaak geldt overigens voor al het jongerenwerk, ongeacht de leeftijd van de jongere.
• De jeugdouderling is gewoon ouderling en samen met de andere leden van de kerkenraad mede verantwoordelijk voor het hele kerkenraadbeleid. Wel heeft de jeugdouderling een speciale taak in het jongerenpastoraat en –beleid.
• De jeugdouderling heeft geen pastorale verantwoordelijkheid voor een geografische wijk.
• De kerkenraad kan, in overleg met de jeugdouderling, de jeugdouderling voor een deel van het kerkenraadswerk vrijstellen.;
• De jeugdouderling draagt de verantwoordelijkheid voor het jongerenpastoraat en het jongerenbeleid samen met de rest van de kerkenraad en is in die zin verantwoording verschuldigd aan de kerkenraad.
• De jeugdouderling rapporteert minimaal jaarlijks schriftelijk aan de kerkenraad. In deze rapportage wordt een evaluatie gegeven van het afgelopen jaar, legt de jeugdouderling verantwoording af over het jeugdbeleid en worden de plannen voor het nieuwe jaar voorgesteld.

Oudervereniging en Jeugdcommissie
In overleg met de oudervereniging wil de kerkenraad er toe komen deze vereniging op te heffen en een jeugdcommissie instellen. De naam “ouder”vereniging is verwarrend omdat niet alleen ouders worden opgeroepen om lid te worden, maar alle gemeenteleden die het werk voor kinderen en jongeren een warm hart toedragen.
Bij een jeugdcommissie wordt gedacht aan een kerkenraadscommissie, met daarin afgevaardigden voor alle groepen, waarbij de jeugdouderling als voorzitter en coördinator functioneert.
Aan deze jeugdcommissie delegeert de kerkenraad de beleid- en organisatorische taken van het jeugdwerk, het coördineren van de uitvoering van de intentieverklaring en het organiseren van verenigingen en activiteiten voor de jeugd.
In financieel opzicht zou deze commissie op de oude manier kunnen blijven functioneren, met gemeenteleden als donateurs. De kerkenraad kan ook besluiten om de VVB te verhogen, zodat dit werk uit de kerkelijke middelen betaald wordt.
Voor de taakomschrijving van de jeugdcommissie wordt verwezen naar het Reglement van de oudervereniging, aan te passen aan de nieuwe structuur.

Besluiten
De kerkenraad heeft op advies van de werkgroep jeugdpastoraat besloten: 

1. De functie van “ jeugdouderling” in te stellen;
2. De jeugdouderling opdracht te geven waar nodig pastorale zorg te verlenen aan de jongeren van 12-25 in de gemeente, met dien verstande dat de wijkouderlingen verantwoordelijk blijven voor de pastorale zorg van hun hele wijk;
3. De jeugdouderling opdracht geven samen met de jeugdcommissie invulling te geven aan de uitvoering van het jeugdbeleid;
4. De jeugdouderling opdracht geven een vertrouwenspersoon, bestaande uit een man en een vrouw, ter benoeming voor te dragen aan de kerkenraad;
5. De oudervereniging te vragen zich op te heffen;
6. Het instellen van een jeugdcommissie die in grote lijnen het reglement van de oudervereniging kan overnemen, onder toevoeging van jeugdbeleidstaken;
7. De benoeming van de jeugdouderling en de overige leden van de jeugdcommissie op de gebruikelijke wijze te laten plaatsvinden;
8. Twee leden van de Werkgroep Jeugdpastoraat zullen de jeugdouderling gedurende 1 jaar, als er behoefte bestaat wellicht langer, begeleiden.

Profielschets Jeugdouderling

• 1 Tim. 3: 1-7
• Vindt het leuk om met jongeren om te gaan.
• Kan leidinggeven, inspireren en enthousiasmeren.
• Kan goed samenwerken.

Werkgroep Jeugdpastoraat,
Hans Droog.
Harrie de Hullu
Henk Jonker.
Gerrie Wattel.                                                                                                    _{September 2007}